III K 852/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), W. Dąbrowski.Prokurator: M. Warmanowa.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa C. oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 5 sierpnia 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...)Józef C. oskarżony był o to, że w S. w zamiarze pozbawienia życia Karoliny C. uderzył ją kilkakrotnie siekierą w głowę, powodując rozległe złamanie kości czaszki, przerwanie ciągłości opon mózgowych i częściowe wydostanie się mózgu na zewnątrz, a w następstwie tego śmierć, to jest o czyn przewidziany w art. 225 § 1 k.k.Zaskarżonym wyrokiem Józef C. został uznany za winnego zarzucanego mu czynu z tą zmianą, iż działał on pod wpływem silnego wzruszenia, i na mocy art. 225 § 2 k.k. skazany został na karę 10 lat więzienia.Wyrok ten zaskarżyli rewizjami zarówno prokurator, jak i obrońca oskarżonego.Prokurator, zarzucając w rewizji:a) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w szczególności niesłuszne przyjęcie przez Sąd I instancji, że występująca u oskarżonego "zazdrość", gniew i rozpacz, "jak również odbycie przez niego kary za znęcanie się nad żoną" świadczy o działaniu przez oskarżonego pod wpływem silnego wzruszenia,b) wynikającą z przyjęcia błędnej kwalifikacji prawnej czynu rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu przestępstwa, wyrażającą się w wymierzeniu Józefowi C. kary zbyt łagodnej, nie odpowiadającej wysokiemu niebezpieczeństwu społecznemu popełnionego przez niego przestępstwa,wnosi:1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skazania oskarżonego Józefa C. z art. 225 § 2 k.k.;2) o uznanie oskarżonego za winnego zbrodni przewidzianej w art. 225 § 1 k.k. i wymierzenie mu na podstawie tego przepisu kary znacznie surowszej.Obrońca oskarżonego, zarzucając w rewizji błędną ocenę okoliczności faktycznych przez uznanie za obciążające tych okoliczności, które uzasadniały przyjęcie działania pod wpływem silnego wzruszenia, wnosi o złagodzenie wymierzonej kary.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Obie rewizje nie są słuszne.W szczególności brak jest podstaw do uznania za błędną oceny Sądu Wojewódzkiego, że oskarżony Józef C. dopuścił się przypisanej mu zbrodni działając pod wpływem silnego wzruszenia.Słusznie podnosi rewizja prokuratora, powołując się na orzeczenie Sądu Najwyższego OSN 18/56, że ocena, czy sprawcy można przypisać taki stan psychiczny, który uzasadnia stosowanie § 2 art. 225 k.k., wynikać musi nie z fragmentarycznego zachowania się sprawcy, lecz z analizy całego materiału dowodowego, a w szczególności z analizy tła i pobudek, z powodu których przestępstwo zostało dokonane, gdyż dopiero taka analiza pozwala stworzyć obraz stanu psychicznego oskarżonego i wysnuć wniosek o ewentualnej przewadze procesów emocjonalnych nad intelektem. I właśnie ta wszechstronna analiza prowadzi do wniosku o słuszności stanowiska Sądu Wojewódzkiego.Jak bowiem wynika z materiału dowodowego, oskarżony znał się ze swoją przyszłą żoną od dziecka, pomógł jej w ukończeniu szkoły rolniczej, zaopiekował się nią i od 1939 r. żył z nią na swoim gospodarstwie, związany silnymi węzłami uczuciowymi. Związek małżeński zawarł z nią dopiero w 1954 r. W jakiś czas po ślubie stosunki między małżonkami zaczęły się pogarszać. Przyczyną tego było nadużywanie przez oskarżonego alkoholu i jego brutalność wobec żony, którą podejrzewał - jak się okazało niebezzasadnie - o zdradę. Żona nie chciała z nim współżyć, wystąpiła w 1959 r. o rozwód, na co oskarżony nie godził się, usiłując nakłonić żonę do współżycia z nim.Oskarżony został w 1960 r. skazany przez Sąd Powiatowy w Słupsku za znęcanie się fizyczne nad żoną w stanie nietrzeźwym na karę 1 roku więzienia, którą to karę sąd rewizyjny złagodził do 7 miesięcy, uzasadniając złagodzenie tym, że Sąd I instancji nie uwzględnił przy wymiarze kary takich okoliczności łagodzących, jak niewłaściwy stosunek żony i jej matki do oskarżonego. To niewłaściwe postępowanie żony przyczyniło się do tego, że oskarżony często wprowadzał się w stan nietrzeźwości, a następnie awanturował się w domu. Oskarżony dwukrotnie zastał w nocy mężczyznę u żony. W dniu krytycznym zgłosił się do mieszkania żony po poduszkę w związku z wyjazdem do pracy. Obrona oskarżonego, że żona odmówiła mu wydania poduszki i uderzyła go w twarz, nie została odparta.Oskarżony czuł się subiektywnie pokrzywdzony, od kilku lat narastało w nim poczucie krzywdy doznanej od kobiety, którą na swój sposób kochał, z którą był związany przez wiele lat i do której chciał wrócić.To narastające poczucie krzywdy, spotęgowane niewłaściwym zachowaniem się żony w dniu krytycznym, wprawiło oskarżonego w stan silnego wzruszenia: chwycił siekierę i zaczął zadawać ciosy żonie, nie wiedząc sam, dlaczego tak postępuje. Jeśli się nadto weźmie pod uwagę opinię biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili u oskarżonego neurologiczne objawy, typowe dla encephalopatii, to należy dojść do wniosku, że przyjęta w zaskarżonym wyroku kwalifikacja prawna czynu z art. 225 § 2 k.k. jest prawidłowa.Nie jest też słuszna rewizja oskarżonego. Wymierzenie oskarżonemu najwyższej kary za przypisaną mu zbrodnię - mimo wadliwego uzasadnienia przez Sąd Wojewódzki - znajduje oparcie w okolicznościach sprawy. Wprawdzie Sąd Wojewódzki jako okoliczność obciążającą przyjął okoliczność należącą do istoty przypisanego przestępstwa ("człowiek stracił życie"), a zarąbanie żony siekierą uznał za "zbyt ordynarne" wyładowanie gniewu w przystępie rozpaczy i zazdrości, jednakże wymierzył karę, która nie może być uznana za rażąco surową z dwóch głównie powodów: po pierwsze - oskarżony znajdował się w stanie nietrzeźwości, co stanowi ustawową okoliczność obciążającą, a po drugie - był już skazany za znęcanie się fizyczne w stanie nietrzeźwym nad żoną, którą już wielokrotnie w takim stanie bił; poza tym był karany za kradzież, zniesławienie, naruszenie nietykalności cielesnej oraz z art. 286 § 1 k.k.Nie może też pozostać bez wpływu na wymiar kary szczególna brutalność, jaka cechowała działanie oskarżonego, a co wynika z protokołu oględzin i sekcji zwłok.Nie jest wreszcie słuszny zarzut rewizji o niedopuszczalności uznania okoliczności uzasadniających zastosowanie § 2 art. 225 k.k. za okoliczności obciążające.Stan silnego wzruszenia oskarżonego był wynikiem nie tylko rozpaczy i zazdrości, ale również, i to w znacznym stopniu, zemsty. Chęć zemsty jest niewątpliwie pobudką niską, która przy wymiarze kary stanowi okoliczność obciążającą.Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.