I KO 45/54

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Jerzego C., osk. z art. 13 ustawy z dn. 19.IV.1950 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 168), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu pytanie prawne, wymagające zasadniczej wykładni ustawy:"Jak należy traktować podżegacza do naruszenia ustawy z dn. 19.IV.1950 r. o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy (Dz. U. Nr 20, poz. 168), a w szczególności czy i z jakiego przepisu odpowiada osoba, która nakłoniła inną osobę do opuszczenia w zakładzie pracy bez usprawiedliwienia części dnia pracy?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW piśmiennictwie prawniczym wysuwany był pogląd, że podżeganie i pomocnictwo do przestępstwa z art. 7 ustawy z dn. 19.IV.1950 r. wypełnia znamiona przestępstwa z art. 13 tejże ustawy, stanowiąc wykroczenie przeciwko przepisom ustawy dokonane w inny sposób, aniżeli opisany w art. 6, 7 i 12 tej ustawy ("Demokratyczny Przegląd Prawniczy" 1950, nr 5, s. 37, "Nowe Prawo" 1952, nr 7, s. 40).Pogląd ten nie jest uzasadniony.1)Ustawa o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy nie zmieniła w sposób wyraźny zasad odpowiedzialności podżegacza i pomocnika w zakresie ustawowych stanów faktycznych nią objętych. W braku zaś wyraźnego przepisu w tym względzie wykładnia, która zmienia istniejące zasady odpowiedzialności, zaostrzając karalność pewnych form popełnienia przestępstwa (podżeganie, pomocnictwo) w stosunku do innej formy (sprawstwo) stanowiłaby w swojej istocie zastosowanie niedopuszczalnej analogii na niekorzyść oskarżonego.2)Kwalifikowanie podżegania i pomocnictwa do czynu z art. 7 ustawy z dn. 19.IV.1950 r. jako przestępstwa określonego w tym przepisie i w art. 26 k.k., jest niemożliwe ze względu na brzmienie art. 8 ustawy. Kara przewidziana w art. 8 nie pozwalałaby bowiem w znacznej części przypadków na ukaranie podżegacza i pomocnika, a czasem zastosowanie tej kary byłoby społecznie niecelowe lub nawet mogłoby być szkodliwe (np. uczeń nakłonił swego kolegę, pracownika uspołecznionego zakładu pracy, do opuszczenia czterech lub więcej dni pracy; zastosowanie kary z art. 8 w stosunku do takiego podżegacza byłoby nieuzasadnione z punktu widzenia interesu społecznego). Należy zatem przyjąć, iż ustawodawca, wprowadzając karę określoną w art. 8 ustawy, zrezygnował z karalności podżegacza i pomocnika do czynu przewidzianego w art. 7 ustawy, podobnie jak to uczynił w stosunku do pomocnika, gdy chodzi o wykroczenia (art. 5 § 2 Prawa o wykroczeniach).3)Wobec powyższego, staje się zbędne rozważanie zagadnienia odpowiedzialności podżegacza i pomocnika do czynu, o którym stanowi art. 6 ustawy z dn. 19.IV.1950 r., skoro przepis ten przewiduje wyłącznie kary porządkowe.4)Czyn przewidziany w art. 13 ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy jest występkiem. Karą za jego dokonanie jest kara pozbawienia wolności. Wobec tego, podżeganie i pomocnictwo do przestępstwa przewidzianego w tym przepisie powinno być kwalifikowane na ogólnych zasadach, określonych w Kodeksie karnym.