I K 213/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Bachrach; Sędziowie: Z. Sitnicki, J. Zembaty (sprawozdawca); Prokurator: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anny K. i Franciszka K. oskarżonych z art. 6 i 16 § 2 dekretu z dn. 26.IV 1936 r. (Dz. U. R. P. z 1938 r. Nr 86, poz. 584), po rozpoznaniu rewizji oskarżonych od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 1950 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonej Anny K. oparta na przepisie art. 371 pkt 1 i 4 k.p.k. zarzuca skazanie oskarżonej z art. 4 i 7 ustawy z dn. 28.X 1950 r. (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 460), mimo iż w czynie jej, polegającym na zaniechaniu, brak jest znamion przestępstwa z tych przepisów, gdyż przepis art. 4 wymienionej ustawy nałożył obowiązek zgłoszenia Narodowemu Bankowi Polskiemu o posiadaniu złota nie na właściciela, lecz na posiadacza, którym w danym przypadku był oskarżony K., przy czym, według rewizji, gdyby nawet przyjąć, że oskarżona zobowiązana była także zgłosić do Narodowego Banku Polskiego wymienione sztabki złota, należałoby przyjąć, iż ze strony oskarżonej zachodziła usprawiedliwiona nieświadomość bezprawności czynu polegającego na zaniechaniu, dająca podstawę do zastosowania art. 20 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Sąd Apelacyjny w sposób prawidłowy ustalił, że w październiku 1950 r. w Krakowie oskarżona Anna K. bez zezwolenia Komisji Dewizowej oddała oskarżonemu Franciszkowi K. w zastaw na zabezpieczenie długu trzy sztabki złota, z których jedną po kilku dniach odebrała, dwie zaś pozostały w posiadaniu K. do chwili aresztowania go, tj. do dnia 7.XII 1950 r.W dniu 30.X 1950 r. weszła w życie ustawa z dn. 28.X 1950 r. o zakazie posiadania złota oraz o obowiązku zgłoszenia w terminie 2-tygodniowym w Narodowym Banku Polskim faktu posiadania złota.Oskarżony K. był w tym czasie chory na nerwicę żołądka i leżał w łóżku. Jak wynika z zeznań jego żony Józefy K. i jego własnych wyjaśnień, słuchał on audycji radiowych o zakazie posiadania walut obcych, monet złotych, złota i platyny. W ten sposób dowiedział się o nielegalności posiadania złota już w dniu 1.XI 1950 r. Obawiając się przechowywać sztabki złota u siebie w mieszkaniu, polecił swej żonie ukryć je pod schodami.Sąd zasadnie przypisał oskarżonym czyn przewidziany w art. 3 w związku z art. 4 i 7 ustawy z dn. 28.X 1950 r. (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 460).Zarzut oskarżonej Anny K. w rewizji jest nieuzasadniony. Wprawdzie art. 251 prawa rzeczowego stanowi, że posiadanie rzeczy danej w zastaw przechodzi na wierzyciela, niemniej jednak z przepisów ustawy z dn. 28.X 1950 r. (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 460) wynika, że jej celem było jak najszersze zabezpieczenie interesów gospodarczych Państwa (wyrażających się w zgłoszeniu i dostarczeniu Narodowemu Bankowi Polskiemu posiadanych walut obcych, monet złotych, złota i platyny) - wobec czego należy przyjąć, że obowiązek zgłoszenia przedmiotów wymienionych w art. 3 powołanej ustawy w Narodowym Banku Polskim ciąży nie tylko na osobach wykonywających dzierżenie tych przedmiotów, lecz tym bardziej i na tych ich właścicielach, których stosunek prawny do rzeczy nie został przerwany, jak np. w razie ustanowienia zastawu.Ponadto Sąd Apelacyjny słusznie przyjął, że oskarżonej znany był niewątpliwie obowiązek zgłoszenia wymienionych sztabek złota w Narodowym Banku Polskim, gdyż treść wspomnianej ustawy podana była do powszechnej wiadomości przez radio, prasę i inne środki informacyjne, wobec czego nie można również mówić o usprawiedliwionej nieświadomości czynu oskarżonej, a tym samym, w związku z faktem, że sylwetka moralna oskarżonej jest wielce ujemna w świetle wyników przewodu sądowego - o rażącej surowości kary.