I KR 264/66
WyrokIzba Karna1967-08-06
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomoc w zbyciu rzeczy pochodzącej z kradzieży, dokonana w sytuacji wcześniejszego porozumienia co do nabycia tych rzeczy, może być kwalifikowana jako paserstwo, czy też jako współudział w kradzieży?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pomoc w zbyciu rzeczy pochodzącej z kradzieży, dokonana w sytuacji wcześniejszego porozumienia co do nabycia tych rzeczy, nie może być traktowana jako paserstwo. Jeśli nabywający rzeczy porozumiewał się ze sprawcą kradzieży jeszcze przed jej dokonaniem, a oferta ta skłoniła sprawcę do jej popełnienia, działania takiego pomocnika należy traktować jako współudział w bezpośrednim dokonaniu przestępstwa, a nie jako paserstwo. W przypadku współdziałania w zorganizowanej grupie przestępczej, wszyscy sprawcy ponoszą odpowiedzialność karną jako uczestnicy zorganizowanej grupy przestępczej.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki skazał grupę osób za kradzież i paserstwo folii podłożowej należącej do Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego. Oskarżeni wnieśli rewizje, kwestionując kwalifikację prawną czynów, ustalenia faktyczne dotyczące wartości i jakości skradzionej folii, a także wysokość orzeczonych kar. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizje, dokonując zmian w kwalifikacji prawnej i karach dla niektórych oskarżonych, m.in. Zdzisława N. i Stanisława J., ograniczając zakres ich odpowiedzialności za paserstwo.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy częściowo zmienił zaskarżony wyrok, korygując kwalifikację prawną czynów i łagodząc kary dla niektórych oskarżonych, a w pozostałym zakresie utrzymał wyrok w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Kryże (sprawozdawca).Sędziowie: J. Pustelnik, T. Majewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S., Zdzisława S., Stanisława A., Zdzisława L., Zdzisława N., Stanisława J., Jerzego G., Piotra P., Dariusza H. i Mariana C., oskarżonych z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu rewizji założonych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 30 czerwca 1966 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1, 384 pkt 2 k.p.k.,I. przyjmując, że oskarżony Zdzisław N. pomógł w zbyciu 19 rolek folii podłożowej wartości około 67.000 zł - zmienił zaskarżony wyrok co do niego w orzeczeniu o karze pozbawienia wolności w ten sposób, że za tak przypisany czyn skazał go na podstawie art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na 5 lat więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 11 września 1965 r.; II. przyjmując, że oskarżony Stanisław J. nabył 9 rolek folii podłożowej wartości około 32.000 zł - uchylił co do niego orzeczenie w przedmiocie kwalifikacji prawnej i kary i na zasadzie art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) skazał go na 2 lata i 6 miesięcy więzienia oraz na grzywnę w wysokości 25.000 zł z zamianą w razie nieziszczenia w terminie na więzienie zastępcze, licząc dzień więzienia jako równoważnik grzywny w wysokości 100 złotych; na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył okres tymczasowego aresztowania od dnia 16 września 1965 r.; III. przyjmując, że oskarżony Marian C. działał nieumyślnie - uchylił co do niego orzeczenie w przedmiocie kwalifikacji prawnej i kary i na zasadzie art. 286 § 3 k.k. skazał go na 3 miesiące aresztu, przy czym z mocy art. 61 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawiesił warunkowo na okres 2 lat; IV. zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze co do oskarżonych Jerzego G. i Piotra P. w ten sposób, że wykonanie orzeczonych tym oskarżonym kar pozbawienia wolności z mocy art. 8 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 61 k.k. zawiesił warunkowo na okres 4 lat; V. z powyższymi zmianami utrzymał zaskarżony wyrok w mocy co do oskarżonych Zdzisława N., Stanisława J., Mariana C., Jerzego G. i Piotra P. oraz w całości co do oskarżonego Jana S., Zdzisława S., Stanisława A., Zdzisława L. i Dariusza H. (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 30 czerwca 1966 r. uznał między innymi za winnych:1) Jana S. - że w okresie od lutego 1965 r. do lipca (włącznie) 1965 r. w W., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, dokonał kradzieży ogółem 42 rolek folii podłożowej wartości około 150.000 zł na szkodę Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego, przy czym:a)w porozumieniu ze Zdzisławem S., Stanisławem A. i Zdzisławem L. dokonał kradzieży 21 rolek folii,b)w porozumieniu z wyżej wymienionymi i Stanisławem S. dokonał kradzieży 6 rolek folii,c)w porozumieniu ze Stanisławem A. i Mirosławem M. dokonał kradzieży 15 rolek folii,tj. przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), i za to skazał go na 8 lat więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni więzienia, przepadek majątku w całości, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 23 sierpnia 1965 r.;2) Zdzisława S. - że w okresie od lutego 1965 r. do maja (włącznie) 1965 r. w W., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, dokonał kradzieży ogółem 27 rolek folii podłożowej wartości około 95.000 zł na szkodę Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego, przy czym:a)w porozumieniu z Janem S., Stanisławem A. i Zdzisławem L. dokonał kradzieży 21 rolek folii,b)w porozumieniu z wyżej wymienionymi i Stanisławem J. dokonał kradzieży 6 rolek folii,tj. przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), i za to skazał go na 6 lat więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni więzienia, przepadek majątku w całości, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 25 sierpnia 1965 r.;3) Stanisława A. - że w okresie od lutego 1965 r. do lipca (włącznie) 1965 r. w W., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, dokonał kradzieży ogółem 42 rolek folii podłożowej wartości około 150.000 zł na szkodę Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego, przy czym:a)w porozumieniu z Janem S., Zdzisławem S. i Zdzisławem L. dokonał kradzieży 21 rolek folii,b)w porozumieniu z wyżej wymienionymi i Stanisławem J. dokonał kradzieży 6 rolek folii,tj. przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), i za to skazał go na 6 lat więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni więzienia, przepadek majątku w całości, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 23 sierpnia 1965 r.;4) Zdzisława L. - że w okresie od lutego 1965 r. do maja (włącznie) 1965 r. w W., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, dokonał kradzieży ogółem 27 rolek folii podłożowej wartości około 95.000 zł na szkodę Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego, przy czym:a)w porozumieniu z Janem S., Zdzisławem S., Stanisławem A. dokonał kradzieży 21 rolek folii,b)w porozumieniu z wyżej wymienionymi i Stanisławem J. dokonał kradzieży 6 rolek folii,tj. przestępstwa z art. 2 § 2 lit. a ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), i za to skazał go na 5 lat więzienia, 30.