KO 442/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes M. Mazur; Sędziowie: T. Cyprian (sprawozdawca), M. Szerer; Prokurator: L. Penner.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana L. i Władysława T., oskarżonych z art. 16 dekretu z dn. 26.IV 1936 r. (Dz. U. R. P. z 1938 r. Nr 86, poz. 584), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. postanowił na postawione przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy pytania prawne:1.Czy dobrodziejstwo art. 5 pkt 1 ustawy z dn. 28.X 1950 r. o zakazie posiadania obcych walut, monet złotych, złota i platyny oraz zaostrzeniu kar za niektóre przestępstwa dewizowe (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 460) obejmuje osoby, które dopełniły obowiązku zgłoszenia walut obcych w Banku Narodowym w myśl art. 4 tejże ustawy, jeśli przestępstwo dewizowe zostało ujawnione nie przy dopełnieniu tego obowiązku?2.Czy dobrodziejstwo to rozciąga się na uczestników transakcji, w której wyniku zostały nabyte waluty obce, zgłoszone później zgodnie z art. 4 ustawy z dn. 28.X 1950 r. w Banku Narodowym, ewentualnie także na wszystkich kolejnych posiadaczy walut?odpowiedzieć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 5 pkt 1 ustawy z dn. 28.X 1950 r. jest przepisem wyjątkowym i musi być interpretowany zgodnie z celem, jakiemu ma służyć. Z treści tego przepisu wynika, że nie wszczyna się postępowania karnego, a wszczęte umarza się, jeżeli przestępstwo dewizowe zostało ujawnione przy dopełnieniu obowiązków określonych w art. 4 tej ustawy.Wynika z tego, że dobrodziejstwo bezkarności obejmuje zarówno osoby, które bezpośrednio dopełniły wspomnianego obowiązku, jak i osoby, które dokonały transakcji, na skutek czego waluty obce znalazły się w rękach osoby, która wspomnianego obowiązku dopełniła, oraz wszystkich w ogóle kolejnych posiadaczy walut zgłoszonych następnie zgodnie z ustawą. Ten ostatni wniosek wynika zwłaszcza z pkt 2 art. 5 ustawy wyłączającego możliwość dochodzenia pochodzenia zgłoszonych walut oraz z celu ustawy, którym było zgromadzenie w Narodowym Banku Polskim znajdujących się w rękach różnych osób walut, złota i platyny i zapewnienie w ten sposób gospodarowania nimi zgodnie z interesami gospodarczymi Polski Ludowej.Bezkarność, mająca ułatwić osiągnięcie tego celu, została jednak potraktowana w ustawie jako wyjątek i wyraźnie ograniczona do przypadków, w których przestępstwo dewizowe zostało ujawnione przy dopełnieniu ustalonego w art. 4 obowiązku wymagającego nie tylko zgłoszenia posiadanych walut, ale zgłoszenia ich w dwutygodniowym czasokresie od wejścia w życie ustawy, tj. w ciągu dwóch tygodni od dnia 30 października 1950 r. (art. 13 ustawy).Z przytoczonego stanu prawnego wynika konieczność oparcia odpowiedzi na przedstawione do rozstrzygnięcia kwestie prawne na kryterium zachowania przez posiadacza walorów ustawowego terminu i ujawnienia przestępstwa dewizowego przy ich zgłoszeniu przed upływem tego terminu, co jest równoznaczne z negatywną odpowiedzią na pytanie 1) i stanowi zarazem odpowiedź na pytanie 2). Jasność sformułowania wymaga objęcia obu pytań jedną odpowiedzią i pozytywnego stwierdzenia koła osób korzystających z dobrodziejstwa bezkarności oraz ustawowych warunków stosowania tego dobrodziejstwa.