I KR 29/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Mirski. Sędziowie: W. Żebrowski (sprawozdawca), Z. Durkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Miernik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 1973 r. sprawy Eugeniusza J., Marka K., Włodzimierza M. i Andrzeja J., oskarżonych z art. 210 § 2, art. 210 § 1 i art. 208 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 17 listopada 1972 r.zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonych Eugeniusza J., Marka K., Włodzimierza M., i Andrzeja J. w ten sposób, że przyjmując za podstawę zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kar orzeczonych za przestępstwa określone w art. 210 § 2 i art. 210 § 1 k.k. przepis art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k., a w stosunku do oskarżonego Marka K. za przestępstwa określone w art. 208 k.k. w związku z art. 76 § 1 k.k. z 1932 r. przepis art. 57 § 1 i 3 pkt 2 k.k. podwyższył kary łączne pozbawienia wolności: Eugeniuszowi J. do 5 lat, Markowi K. do 6 lat, Włodzimierzowi M. do 5 lat, Andrzejowi J. do 3 lat i 6 miesięcy (...).Uzasadnienie faktyczneRewizja prokuratora w części kwestionującej zasadność zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary nie może być uznana za słuszną.Oskarżeni w chwili popełnienia przypisanych im przestępstw mieli lat: Eugeniusz J. i Włodzimierz M. po 18, Andrzej J. 16, Marek K. 17, a w czasie popełnienia trzech włamań nie miał ukończonych 17 lat.Postępowanie karne przeciwko oskarżonemu Markowi K. o czyny określone w art. 208 k.k. popełnione dnia 16 sierpnia 1971 r., jesienią 1971 r. i w lutym lub w marcu 1972 r., a więc wtedy, gdy nie miał lat 17, zostało wszczęte po ukończeniu przez niego 17 lat życia, i dlatego możliwe było zastosowanie art. 76 § 1 k.k. z 1932 r. oraz wymierzenie kary pozbawienia wolności. W tym wypadku jednak obowiązkowe było zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary zgodnie z przepisem art. 76 § 1 k.k. z 1932 r. W tej więc części rewizja prokuratora domagająca się niestosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary generalnie do wszystkich oskarżonych jest oczywiście nietrafna jako sprzeczna z wyrażonym brzmieniem przepisu. Podstawą zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary jest przepis art. 57 § 1 i 3 pkt 2 k.k. (wypadek wskazany w ustawie, tj. w art. 76 § 1 k.k. z 1932 r.), a nie błędnie powołany w zaskarżonym wyroku przepis art. 57 § 3 pkt 2 k.k.Podstawą zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w stosunku do oskarżonego Andrzeja J. za trzy przypisane mu przestępstwa określone w art. 210 § 2 i art. 210 § 1 k.k. jest fakt zastosowania do tego oskarżonego za te przestępstwa art. 9 § 2 k.k. Podstawą zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary jest więc przepis art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k., a nie błędnie powołany w zaskarżonym wyroku przepis art. 57 § 2 i 3 pkt 1 k.k. Zastosowanie w stosunku do nieletniego odpowiadającego w myśl art. 9 § 2 k.k. nadzwyczajnego złagodzenia kary nie wymaga wykazania, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek lub wyjątkowy szczególnie uzasadniony wypadek, kiedy nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa. Zastosowanie zatem do oskarżonego Andrzeja J. za przypisane mu przestępstwa określone w art. 210 § 2 i art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 9 § 2 k.k. nadzwyczajnego złagodzenia kary - wbrew rewizji prokuratora - nie może być uznane za błędne.Podstawą zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w stosunku do oskarżonych Eugeniusza J., Włodzimierza M. i Marka