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 300 dni więzienia, przepadek majątku w całości, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 24 sierpnia 1965 r.;5) Zdzisława N. - że od marca 1965 r. do lipca 1965 r. w W. pomagał w zbyciu 28 rolek folii podłożowej wartości około 96.000 zł w ten sposób, że przyjmował ją od Jana S. i przekazywał następnie właścicielom pracowni pocztówek dźwiękowych, wiedząc o tym, że folia pochodzi z kradzieży dokonanej na szkodę przedsiębiorstwa państwowego Filmowy Ośrodek Doświadczalno-Usługowy,tj. przestępstwa z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to skazał go na 6 lat więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 11 września 1965 r.;6) Stanisława J. - że w okresie od marca do lipca 1965 r. w W. nabył 18 rolek folii podłożowej wartości około 64.000 zł, wiedząc o tym, że pochodzi ona z kradzieży dokonanej na szkodę jednostki gospodarki uspołecznionej,tj. przestępstwa z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to skazał go na 5 lat więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 16 września 1965 r.;7) Jerzego G. i 8) Piotra P. - że w okresie od lutego do lipca 1965 r. w W. działając wspólnie, nabyli 11 rolek folii podłożowej, używanej jako surowiec do produkcji pocztówek dźwiękowych, wartości 39.600 zł, wiedząc o tym, że pochodzi ona z kradzieży dokonanej na szkodę jednostki gospodarki uspołecznionej,tj. przestępstwa z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to skazał: Jerzego G. na 2 lata więzienia, 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni więzienia zastępczego - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowana od dnia 24 sierpnia 1965 r., a Piotra P. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia, 30.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 300 dni więzienia - z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 26 sierpnia 1965 r. do dnia 7 lutego 1966 r.;9) Dariusza H., - że w czerwcu 1965 r. nabył bez rachunku od nie znanego mu Jana S. 3 rolki folii podłożowej wartości około 10.500 zł, o której na podstawie okoliczności towarzyszących powinien był przypuszczać, że pochodzi z czynu przestępczego,tj. przestępstwa z art. 161 k.k., i za to skazał go na 1 rok aresztu, przy czym wykonanie tej kary zawiesił na okres 3 lat;10) Mariana C. - że w okresie od lutego 1965 r. w W., jako kierownik działu produkcji taśmy magnetycznej w Filmowym Ośrodku Doświadczalno-Usługowym, nie dopełnił obowiązku służbowego nadzoru i kontroli nad powierzonym mu działem, w szczególności przez dopuszczenie do pobierania przez pracowników działu z magazynu folii podłożowej bez dokumentacji, podpisywanie zapotrzebowań na folię bez sprawdzenia rzeczywistych potrzeb działu na bieżąco ilości pobieranej folii z miesięcznym limitem, nieprzeprowadzenie rozliczeń wykazywanych z produkcji braków, umożliwiając dokonanie kradzieży folii wartości ponad 150.000 zł,tj. przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., i za to skazał go na 6 miesięcy więzienia z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 2 lat;na zasadzie art. 3311 § 1 k.p.k. zasądził solidarnie od Jana S., Zdzisława S., Stanisława A., Mirosława M., Zdzisława L. i Stanisława S. na rzecz Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego w W. kwotę 117.763 zł z 8% od dnia 31 grudnia 1965 r. do dnia zapłaty, przy czym Zdzisław S. i Zdzisław L. odpowiadają solidarnie do kwoty 88.055 zł, Mirosław M. - solidarnie do kwoty 39.108 zł i Stanisław J. - solidarnie do kwoty 21.323 zł.Od powyższego wyroku wnieśli rewizje wymienieni wyżej oskarżeni.I. Rewizja oskarżonego Jana S. wnosi o uchylenie wyroku, uznanie oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), polegającego na udzieleniu pomocy innym osobom do zbycia zagarniętego mienia społecznego - przy uwzględnieniu nieświadomości oskarżonego co do rzeczywistej wartości tego mienia oraz tej okoliczności, że oskarżony jest ciężko chory.Rewizja zarzuca obrazę art. 20 § 1 k.k. wskutek nieuwzględnienia - wbrew przepisom art. 8 i 320 k.p.k. - tego, że oskarżony Jan S. działał w przekonaniu, iż przedmiotem zagarnięcia była folia odpadowa, nie nadająca się do produkcji w Filmowym Ośrodku Doświadczalno-Usługowym i posiadająca niewielką wartość.Ponadto rewizja kwestionuje prawidłowość ustalenia, że oskarżony działał w zorganizowanej grupie przestępczej jako współsprawca zagarnięcia, gdyż istota jego czynów polegała wyłącznie na zbywaniu folii, a osoby, z którymi współdziałał, zmieniały się od wypadku do wypadku, jak to określa rewizja, oraz prawidłowość uznania czynów oskarżonego za przestępstwo ciągłe, jak również uznania go za inicjatora przestępstwa.II. Rewizja oskarżonego Zdzisława S. wnosi o uchylenie wyroku i przypisanie mu dokonania zagarnięcia 12 rolek folii wartości 42.646,68 zł z wymierzeniem z mocy art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) odpowiednio niższej kary oraz z ograniczeniem jego odpowiedzialności za wyrządzenie szkody do tej kwoty albo ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja zarzuca:1) obrazę art. 8 i 320 k.p.k. przez poczynienie przez sąd ustalenia, że w okresie od lutego do kwietnia 1965 r. jedyną osobą, która dysponowała folią w magazynie, był oskarżony Zdzisław S. - wbrew licznym dowodom przeciwnym, pominiętym przez Sąd;2) błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez poczynienie ustalenia, że bez względu na to, kiedy nastąpiło zapoznanie oskarżonego Zdzisława S. z Janem S. transakcja z lutego nie mogła się odbyć bez udziału Zdzisława S.;3) obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez pominięcie całego szeregu dowodów, nieomówienie