II KO 84/57

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Katowicach kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sprawca zaboru znaków - biletów konsumpcyjnych, upoważniających do otrzymania w uspołecznionym zakładzie gastronomicznym towarów, odpowiada z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), względnie czy za taki czyn odpowiada z innego przepisu ustawy karnej i jakiej, o ile sprawca zaboru biletów konsumpcyjnych nie przedłożył ich w zakładzie gastronomicznym do realizacji ani nawet nie usiłował ich w żaden sposób zrealizować"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Przedmiotem pytania jest zagadnienie czy kradzież 20-złotowych talonów upoważniających do konsumpcji w uspołecznionym zakładzie gastronomicznym jest usiłowaniem kradzieży przedmiotów konsumpcji.Omawiany talon nie jest papierem wartościowym, mającym inkorporowaną wartość materialną (weksel, czek) i skoro nie uiszczono zapłaty i nie wydano go osobie, która wpłaciła należność - nie jest także dokumentem legitymującym uprawnionego posiadacza.Kradzież takiego talonu nie jest kradzieżą ani usiłowaniem kradzieży konsumpcji do wysokości sumy, na którą opiewa. Talon ów może jednak być środkiem do dokonania przestępstwa tj. do wyłudzenia konsumpcji w zakładzie, który blankiet wystawił.2. Bloczek talonów upoważniających do konsumpcji w uspołecznionym zakładzie gastronomicznym - będący własnością tego zakładu - jest mieniem społecznym. Przedstawia on wartość na jaką składają się koszty papieru, druku i pracy. Sprawca, który zagarnął bloczek, lecz nie podjął działania skierowanego bezpośrednio do zrealizowania poszczególnych talonów - dopuszcza się jedynie kradzieży mienia społecznego o wartości, którą bloczek przedstawia ze względu na wspomniane koszty.3. Nabycie lub przysposobienie środków dla dokonania przestępstwa jest czynnością przygotowawczą do dokonania zamierzonego przez sprawcę czynu zabronionego przez ustawę karną.Przedsięwzięcie przez posiadacza takiego działania, skierowanego bezpośrednio do dokonania przestępstwa - jest jego usiłowaniem.Według art. 23 k.k. dla usiłowania nie jest bowiem wymagany początek wykonania, a zatem rozpoczęcie posługiwania się narzędziem (środkiem) dla dokonania przestępstwa. Wystarczy działalność poprzedzająca użycie narzędzia, jeżeli bezpośrednio zmierza do urzeczywistnienia zamiaru przestępczego sprawcy.Podstawą rozgraniczenia pomiędzy przygotowaniem a usiłowaniem wyłudzenia świadczenia w razie kradzieży danego talonu stanowić powinien plan sprawcy i stwierdzenie czy sprawca zgodnie z tym planem przedsięwziął działanie skierowane bezpośrednio do urzeczywistnienia jego zamiaru. Bezpośrednim będzie ono wówczas, gdy bezpośrednio poprzedza czasownikową czynność należącą do istoty przestępstwa. Będzie to wówczas, gdy np. sprawca, zaopatrzywszy się w potrzebny dokument, wybierze się do danego zakładu dla zrealizowania czynu, lecz zostanie po drodze zatrzymany przez milicję w innej sprawie i dlatego czynu nie dokona.Ocenianie czy w danym przypadku zachodzi przygotowanie, czy też już usiłowanie, jest więc kwestią faktu tj. ustalenia w jakim stadium znajdowala się działalność sprawcy, mającego zamiar popełnienia przestępstwa. Jeżeli sprawca chcąc popełnić przestępstwo ukradł wspomniany talon, nie podjął jeszcze żadnego dalszego działania i udał się z nim do swego mieszkania, działanie to trzeba uznać za przygotowanie. Jeżeli natomiast udał się z owym talonem do lokalu zaraz po kradzieży lub wybrał się tam z owym talonem później, w celu zrealizowania zamiaru wyłudzenia, to chociażby nie próbował jeszcze użyć owego talonu - czyn jego byłby już usiłowaniem, bo wykonał już czynność bezpośrednio poprzedzającą czynność wykonawczą, potrzebną dla dokonania przestępstwa.