I K 1575/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes M. Mazur (sprawozdawca); Sędziowie: J. Zembaty, S. Kalinowski; Prokurator: J. Pozorski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana P., osk. z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 1951 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że oskarżonego Jana P. za przypisany mu czyn na mocy art. 225 § 1 k.k. skazał na karę piętnastu lat więzienia.Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego żąda uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie orzeczenia łagodniejszej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Rewizja zarzuca obrazę prawa materialnego przez mylne zakwalifikowanie czynu z art. 225 § 1 k.k. zamiast z art. 225 § 2 k.k., skoro zbrodnia była wynikiem złego pożycia oskarżonego z pokrzywdzoną, zawiedzionej miłości i nieprzezwyciężonej zazdrości oskarżonego, co występowało w nim z patologiczną wyrazistością w związku z jego inwalidztwem i alkoholizmem. Zdaniem wnoszącego rewizję, przy ocenie winy decydujące jest podłoże zbrodni, psychika sprawcy i ustalona przewaga procesu emocjonalnego nad możnością swobodnego rozumowania, stan bowiem silnego wzruszenia jest stanem pośrednim między pełną świadomością a niepoczytalnością.Zarzut rewizji nie jest zasadny.Sąd Wojewódzki ustalił, że przyczyną nieporozumień było postępowanie oskarżonego, a bezpośrednim powodem zabójstwa - jego chęć zemsty za odmowę pokrzywdzonej powrotu do oskarżonego i dalszego z nim pożycia. Pokrzywdzona była osobą o wysokich walorach osobistych, była przodownicą pracy; niejednokrotnie skarżyła się, że nie może pracować, bo oskarżony robi jej z tego powodu awantury kończące się pobiciem jej. W dniu zabójstwa ponownie odmówiła prośbie oskarżonego, żeby wróciła do niego. Nie kwestionując wyraźnie tych ustaleń rewizja zawiera twierdzenie, że czyn oskarżonego nie był aktem zemsty, lecz aktem zazdrości, co widocznie - zdaniem wnoszącego rewizję - miałoby poprawić sytuację oskarżonego. Kwestia ta nie ma dla sprawy znaczenia, co wyniknie z dalszego uzasadnienia, jakkolwiek ocenić wypada, iż stanowisko Sądu Wojewódzkiego zostało należycie uzasadnione.Sąd Najwyższy - wbrew rewizji - uważa, że pojęcie niepoczytalności, ewentualnie poczytalności zmniejszonej, a stan silnego wzruszenia nie są w zasadzie porównywalne i są jakościowo różne mimo pewnych wspólnych elementów składowych. Kwestia niepoczytalności jest zagadnieniem psychiatrii, która daje sędziemu materiał do zdecydowania, czy można sprawcy przypisać winę, a stwierdzenie niepoczytalności wyłącza winę bez potrzeby dalszych rozważań. W tym leży istota zagadnienia.Przy kwalifikacji czynu z art. 225 § 2 k.k. nie może być mowy o wątpliwościach co do winy i wszelki aspekt psychiatryczny odpada. Decydujące będą tu zagadnienia psychologii, moralności, ustalenia i oceny pobudek wzruszenia itp.Najklasyczniejszym przykładem przestępstwa z afektu w sądownictwie burżuazyjnym jest istotnie zabójstwo z zazdrości i dlatego autor rewizji mógł przytoczyć szereg orzeczeń sądów kapitalistycznych na ten temat i twierdzić, że dany przypadek jest typowym przypadkiem zabójstwa z afektu. U podłoża takiej praktyki sądowej państw kapitalistycznych leżały poglądy z dziedziny moralności zupełnie odmiennej od moralności socjalistycznej. W warunkach Polski Ludowej zemsta i zazdrość wyrastające z dążenia do władztwa człowieka nad człowiekiem są uznawane za pobudki niskie i sprzeczne z założeniami ustrojowymi oraz wypierane przez wzrastający poziom kulturalny. Sprawca przestępstwa działający z takiej pobudki nie może powoływać się na stan silnego wzruszenia. (...)