ich z obrazą zasady domniemania niewinności oskarżonego w zakresie nie przyznanym, a świadczących o tym, iż nie brał on udziału również w transakcji z kwietnia, w związku zaś z tym - błędną ocenę konsekwentnych wyjaśnień oskarżonego Zdzisława S. i niesłuszne przypisanie mu pierwszoplanowej roli w kradzieżach.Uzasadniając te zarzuty, rewizja przytacza następujące argumenty:1. Wyjaśnienia oskarżonego Zdzisława S., że nie był wyłącznym dysponentem folii, znajdują potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonego Mariana C. o pobieraniu folii do produkcji i rozliczeniu się ex post, w wyjaśnieniach oskarżonego Mirosława M. o udostępnieniu magazynu pracownikom działu produkcji (uzupełnienie protokołu rozprawy) i o faktach pobierania folii przez krajacza bez odnotowywania w zeszycie kontrolnym, w zeznaniach świadka F., iż oskarżony Stanisław A. był pomocniczym pracownikiem magazynowym, świadka S. i świadka W. o pobieraniu towaru z magazynu bez kwitów "RW" i świadka U., krajacza, iż miał klucz od pomieszczenia, w którym przechowywano folię; dowody te wskazują na to, iż kradzież w lutym mogła być dokonana bez udziału oskarżonego Zdzisława S.2. Błędnie ustalono w wyroku na podstawie wyjaśnień oskarżonego Jana S. współudział oskarżonego Zdzisława S. w kradzieży z lutego 1965 r., skoro oskarżony Jan S. odwołał w tej części swe wyjaśnienia, logicznie wykazując ich nieścisłość i w sposób zgodny z wyjaśnieniami oskarżonego Zdzisława S. podając, że zapoznanie się przezeń z oskarżonym Zdzisławem S. nastąpiło dopiero w marcu 1965 r.3. Ocena wyjaśnień oskarżonego Zdzisława S. ze śledztwa została dokonana błędnie, porównanie bowiem jego pierwotnych wyjaśnień z późniejszymi wskazuje na to, że miał on na myśli kradzież tylko 12 rolek folii, a nie 15 rolek.4. Przy ustaleniu udziału oskarżonego Zdzisława S. w kradzieży w kwietniu 1965 r. pominięto wypowiedź oskarżonego Jana S. na rozprawie, że o kradzieży z kwietnia zawiadomił go oskarżony Zdzisław L., oraz wypowiedź ze śledztwa o przekazaniu przezeń pieniędzy dla oskarżonego Zdzisława S. przez oskarżonego Stanisława A., świadczących tylko o przekonaniu oskarżonego Jana S. o udziale oskarżonego Zdzisława S.; również pominięto twierdzenie oskarżonego Jana S. ze śledztwa, że kupił folię od oskarżonego Zdzisława S. i oskarżonego Stanisława A. Ponadto pominięto wyjaśnienia oskarżonego Zdzisława L. ze śledztwa i z rozprawy o tym, że oskarżony Jan S. dwukrotnie mówił mu, iż nabył folię od oskarżonego Stanisława A., oraz wyjaśnienia oskarżonego Stanisława A., iż od oskarżonego Zdzisława S. otrzymał pieniądze dwa razy.III. Rewizja oskarżonego Stanisława A. wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o uznanie oskarżonego za winnego kradzieży folii wartości 69.300 zł i wymierzenie mu znacznie łagodniejszej kary więzienia i grzywny oraz o odpowiednie zmniejszenie zasądzonego odszkodowania.Wywody rewizji sprowadzają się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wyroku w zakresie dotyczącym udziału oskarżonego Stanisława A. w trzech pierwszych kradzieżach. Uzasadniając ten zarzut, rewizja podnosi, że oskarżony do dnia 10 maja 1965 r. był tylko pomocniczym pracownikiem w magazynie i zajmował się wydawaniem stali, a nie folii, co wynika z zeznań świadków P. i W., że z wyjaśnień oskarżonego Jana S. wynika, iż poznał oskarżonego Stanisława A. po dokonaniu już kradzieży w kwietniu i że pieniądze za folię z "pierwszych" kradzieży przekazywał on oskarżonym Zdzisławowi S. i Zdzisławowi L. oraz że oskarżeni Zdzisław S. i Zdzisław L., obciążając oskarżonego Stanisława A. co do udziału jego w trzech pierwszych kradzieżach, dążą do zmniejszenia swej odpowiedzialności.IV. Rewizja oskarżonego Zdzisława L. wnosi o uchylenie wyroku, o uznanie oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i o wymierzenie oskarżonemu łagodnej kary albo o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja ogólnikowo wysuwa wszystkie zarzuty przewidziane w art. 371 k.p.k., lecz jej wywody sprowadzają się tylko do dwóch zarzutów:1. Obrazy art. 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. przez pominięcie w wyroku:a) zeznań świadków B., T., W., Z. i S., z których wynika, że na terenie Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego znajdowało się dużo folii odpadowej, bezwartościowej, która ulegała niszczeniu,b) wiążących się z tymi zeznaniami wyjaśnień oskarżonego Zdzisława L., iż kontaktując ze sobą oskarżonych Jana S. i Zdzisława S., miał on na myśli tylko zawarcie transakcji i obejmującej tylko folię odpadową,c) dalszych wyjaśnień oskarżonego Zdzisława L. potwierdzonych również pominiętymi zeznaniami świadków S. i G., iż zerwał kontakt z Janem S., gdy po otrzymaniu odeń kwot 1.200 zł i 1.700 - 1.890 zł zorientował się, iż dokonywano transakcji nielegalnych.2. Obrazy prawa materialnego wobec przypisania oskarżonemu dokonania zagarnięcia mienia społecznego w zorganizowanej grupie przestępczej, ale z jednoczesnym ustaleniem, że oskarżony nie dokonywał zagarnięcia, a tylko pośredniczył w kradzieży; czyn oskarżonego może stanowić jedynie przestępstwo z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), polegał bowiem na udzieleniu pomocy do zbycia skradzionego mienia, przy czym przedmiotem przestępstwa oskarżonego może być tylko kwota 8.000 zł, którą uzyskał od oskarżonego Jana S.V. Rewizja oskarżonego Zdzisława N. wnosi o uchylenie wyroku i uznanie go za winnego dwóch przestępstw z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228): jednego polegającego na udzieleniu pomocy oskarżonemu Janowi S. przy zbyciu 13 rolek folii wartości 46.200 zł i drugiego polegającego na przyjęciu od świadka M. kwoty 3.500 zł z wiedzą o tym, że została ona uzyskana przez oskarżonego Jana S. za pomocą przestępstwa, oraz o wymierzenie oskarżonemu za te przestępstwa stosownej kary albo ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku oraz obrazę art. 8, 9, 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. Rewizja zarzutów tych nie konkretyzuje, lecz z wywodów zawartych w uzasadnieniu rewizji wynika, iż w wyroku dopatruje się ona następujących uchybień:a) nierozważenia wyjaśnień oskarżonego Zdzisława N. ze śledztwa, z których wynika, że przyznał się on do pośredniczenia w sprzedaży 19 rolek folii, nie miał jednak bezpośredniego związku ze sprzedażą ostatnich 6 rolek folii wprost przez