I KO 91/55

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Bolesława P., Bolesława M. i Reginy W. oskarżonych z art. 286 § 2 i 27 w związku z art. 286 § 2 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego w Warszawie w myśl art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy osoba działająca jako urzędnik w rozumieniu Rozdziału XLI k.k. i art. 46 m.k.k. i sprzedająca "z urzędu" towar, która pobiera cenę wyższą od obowiązującej a uzyskaną nadwyżkę przywłaszcza sobie, obracając ją na swoje potrzeby, odpowiada z art. 286 § 2 k.k. (w myśl art. 36 k.k.), czy też z art. 2 § 2 dekretu z dnia 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16/1953, poz. 64) w myśl zasady "lex specialis derogat generali"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1) Dekrety z dnia 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68), o ochronie własności społecznej przed drobnymi kradzieżami (Dz. U. Nr 17, poz. 69), o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64), i o wzmożeniu walki z produkcją złej jakości (Dz. U. Nr 16, poz. 63) zastąpiły w zakresie unormowanym w nich odpowiednie przepisy kodeksu karnego z 1932 r. Przepisy wskazanych wyżej dekretów są przepisami specjalnymi, wydanymi dla wzmocnienia ochrony karnej przed zamachami na zasadnicze dobra prawne w nich wskazane w okresie budowy socjalizmu, zatem w stosunku do przepisów wymienionych wyżej dekretów i odpowiadających im przepisów kodeksu karnego z 1932 r. nie ma zastosowania zasada wyrażona w art. 36 k.k.Z uwagi na powyższy czyn osoby, odpowiadającej na równi z urzędnikami na podstawie art. 292 k.k. i 46 m.k.k. polegający na sprzedawaniu towarów po cenach wyższych od obowiązujących i przywłaszczeniu sobie uzyskanych w ten sposób nadwyżek stanowi przestępstwo z art. 2 § 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64) wówczas, gdy sprzedaje towary po cenach wyższych od obowiązujących podmiotowi gospodarki uspołecznionej i uzyskane nadwyżki przywłaszcza sobie.Wpłacona przez klienta w przedsiębiorstwie handlu uspołecznionego nadwyżka ponad cenę ustaloną jest świadczeniem nie należnym, a zatem nie jest ona mieniem tegoż przedsiębiorstwa, mieniem tym może się stać dopiero po upływie czasokresu przedawnienia o zwrot, gdyż jeśli przed upływem tego okresu zgłosi się uprawniony i w prawidłowy sposób udowodni swe roszczenie wówczas przedsiębiorstwo obowiązane będzie nadwyżkę mu zwrócić.Z uwagi na powyższe sprzedawca w sklepie uspołecznionym, pobierając od podmiotu gospodarki uspołecznionej cenę wyższą od obowiązującej i przywłaszczając nadwyżkę, dopuszcza się zagarnięcia mienia społecznego nie przedsiębiorstwa, w którym jest zatrudniony a instytucji, której towar został sprzedany, gdyż zamiarem sprzedawcy nie było, by pobrana przez niego nadwyżka stała się własnością przedsiębiorstwa, w którym pracuje, ani też nie miał on zamiaru pokrzywdzenia tegoż przedsiębiorstwa.W tych warunkach następuje zbieg przepisów art. 2 § 2 dekretu o ochronie nabywców w obrocie handlowym z przepisami dekretu o wzmożeniu ochrony własności społecznej, a ponieważ przepisy obu tych dekretów są przepisami specjalnymi (patrz p. I), należy zgodnie z art. 36 k.k. zastosować przepis zagrożony surowszą sankcją (np. art. 1 § 3 lit. b) dekretu z dn. 4.III.1953 r. T. II Nr 17, poz. 68).Z tych przeto zasad Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji.