I K 90/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Dziowgo.Sędziowie: S. Dąbrowski (sprawozdawca), F. Karolus.Prokurator: A. Lechman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Leokadii Ł. i Tadeusza W., oskarżonych z art. 240 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 października 1963 r., na podstawie art. 375, 383 § l1) uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Tadeusza W. i tegoż Tadeusza W. uniewinnił z zarzucanego mu czynu (...); 2) utrzymał tenże wyrok w mocy co do oskarżonej Leokadii Ł.Sąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 października 1963 r. uznał oskarżoną Leokadię Ł., Adama Z. i Tadeusza W. za winnych tego, że dnia 30 czerwca 1959 r. w S. wzięli udział w bójce, w wyniku której Władysław K. poniósł śmierć, i za ten czyn z mocy art. 240 § 2 k.k. skazał: oskarżonego Adama Z. - na karę 2 lat więzienia, a oskarżonych Tadeusza W. i Leokadię Ł. - na kary po 1 roku więzienia z warunkowym zawieszeniem wykonania tej ostatniej kary na okres 3 lat.Od powyższego wyroku wnieśli odrębne rewizje oskarżeni Tadeusz W. i Leokadia Ł.Rewizja oskarżonej Leokadii Ł., zawierająca wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej lub przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, zarzuca:1. obrazę przepisów art. 8 i 320 k.p.k. przez nieuwzględnienie okoliczności wyłączających winę oskarżonej i przez oparcie przekonania o jej winie tylko na części dostępnych dowodów;2. błędną ocenę okoliczności faktycznych polegającą na przyjęciu, że zachowanie się oskarżonej można i należy uznać za branie udziału w bójce, aczkolwiek - przyjmując nawet, że oskarżona szarpała i ciągnęła za włosy oskarżonego Tadeusza W. - tego rodzaju zachowanie się jej nastąpiło już po zakończeniu bójki, a więc nie dawało podstawy do skazania jej za czyn z art. 240 § 2 k.k.Natomiast rewizja oskarżonego Tadeusza W. zawierająca taki sam wniosek, zarzuca:1. obrazę art. 339 § 1 lit. a) k.p.k. polegającą na tym, że Sąd Wojewódzki nie ustalił, na czym polegał umyślny udział oskarżonego w bójce, przyjmując zaś jego odpowiedzialność z art. 240 § 2 k.k., niesłusznie powołał się na to, że w tym zakresie związany jest w sprawie niniejszej wytycznymi Sądu Najwyższego, albowiem ustalenia zaskarżonego wyroku nie pokrywają się z ustaleniami pierwszego wyroku Sądu Wojewódzkiego,2. błędną ocenę okoliczności faktycznych polegającą na przyjęciu, że oskarżony wziął udział w bójce, aczkolwiek zasłaniając się teczką, odpierał on w ten sposób bezprawny na niego atak, co dawało podstawę do uniewinnienia go jako działającego w obronie koniecznej (art. 21 § 1 k.k.).Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:1. Rewizja oskarżonej Leokadii Ł. nie jest zasadna.Jeśli chodzi o oskarżoną Ł., to Sąd Wojewódzki przyjął, że udział jej w bójce polegał na tym, iż zaopatrzywszy się w cegłę, pierwsza wystąpiła przeciwko grupie przeciwnej, rzuciła cegłę w kierunku Tadeusza W., a następnie rzucała kamieniami, wykrzykiwała wulgarne słowa i ciągnęła Tadeusza W. za włosy.Na jej czynny udział w bójce zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w swoim wyroku z dnia 18 marca 1963 r.Ustalenia te znajdują pełne oparcie w dowodach, na jakie powołał się Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku.Nie jest zgodne z tymi dowodami twierdzenie rewizji, że opisane przez Sąd zachowanie się oskarżonej Leokadii Ł. nastąpiło już po zakończeniu bójki, gdyż z tych dowodów wyraźnie wynika, że oskarżona zachowywała się w wyżej opisany sposób w czasie trwającej bójki.W tym stanie rzeczy ustalenia Sądu Wojewódzkiego dotyczące winy oskarżonej należy uznać za prawidłowe.Ponieważ w wyniku tej bójki poniósł śmierć jeden z jej uczestników, przyjęta przez Sąd kwalifikacja prawna czynu oskarżonej nie nasuwa zastrzeżeń. Wymierzona zaś kara w rozmiarze 1 roku więzienia z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w żadnym razie nie może być uważana za surową represję, tym bardziej zaś w stopniu rażącym w stosunku do przypisanego czynu.2. Natomiast rewizja oskarżonego Tadeusza W. jest słuszna.Ustalenia Sądu dotyczące winy tego oskarżonego są wadliwe, albowiem Sąd Wojewódzki w tym zakresie powołał się właściwie tylko na to, że co do winy oskarżonego Tadeusza W. związany jest wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego w sprawie niniejszej.To stanowisko Sądu Wojewódzkiego jest błędne, gdyż w zakresie ustaleń faktycznych Sąd I instancji ma pozostawioną swobodę, a zwłaszcza wtedy, gdy wynik przeprowadzonych dowodów nie pokrywa się w całości lub w części z poprzednim stanem sprawy (orzecz. S.N. III K 966/54, IV K 649/57 oraz OSN 10/59).Z prawidłowych ustaleń zaskarżonego wyroku wynika, że spokojnie idący Tadeusz W., nagle i bez powodu zaatakowany przez oskarżoną Leokadię Ł. i jej brata K., odpierał ich ataki, cofając się oraz zasłaniając i machając teczką. Ta jego obrona była w pełni uzasadniona (art. 21 § 1 k.k.) i dlatego należało go uniewinnić.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.