oskarżonego Jana S. świadkowi M., oraz identycznych jego wyjaśnień z rozprawy,b) wyciągnięcie przez Sąd Wojewódzki błędnych wniosków z wyjaśnień oskarżonego Jana S. w zakresie dotyczącym udziału oskarżonego Zdzisława N. przy sprzedaży 9 rolek folii przez oskarżonego Jana S. oskarżonemu Stanisławowi J., prawidłowa bowiem analiza tych wyjaśnień pozwala, zdaniem rewizji, jedynie na stwierdzenie, że Stanisław J. znał adres Jana S. od oskarżonego Zdzisława N., lecz nie daje ona możności stwierdzenia, że oskarżony Zdzisław N., podając ten adres oskarżonemu Stanisławowi J., działał ze świadomością, iż nabędzie on folię od oskarżonego Jana S.,c) pominięcie wyjaśnień oskarżonego Zdzisława S. i zeznania świadka M., z których wynika, że świadek ten nabył 6 rolek folii od oskarżonego Jana S. bez udziału oskarżonego Zdzisława N., oraz wyjaśnień oskarżonego Jana S., wedle których oskarżony Zdzisław N. wskazał na adres świadka M. jako reflektanta na folię, lecz nie orientował się, o jaką ilość folii chodzi, i że oskarżony Zdzisław N. ex post przyjął od świadka M. 3.500 zł nie dopłacone Janowi S.VI. Rewizja oskarżonego Stanisława J. wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie go bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku przez przyjęcie, że okoliczności udowodnione w sprawie wystarczają do ustalenia winy oskarżonego Stanisława J. w wyniku naruszenia przepisów art. 8, 9, 260, 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. Naruszenia tych przepisów rewizja dopatruje się w tym, że w wyroku niesłusznie uznano wyjaśnienia oskarżonych Zdzisława N. i Jana S. za wystarczający dowód winy oskarżonego Stanisława J., mimo że w wyjaśnieniach tych występują rozbieżności i sprzeczności; w szczególności w kolejnych wyjaśnieniach oskarżonego Zdzisława N. w śledztwie i na rozprawie występują sprzeczności co do wskazania oskarżonego Stanisława J. jako nabywcy folii, co do sposobu zapłaty za folię i jej ilości oraz źródła jej pochodzenia, dalej - że wyjaśnienia oskarżonego Jana S. w początkowym stadium śledztwa nie zawierały faktów obciążających oskarżonego Stanisława J., a późniejsze jego wyjaśnienia zostały odwołane na rozprawie, czego Sąd Wojewódzki nie ocenił z należytym krytycyzmem.Ponadto rewizja podnosi, że za niewiarogodnością wyjaśnień oskarżonego Zdzisława N. przemawia również fakt jego karalności za przestępstwo z art. 140 k.k.VII. Rewizja oskarżonego Jerzego G. wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o zakwalifikowanie czynu oskarżonego z art. 161 k.k. z ustaleniem, że wartość nabytej przez oskarżonego folii wynosi 7.800 zł.Wywody rewizji sprowadzają się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku przez niezasadne przyjęcie, że:1. cała ilość folii nabyta przez oskarżonego była folią pełnowartościową, a nie odpadową, gdyż w wyroku nie uwzględniono tych okoliczności, że w produkcji w Filmowym Ośrodku Doświadczalno-Usługowym powstawało 5,4% odpadów, co przy użyciu do produkcji w roku 1965 ogółem 30.654 m2 folii dawało 1.500 m2 odpadów, czyli 15 pełnych rolek folii; wskazują na to wyjaśnienia oskarżonego Mariana C. i zeznania świadków, pracowników wymienionego wyżej Ośrodka, jak również dowód w postaci rozliczenia folii; ponadto fakt nieznalezienia w czasie remanentu w sierpniu 1965 r. żadnych odpadów również podważa ustalenia, że oskarżony Jerzy G. nabył pełnowartościową folię, gdyż powołane w wyroku w tym zakresie dowody w postaci wyjaśnień oskarżonych Zdzisława S. i Stanisława A. oraz zeznania świadków K. i M. wskazują na to, iż pierwsze 15 rolek spośród skradzionej folii mogły być pełnowartościowe, a następne 6 rolek zawierały folię odpadową.2. oskarżony Jan S. pobierał od oskarżonego Jerzego G. cenę o połowę niższą niż od innych kontrahentów wskutek nieznajomości rzeczywistej wartości folii, gdyż mogło to dotyczyć tylko pierwszej transakcji, a nie transakcji następnych, gdy jednocześnie sprzedawał on folię innym kontrahentom po cenach wyższych;3. ilość nabytej folii wynosiła 11 rolek bez uwzględnienia, że wyjaśnienia oskarżonego Jana S. co do tej okoliczności są rozbieżne, sprzeczne w kolejnych wersjach, a wyjaśnienia oskarżonego Jerzego G. i oskarżonego Piotra P. stanowią całość jednolitą;4. wyjaśnienia oskarżonego Jana S. dotyczące poinformowania przezeń oskarżonego Jerzego G. o pochodzeniu folii, są niewiarygodne i nie mogą stanowić podstawy ustalenia, że oskarżony miał świadomość, iż folia pochodzi z instytucji uspołecznionej; za trafnością tego ustalenia nie przemawia też fakt płacenia przez oskarżonego Jerzego G. za folię ceny wyższej niż za folię odpadową nabywaną w wytwórni filmowej "Cz.", gdyż nabyta od oskarżonego Jana S. folia była od tamtej jakościowo lepsza, ale gorsza niż folia pełnowartościowa.Ponadto co do kary, rewizja podaje, że oskarżony ma bardzo trudne warunki domowe i rodzinne, co przemawia za złagodzeniem mu kary.VIII. Rewizja oskarżonego Piotra P. wnosi o uchylenie wyroku i wydanie orzeczenia w trybie art. 383 k.p.k. z ewentualnym przyjęciem winy oskarżonego z art. 161 k.k.Rewizja zarzuca obrazę art. 320 k.p.k. i błędną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku:1) w zakresie ustalenia ilości nabytej folii i świadomości oskarżonego, iż folia pochodziła z kradzieży na szkodę instytucji uspołecznionej, przez niezasadne przyjęcie, że wyjaśnienia oskarżonego Jana S. o sprzedaży 11 rolek folii są wiarygodne i że istotne różnice w wyjaśnieniach oskarżonych Piotra P. i Jerzego G. co do ilości folii wskazują na ich nieprawdziwość, mimo że oskarżony Jan S. ilość tej folii określał w swych kolejnych wyjaśnieniach odmiennie, a wyjaśnienia Piotra P. i Jerzego G. sprowadzają się w istocie do określenia ilości folii na 6 rolek;2) w zakresie ustalenia, że oskarżony Jan S. informował kontrahentów o źródle pochodzenia folii, gdyż w wyjaśnieniach swych oskarżony Jan S. nie stwierdza, żeby o tym rozmawiał z oskarżonym Piotrem P., i oskarżony Piotr P. nie przeprowadzał z nim rozliczeń finansowych z tytułu nabycia folii.Ponadto rewizja podnosi, że wymierzoną oskarżonemu Piotrowi P. karę, nawet przy ustaleniach poczynionych w wyroku, należy uznać za nadmiernie surową wobec jego oświadczenia o gotowości pokrycia szkody oraz jego ciężkiej sytuacji rodzinnej.IX. Rewizja oskarżonego Dariusza H. wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie go zarzucając, iż z obrazą art. 