K. za przypisane im przestępstwa określone w art. 210 § 2 i art. 210 § 1 k.k. jest fakt, że są oni młodociani, a więc ma zastosowanie przepis art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k., a nie błędnie powołany w zaskarżonym wyroku przepis art. 57 § 2 i 3 pkt 1 k.k. Zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary wymaga w tym wypadku wykazania, że chodzi o szczególnie uzasadniony wypadek. Sąd Wojewódzki wykazał tę przesłankę, przytaczając okoliczności dotyczące zarówno sposobu popełnienia przestępstw, jak i osobowości oskarżonych. Popełnione przez oskarżonych dwa przestępstwa określone w art. 210 § 2 k.k. (na szkodę Krzysztofa O. i Jana K.) oraz przestępstwo określone w art. 210 § 1 k.k. (na szkodę Włodzimierza P.), polegające na zabraniu zegarków, nie charakteryzowały się jakąś szczególną brutalnością, skoro poza trzymaniem w dwóch wypadkach żyletki pozostała działalność sprowadzała się do zdjęcia zegarków z rąk. Osobowość oskarżonych zaś została scharakteryzowana bezbłędnie w zaskarżonym wyroku. Tak więc również w tym wypadku nie można zgodzić się z rewizją prokuratora, że zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary było niezasadne.Rewizja prokuratora jest mimo to słuszna, lecz w części zarzucającej rażącą niewspółmierność orzeczonych łącznych kar pozbawienia wolności. Orzeczone kary łączne pozbawienia wolności są istotnie niewspółmiernie łagodne w stopniu rażącym z powodu niedocenienia wielości dokonanych przestępstw i zastosowania zasady absorpcji w nadmiernym stopniu. Oskarżeni Eugeniusz J., Włodzimierz M. i Andrzej J. popełnili po pięć przestępstw, a oskarżony Marek K. aż osiem przestępstw, przy czym wszystkie określone w art. 210 § 2, art. 210 § 1 i art. 208 k.k. Kary łączne pozbawienia wolności oscylują niezasadnie wokół dolnej granicy możliwości ich orzekania. Tak na przykład oskarżonemu Eugeniuszowi J. wymierzono na podstawie art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k. za jedno z pięciu zbiegających się przestępstw (popełnione na szkodę Krzysztofa O.) karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a za wszystkie przestępstwa tylko 3 lata pozbawienia wolności. Podobnie ma się rzecz co do pozostałych oskarżonych. W ten sposób w wymiarze kary łącznej pozbawienia wolności zatarto faktycznie odpowiedzialność oskarżonych za pozostałe przestępstwa dokonywane przecież w różnym czasie, miejscu, okolicznościach i na szkodę różnych osób. W ten sposób pomniejszono też niesłusznie represję karną. O ile pomniejszenie represji przez zastosowanie co do niektórych przestępstw nadzwyczajnego złagodzenia kary było obowiązkowe lub uzasadnione, o tyle dalsze jej łagodzenie przez zastosowanie prawie pełnej zasady absorpcji przy wymiarze łącznych kar pozbawienia wolności uznane być musi za nietrafne w świetle samych ustaleń zaskarżonego wyroku. Kierując się tymi ustaleniami i mając na względzie słuszne zróżnicowanie kar wymierzonych poszczególnym oskarżonym, zmieniono zaskarżony wyrok przez podwyższenie łącznych kar pozbawienia wolności: Eugeniuszowi J. do 5 lat, Markowi K. do 6 lat, Włodzimierzowi M. do 5 lat i Andrzejowi J. do 3 lat i 6 miesięcy. Poza tym dokonano korekty orzeczenia w zakresie art. 57 k.k. Zmiana zaskarżonego wyroku tylko w zakresie wyżej wskazanym oznacza oczywiście, że wymierzone oskarżonym kary grzywny i pozbawienia praw publicznych pozostały nie zmienione, podobnie jak zaliczenie okresu tymczasowego aresztowania na poczet kar pozbawienia wolności i orzeczenie o umieszczeniu oskarżonego Andrzeja J. w zakładzie poprawczym (...).W tym stanie rzeczy orzeczono jak na wstępie wyroku.