320 k.p.k. w wyroku nie uwzględniono, że oskarżony Dariusz H. został skontaktowany z oskarżonym Janem S. przez świadka K., który sam nabywał folię od oskarżonego Jana S. w przekonaniu, iż folia ta pochodzi z legalnego źródła, oraz że folia była częściowo zniszczona, co uzasadniało przekonanie oskarżonego Dariusza H., iż była to folia odpadowa. Ponadto rewizja podnosi, że okoliczności nabycia folii wbrew stanowisku wyroku nie uzasadniały wątpliwości co do legalności transakcji.X. Rewizja oskarżonego Mariana C. wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku, ocenę powstałą wskutek nieuwzględnienia następujących okoliczności:1. Filmowy Ośrodek Doświadczalno-Usługowy jest placówką naukowo-doświadczalną, co powoduje, że przy ocenie czynności jej pracowników nie można stosować rygorów obowiązujących w normalnych przedsiębiorstwach;2. ewidencja rozchodu materiałów technicznych należała do działu techniczno-produkcyjnego; również sporządzenie miesięcznych sprawozdań, dotyczących odchyleń od obowiązujących norm zużycia należało do tego działu; natomiast oskarżony Marian C., jako kierownik działu taśmy magnetycznej, obowiązany był tylko do prawidłowego i oszczędnego zużycia surowców i rozliczenia pobranych materiałów na podstawie dokumentacji techniczno-produkcyjnej;3. oskarżony Marian C. pierwszy wykrył kradzież taśmy, ustalając to w wyniku wyliczeń dokonanych na podstawie prowadzonego przez siebie dziennika folii, a wskazujących, że ubytki doszły do 30%.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Ustalenia zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego co do winy wszystkich oskarżonych wnoszących rewizję należy uznać za prawidłowe z wyjątkiem ustaleń dotyczących sfery podmiotowej działania oskarżonego Mariana C. oraz ilości nabytej folii przez oskarżonego Zdzisława N. i Stanisława J. Jeśli chodzi o poszczególne zarzuty tych rewizji, to należy stwierdzić, co następuje.1. Rewizje oskarżonych Jana S. i Zdzisława L. wyrażają mylne pod względem prawnym poglądy stanowiące podstawę żądań zmiany kwalifikacji prawnej przypisanych tym oskarżonym czynów na art. 4 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228). Błąd polega na tym, że działanie, które pod względem prawnym - w oderwaniu oczywiście od pozostałych okoliczności sprawy - należałoby uznać za pomoc do kradzieży, rewizje te traktują jako paserstwo. Nie może być bowiem uznane za paserstwo nabycie rzeczy pochodzącej z kradzieży, dokonanej przez innego sprawcę, w sytuacji, gdy nabywający rzeczy jeszcze przed dokonaniem kradzieży porozumiewał się ze sprawcą kradzieży co do ich nabycia, zwłaszcza gdy oferta ta stała się czynnikiem skłaniającym sprawcę do jej dokonania. Ponadto jeżeli współuczestnik przestępstwa kradzieży, udzielający pomocy bezpośrednio sprawcy w powyższej postaci, działa w porozumieniu nie tylko z bezpośrednim sprawcą, ale i z innymi osobami, które współdziałają ze sprawcą bezpośrednim, i ma świadomość, że tylko łączne współdziałanie tych wszystkich osób stanowi realny sposób osiągnięcia zamierzonego przestępczego celu, to wówczas działania takiego pomocnika nie można traktować jako zjawiskowej postaci przestępstwa, lecz jako współudział w bezpośrednim dokonaniu przestępstwa. W wypadku takim, jeżeli sprawcy dopuszczają się przestępstwa przeciwko mieniu, a wysokość wyrządzonej szkody odpowiada kryteriom ilościowym przewidzianym w przepisie art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11), wszyscy sprawcy ponoszą odpowiedzialność karną z przepisów tej ustawy - łącznie z tym, który nabywał mienie kradzione - jako uczestnicy zorganizowanej grupy przestępczej. Zagadnienie współdziałania oskarżonych będących w zmowie i występujące w tym współdziałaniu oskarżonych cechy zorganizowania nadające mu postać działania w zorganizowanej grupie, zostało w wyroku Sądu Wojewódzkiego szczegółowo i wnikliwie przeanalizowane i wnioski, jakie Sąd Wojewódzki w tym zakresie wysnuł z materiału dowodowego, należy uznać za trafne. W szczególności trafnie Sąd Wojewódzki stwierdza, że żaden z oskarżonych nie mógł dokonać samodzielnie kradzieży, a zwłaszcza nie mógł dokonać kradzieży samodzielnie bez ryzyka szybkiego ujawnienia przestępstwa.2. Następną kwestią powstającą na tle zarzutów rewizji oskarżonych Jana S., Jerzego G., Dariusza H., a w pewnym stopniu także i Stanisława A., jest rzeczywista jakość i wartość kradzionej folii; w szczególności chodzi o to, czy folia kradziona była pełnowartościowa, czy też odpadowa, małowartościowa (i to całkowicie, czy też tylko częściowo) i czy nie należy ustalonej w wyroku wartości folii zmniejszyć o 10% wobec udzielenia upustu w tej wysokości przez eksportera zagranicznego wskutek stwierdzonych usterek produkcyjnych folii. Żądań rewizji oskarżonych w tym zakresie uwzględnić nie można, gdyż w świetle materiałów dowodowych dostarczonych przez przewód sądowy należy uznać za prawidłowe ustalenie wyroku, że przedmiotem kradzieży była folia pełnowartościowa, a nie odpadowa i że jej cena została określona trafnie. Nie może mieć znaczenia w tej kwestii to, że w Filmowym Ośrodku Doświadczalno-Usługowym przy produkcji powstawało dużo odpadów folii i że folia ta "walała się", jak to określa świadek S., kontroler z Naczelnego Zarządu Kinematografii, i co istotnie wynika z zeznań dalszych świadków. Z zeznania świadka S. wynika bowiem, że ta odpadowa folia w postaci tasiem była już "oblana", czyli była już gotowym fabrykatem, ale posiadającym wady produkcyjne, odbierające jej wartości użytkowe w kinematografii, a nie surowcem w postaci czystej folii nadającej się do dalszej produkcji. Wprawdzie świadek ten kategorycznie nie wyłącza tego, że czysta folia również "walała się", oświadczając jedynie, że sobie tego nie przypomina, ale wiążąc jego zeznanie z zeznaniami dalszych świadków co do tej okoliczności, należy dojść do wniosku, że w każdym razie odpadowa folia nie nadawała się do produkcji pocztówek dźwiękowych, oskarżeni zaś dostarczali tę folię tylko dla odbiorców do tego rodzaju produkcji, i że oskarżeni kradli folię pełnowartościową. Mianowicie z zeznań świadka W., głównego inżyniera Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego, i świadka Z. wynika, że odpady stanowiły "marginesy" folii oblewanej emulsją, stanowiące taśmy o szerokości od 16 mm do 35 mm, a normalna folia na rolkach miała szerokość od 300 mm do 400 mm i właśnie folię tej szerokości otrzymywali odbiorcy, co stwierdzają świadkowie W. i K. i co wynika również z zeznania świadka M. Okoliczności te - obok faktu pokrywania powstających wskutek kradzieży ubytków folii fikcyjnymi dowodami rozchodowymi - stwarzają podstawę do ustalenia z całą pewnością, że przedmiotem kradzieży była folia pełnowartościowa, jak to trafnie w wyroku ustalono. Nie bez znaczenia jest przy badaniu prawidłowości tego ustalenia także fakt, że w 1965 r. wzrosły gwałtownie ilości braków, co dobitnie ilustruje zeznanie świadka S. i treść sporządzonego przez niego protokołu kontroli.Jeśli chodzi następnie o sprawę obniżenia ceny folii o 10%, to zeznanie świadka Z. daje podstawę do ustalenia, że dotyczyło to transportu folii z dnia 1 lipca 1965 r., a więc transportu folii, który nadszedł już po dokonaniu kradzieży. Fakt ten potwierdza również oskarżony Marian C.Natomiast co się tyczy pozostałych zarzutów rewizji oskarżonych, to stwierdzić należy, co następuje: II. Co do rewizji oskarżonego Jana S.Ustalenie, że oskarżony dopuścił się przestępstwa ciągłego obejmującego wszystkie pięć wypadków kradzieży, należy uznać za trafne. Sąd Wojewódzki zagadnienie to bardzo szczegółowo i wnikliwie zanalizował na tle orzecznictwa Sądu Najwyższego, w szczególności przy uwzględnieniu zasad wyrażonych w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1966 r. VI KO 42/62 (OSNKW zesz. 7 z 1966 r., poz. 69) i przyjął, że w sprawie niniejszej zachodzą wszelkie przesłanki uzasadniające przypisanie oskarżonym działania w ciągłości przestępstwa, mianowicie jednolitość zamiaru, jednorodzajowość działań, zwartość czasowa i miejscowa, jednakowe okoliczności poszczególnych wypadków kradzieży i wykorzystanie przez sprawców jednakowych sposobności umożliwiających dokonywanie kradzieży. Żadnej z tych przesłanek rewizja oskarżonego Jana S. nie podważa, toteż wysunięty w tej rewizji zarzut dotyczący prawidłowości ustalenia działania ciągłego nie może być uwzględniony.Wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności w najniższym ustawowym wymiarze i grzywna w wysokości 1/3 wartości zagarniętego mienia nie mogą być uznane za rażąco surowe.III. Co do rewizji oskarżonego Zdzisława S.1. Kwestia, czy wyłącznie oskarżony miał możność dysponowania folią, nie ma istotnego znaczenia wobec niewątpliwego faktu, że w rzeczywistości nią dysponował i miał możliwość wydawania jej z magazynu Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego w sposób nielegalny i że jako magazynier mógł to uczynić najłatwiej oraz że z racji swych funkcji mógł uniemożliwić nielegalne pobranie folii z magazynu przez inne osoby. Toteż życiowo jest zrozumiałe, że oskarżony Zdzisław L., wchodząc w porozumienie z oskarżonym Janem S. co do nielegalnego nabywania folii, decyduje się na nawiązanie porozumienia również z oskarżonym Zdzisławem S. Nie można więc w tej sytuacji dopatrzyć się błędu w stanowisku Sądu Wojewódzkiego, że wyjaśnienie oskarżonego Jana S. ze śledztwa - w którym oskarżony Jan S. podaje, że nawiązał kontakt z oskarżonym Zdzisławem S. już w lutym 1965 r. i że pierwszą partię folii otrzymał od oskarżonego Zdzisława S. właśnie w tym miesiącu - jest zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Okoliczność tę potwierdza również oskarżony Stanisław A. w śledztwie wyjaśniając, że kontakt ze Zdzisławem S. nawiązał oskarżony Jan S. w styczniu lub w lutym 1945 r.2. Nie może być błędu w ocenie wyjaśnień oskarżonego Zdzisława S. ze śledztwa co do określenia liczby podanych przez niego skradzionych rolek folii, gdyż Sąd Wojewódzki bynajmniej nie opiera się na tych jego wyjaśnieniach w tej kwestii, lecz na wyjaśnieniach oskarżonego Jana S. i na wyjaśnieniach pozostałych współuczestników kradzieży działających w zmowie. Natomiast porównanie wyjaśnień oskarżonego ze śledztwa złożonych w dniu 25 sierpnia 1965 r. i w dniu 16 grudnia 1965 r. może jedynie świadczyć o tym, że oskarżony starał się pomniejszyć swą winę, we wcześniejszym bowiem z tych przesłuchań podawał większą liczbę kradzieży, w których uczestniczył i większą liczbę skradzionych rolek folii, przy czym wyjaśnienia te były dokładne w opisie okoliczności każdego wypadku.3. Jeśli chodzi o kradzież z kwietnia, to należy mieć na uwadze przede wszystkim wypowiedź oskarżonego Jana S. na rozprawie, iż oskarżony Zdzisław S. otrzymał z tej kradzieży 2.400 zł.Wymierzona oskarżonemu kara przy uwzględnieniu wartości zagarniętego mienia nie wykazuje cech rażącej surowości.IV. Argumenty przytoczone w rewizji oskarżonego Stanisława A. nie mogą podważyć dokonanych w wyroku ustaleń co do jego winy. Był on pracownikiem magazynowym i łatwo mógł ujawnić machinacje dokonywane przez oskarżonego Zdzisława S., a ponadto pomoc fizyczna przy kradzieży dla oskarżonego Zdzisława S. była potrzebna choćby dla przenoszenia ciężkich rolek. Z zeznań wskazanych w rewizji świadków bynajmniej nie wynika, że oskarżony zajmował się tylko wydawaniem stali, gdyż była to tylko jego główna czynność, a nie wyłączna. Kwestia, kiedy oskarżony Jan S. go poznał, nie ma istotnego znaczenia przy ustaleniu jego winy, albowiem znajomość ta nie była niezbędnym warunkiem dokonywania przez niego przestępczych czynności wspólnie z oskarżonym Janem S. - ze świadomością oczywiście, że dalsze osoby, którym kradzioną folię przekazywano, uczestniczą w całej aferze. Oskarżony Stanisław A. przyznał w śledztwie, że już przy pierwszych transakcjach dokonywanych przez Zdzisława S. z Janem S. otrzymywał różne kwoty pieniężne od oskarżonego Zdzisława S. Wymierzona oskarżonemu kara z tych samych względów co kara wymierzona oskarżonemu Janowi S. nie może być uznana za rażąco surową.V. Zarzuty wysunięte w rewizji oskarżonego Zdzisława L. - poza zarzutami omówionymi wyżej pod pkt I - nie maja istotnego znaczenia, gdyż współudział jego w przestępstwie nie obejmował całego okresu działalności grupy przestępczej, a wysokość kwot przyjmowanych przezeń sukcesywnie w okresach miesięcznych daje możność - obok pozostałych przesłanek ujętych w wyroku - ustalenia, że oskarżony Zdzisław L. orientował się, iż przedmiotem kradzieży jest folia pełnowartościowa.Wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności w najniższym ustawowym wymiarze i kara grzywny w wysokości około 1/3 wartości zagarniętego mienia nie mogą być uznane za rażąco surowe.VI. Całość argumentacji zawartej w rewizji oskarżonego Zdzisława N. zmierza do wykazania, że pośredniczył on jako paser w sprzedaży folii wartości poniżej 50.000 zł, tymczasem z wyjaśnień oskarżonego Zdzisława N. ze śledztwa (złożonych przy przesłuchaniu go w prokuraturze w dniu 15 grudnia 1966 r.) wynika, że przyznał się on do pośredniczenia w sprzedaży 19 rolek folii, których wartość należy ustalić na kwotę 67.493,91 zł przy przyjęciu ceny 3.553,89 zł za jedną rolkę.Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez Sąd Wojewódzki, o czym była wyżej mowa, wynika że skradzione rolki były pełnowartościowe. Gdyby nawet założyć, jak to czyni rewizja, że waga poszczególnych rolek wynosiła nie około 20 kg, lecz tylko 16 kg, to i tak łączna wartość ich przekraczałaby kwotę 50.000 zł. Należy przy tym stwierdzić, że bezpodstawnie rewizja zarzuca wyrokowi nienależyte rozważenie powyższych wyjaśnień oskarżonego Zdzisława N. ze śledztwa. Treść tych wyjaśnień jest jednoznaczna i wyraźna. Oskarżony Zdzisław N., składając je, wyraźnie oświadcza, że pośredniczył w sprzedaży 19 rolek folii (6 rolek w marcu, 7 rolek w kwietniu i 6 rolek w maju) z wiedzą o tym, że jest kradziona w Filmowym Ośrodku Doświadczalno-Usługowym i że zarabiał na pośrednictwie po 50 zł od kg folii, a następnie opisuje dalsze okoliczności poszczególnych nielegalnych transakcji. Nie może być zatem mowy o jakiejś pomyłce w ocenie tych wyjaśnień w wyroku, skoro przyjęto je obok pozostałych dowodów (wyjaśnienia w tej części oskarżonego Jana S. i zeznania świadka M.) za podstawę ustalenia, że oskarżony Zdzisław N. dopuścił się paserstwa co do tych 19 rolek folii.Natomiast nie można odmówić słuszności wywodom rewizji, że istnieje brak dostatecznych dowodów winy oskarżonego Zdzisława N. co do 9 rolek folii, skradzionych na przełomie czerwca i lipca 1965 r. Oskarżony Zdzisław N. nie przyznał się ani w śledztwie, ani na rozprawie do pośredniczenia w sprzedaży tych 9 rolek oskarżonemu Stanisławowi J. Również oskarżony Stanisław J. nie przyznał się ani w śledztwie, ani na rozprawie do kupna za pośrednictwem oskarżonego Zdzisława N. - na przełomie czerwca i lipca 1965 r. - 9 rolek folii od oskarżonego Jana S.Jedynym zatem dowodem winy oskarżonego Zdzisława N. w tym zakresie są wyjaśnienia oskarżonego Jana S. Jednakże wyjaśnienia te nie są ani konsekwentne, ani tak dalece pełne, żeby można się było na nich oprzeć. Oskarżony Jan S. początkowo w ogóle nie ujawniał pośredników w sprzedaży owych 9 rolek folii, potem wskazał, że sprzedał je oskarżonemu Stanisławowi J., który się zgłosił do niego do domu, a adresu jego zamieszkania miał udzielić Stanisławowi J. oskarżony Zdzisław N., w końcu oświadczył na rozprawie, że owe 9 rolek sprzedał bliżej nie znanemu osobnikowi, który miał się do niego zgłosić z polecenia oskarżonego Zdzisława N., przy czym oskarżony Jan S. nie wyjaśnił, skąd wie, że ów osobnik zgłosił się na polecenie oskarżonego Zdzisława N. Podkreślić przy tym należy, że jeśli chodzi o poprzednie transakcje dokonywane z udziałem oskarżonego Zdzisława N., to oskarżony Jan S. dokładnie wyjaśnił, jaką korzyść z poszczególnej transakcji odniósł oskarżony Zdzisław N., natomiast jeśli chodzi o tę ostatnią transakcję dotyczącą 9 rolek folii, to oskarżony Jan S. nawet nie twierdzi, by oskarżony Zdzisław N. odniósł jakąkolwiek korzyść materialną.Wskazane wyżej wątpliwości dotyczące wyjaśnień oskarżonego Jana S. nie pozwalają na przypisanie winy pośredniczenia oskarżonego Zdzisława N. w zakresie zbycia wspomnianych 9 rolek folii i zarazem na przypisanie winy oskarżonemu Stanisławowi J. nabycia tejże folii.W związku z ograniczeniem rozmiarów paserstwa oskarżonego Zdzisława N. do 19 rolek folii, Sąd Najwyższy uznał za stosowne złagodzić temu oskarżonemu karę pozbawienia wolności do ustawowego minimum, tj. do 5 lat więzienia.VII. Wbrew zarzutom rewizji oskarżonego Stanisława J. należy uznać za trafną ocenę przez Sąd Wojewódzki wyjaśnień oskarżonego Zdzisława N. w stosunku do oskarżonego Stanisława J. jako konsekwentnych i rzeczowych. Podnoszone w rewizji rozbieżności w kolejnych wyjaśnieniach oskarżonego Zdzisława N. są nieistotne, gdyż mogłyby one mieć znaczenie, gdyby - po pierwsze występowały w tych jego wyjaśnieniach, w których sam oskarżony Zdzisław N. przyznawał się do świadomego pośrednictwa w sprzedaży kradzionej folii, a po drugie - gdyby te rozbieżności dotyczyły istotnych momentów, a nie szczegółów transakcji z oskarżonym Stanisławem J. Tymczasem oskarżony Zdzisław N. w czasie swych dwóch pierwszych przesłuchań w MO do winy się nie przyznał i oczywiście nie wskazał wówczas paserów, ale poczynając od przesłuchania w dniu 15 września 1965 r. w MO, kiedy przyznał się do winy, konsekwentnie wskazuje oskarżonego Stanisława J. jako nabywcę skradzionej folii i stale podkreśla, że informował go o nielegalnym źródle jej pochodzenia; jedynie przy przesłuchaniach w MO w dniach 15 lutego 1965 r. i 20 lutego 1965 r. nie mówił o tym, że informował Stanisława J. o pochodzeniu folii z Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego, ale przy końcowym przesłuchaniu w śledztwie przez prokuratora w dniu 16 grudnia 1965 r. już wyraźnie to oświadczył. Należy jeszcze podkreślić, że liczbę 12 rolek, podanych przy przesłuchaniu w dniu 15 lutego 1965 r., oskarżony Zdzisław N. tłumaczył na rozprawie omyłką oraz oświadczył, iż oskarżony Stanisław J. wiedział, że folia pochodzi z kradzieży. Oskarżony Jan S. w śledztwie podał, że oskarżony Stanisław J. i "wszystkie" osoby, które kupowały folię, były ostrzegane, iż folia jest kradziona.Należałoby jeszcze dodać, że fakt, iż oskarżony Jan S. był zatrudniony w państwowej wytwórni filmowej, stanowi dodatkową przesłankę świadczącą o tym, że oskarżony Stanisław J. oraz pozostali paserzy musieli sobie zdawać sprawę z tego, iż nabywana przez nich folia stanowiła mienie społeczne. Przemawia za tym wnioskiem również ilość nabywanej folii i brak oryginalnych opakowań.Natomiast słuszny jest zarzut rewizji, że przewód sądowy nie dostarczył dostatecznych dowodów winy, aby oskarżony Stanisław J. - obok pierwszych partii folii w łącznej liczbie 9 rolek - nabył również dalsze 9 rolek folii na przełomie czerwca i lipca 1965 r., o czym była już mowa przy omawianiu rewizji oskarżonego Zdzisława N. O powyższe więc 9 rolek folii należało ograniczyć przypisanie czynu oskarżonemu Stanisławowi J.W związku z przyjęciem mniejszego zakresu winy Sąd Najwyższy poprawił kwalifikację czynu i złagodził oskarżonemu Stanisławowi J. orzeczoną karę do 2 lat i 6 miesięcy więzienia i grzywnę do 25.000 zł, jako odpowiednich do jego przewinień.VIII. Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił na podstawie materiału dowodowego, że oskarżeni Jerzy G. i Piotr P. byli świadomi tego, iż nabywana przez nich folia została skradziona z przedsiębiorstwa państwowego. Obaj oni zresztą w śledztwie przyznali przy przesłuchaniu ich przez prokuratora, że zdawali sobie sprawę z tego, iż folia jest skradziona z przedsiębiorstwa państwowego, jak to zaznaczono w wyroku. W szczególności oskarżony Stanisław J. przyznał, iż oskarżony Jan S. mówił mu, że folia jest kradziona z Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego i że przy transakcjach z oskarżonym Janem S. uczestniczył oskarżony Piotr P., a oskarżony Piotr P. oświadczył, że przypuszczał, iż Jan S. posiada folię z kradzieży na szkodę jakiegoś przedsiębiorstwa państwowego.Co do ilości nabytej folii przez tych oskarżonych, to stwierdzić należy, że przeprowadzona w wyroku szczegółowa analiza wyjaśnień oskarżonego Jana S. w zestawieniu z ich wyjaśnieniami przemawia za trafnością przyjęcia, iż nabyli oni istotnie 11 rolek folii, a nie 6 rolek. Oskarżeni na rozprawie sądowej przedstawili dowód, że w pełni wyrównali szkodę wyrządzoną swoim przestępstwem, a mianowicie wpłacili pokrzywdzonej instytucji kwotę 39.600 zł.Mając powyższą okoliczność na uwadze oraz fakt, że obaj oskarżeni nie byli dotychczas karani i cieszyli się dobrą opinią oraz że przestępstwo ich miało charakter przypadkowy i związany z ich działalnością zarobkową - Sąd Najwyższy uznał, że istnieje co do nich pozytywna prognoza, iż w przyszłości nie popełnią nowego przestępstwa, wobec czego na podstawie przepisu art. 8 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 61 k.k. zawiesił im wykonanie orzeczonych kar na okres 4 lat.IX. Za słusznością stanowiska wyroku co do winy oskarżonego Dariusza H. - poza przesłankami sformułowanymi w wyroku - przemawia również niska cena folii, za jaką nabył tę folię oskarżony Dariusz H. Należy tu mieć na uwadze wypowiedź oskarżonego Zdzisława N. na rozprawie, że cena dobrej folii sięga na rynku 1.000 zł za 1 kg i że cena 150 zł za 1 kg "jest zrozumiała", jeśli folia pochodzi z kradzieży, a oskarżony Dariusz H. płacił za folię po 100 zł za 1 kg.XI. Nie można uznać za trafne wywodów rewizji oskarżonego Mariana C. zmierzających do wykazania, iż nie zaniedbał on swych obowiązków służbowych. Przy rozważaniu kwestii jego winy trzeba mieć na uwadze przede wszystkim jego własną wypowiedź na rozprawie, że dział techniczno-produkcyjny w okresie popełnienia kradzieży był w stanie faktycznej dezorganizacji, co powinno było skłonić go do ściślejszej kontroli materiałów używanych do produkcji w jego dziale, powołane zaś w wyroku wywody w postaci zeznań świadków T. i W. stwarzają dostateczną podstawę do ustalenia, iż obowiązek kontroli materiałów spoczywał również na oskarżonym Marianie C. jako kierowniku wydziału taśmy magnetycznej - obok kontroli prowadzonej przez dział techniczno-produkcyjny. Zeznania tych świadków znajdują pełne potwierdzenie w przepisach regulaminowych, określających zakres obowiązków kierownika wydziału taśmy magnetycznej.Należy jednak stwierdzić, że przyjmując w wyroku, iż oskarżony Marian C. nie dopełnił swych obowiązków służbowych, "działając co najmniej cum dolo eventuali", Sąd Wojewódzki nie wykazał, aby oskarżony działał umyślnie. Umyślność działania przy przestępstwie z art. 286 § 1 k.k. musi obejmować zarówno niedopełnienie obowiązku czy przekroczenie władzy, jak i nastąpienie szkody lub możliwość jej nastąpienia. Natomiast w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek, żeby oskarżony Marian C. chciał spowodować szkodę dla Filmowego Ośrodka Doświadczalno-Usługowego albo żeby możliwość jej przewidywał i na nią się godził. Przeciwnie, wykazano, że był on bardzo wartościowym i sumiennym pracownikiem i wynalazcą i że zaniedbania dopuścił się tylko na skutek zbytniego zaufania do swych współpracowników, jak to relacjonuje świadek W., naczelny inżynier wymienionego wyżej Ośrodka. Z tego wynika, że oskarżony postępował niedbale, nie przewidując, iż jego współpracownicy mogą się dopuszczać kradzieży, choć powinien był mieć to na uwadze, gdyż przy braku ścisłej kontroli materiałów kradzież była możliwa i dlatego oskarżony Marian C. ponosi odpowiedzialność z art. 286 § 3 k.k.W związku ze zmianą kwalifikacji na przepis przewidujący łagodniejszą sankcję karną, Sąd Najwyższy złagodził oskarżonemu orzeczoną karę do 3 miesięcy aresztu i na podstawie art. 61 k.k. wykonanie tej kary zawiesił na okres 2 lat, kierując się tymi samymi przesłankami, które miał na względzie Sąd Wojewódzki.Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku.
Powiązane orzeczenia
- III K 975/61 1962-01-04Czy osoby, które wiedząc o zamierzonym włamaniu do sklepu, udzieliły pomocy sprawcom w przeniesieniu i ukryciu skradzionego mienia, popełniły pomocnictwo do kradzieży z włamaniem, a nie jedynie paserstwo?
- II KR 343/87 1988-01-11Czy oskarżony, który brał udział w kradzieży mienia społecznego, a następnie zniszczył je przez spalenie, powinien ponosić odpowiedzialność za pomocnictwo do kradzieży zamiast współsprawstwa, a zniszczenie mienia powinno…
- I K 303/65 1966-02-07Czy ustalenie, że przestępstwo zostało popełnione w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, wymaga udowodnienia zmowy co do systematycznych kradzieży, czy też jednorazowy zamach na mienie społeczny, bez względu na spos…
- II K 95/64 1964-04-09Czy w przypadku, gdy w kradzieży zboża brało udział dwóch sprawców, można przyjąć, że było to działanie zorganizowanej grupy przestępczej i zastosować przepis art. 2 § 2 lit. a) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.?
- II KR 359/86 1986-11-27Czy pomoc w ukryciu rzeczy uzyskanej za pomocą przestępstwa, udzielona z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej przez sprawców, stanowi paserstwo (art. 215 k.k.), a nie poplecznictwo (art. 252 k.k.)?
Powołane przepisy
art. 2 § 2art. 375art. 4 § 2art. 4 § 1art. 286 § 3 KKart. 61 KKart. 8art. 1 § 1art. 2 § 1art. 161 KKart. 286 § 1 KKart. 3311 § 1 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.