III CR 102/63

PostanowienieIzba Karna1963-06-29

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy małżonka niepozostająca w faktycznej wspólnocie małżeńskiej może być uważana za członka rodziny w rozumieniu ustawy o zwalczaniu alkoholizmu, jeśli oskarżony znęca się nad nią pod wpływem alkoholu?

Ratio decidendi

Ustawa o zwalczaniu alkoholizmu definiuje członka rodziny jako osobę pozostającą w stosunku pokrewieństwa, małżeństwa, konkubinatu, powinowactwa, przysposobienia lub opieki, która dodatkowo znajduje się ze sprawcą we wspólności mieszkaniowej lub w zakresie gospodarstwa domowego, albo w innej podobnej trwałej więzi faktycznej dającej sprawcy sposobność do znęcania się. Sam fakt pozostawania w związku małżeńskim nie jest wystarczający, jeśli brak jest wspólności mieszkaniowej lub gospodarczej, chyba że istnieje inna trwała więź faktyczna.

Stan faktyczny

Sąd Wojewódzki zwrócił się do Sądu Najwyższego z pytaniem prawnym, czy małżonka niepozostająca w faktycznej wspólnocie małżeńskiej może być uznana za członka rodziny w rozumieniu ustawy o zwalczaniu alkoholizmu, jeśli oskarżony znęca się nad nią pod wpływem alkoholu. Sąd Najwyższy miał już wcześniej określoną definicję członka rodziny w kontekście tej ustawy.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy odmówił udzielenia odpowiedzi na postawione przez Sąd Wojewódzki pytanie prawne, uznając, że nie zachodzi potrzeba nowej wykładni ustawy, a ocena konkretnych okoliczności należy do sądu.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Czarnecki. Sędziowie: H. Dąbrowski (sprawozdawca), B. Łubkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marii Sz. o sprostowanie treści aktu urodzenia, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Powiatowego w Lidzbarku Warmińskim z dnia 22 lutego 1962 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i wniosek odrzucił.Uzasadnienie faktyczneMaria Sz. wnosiła o sprostowanie treści swojego aktu urodzenia sporządzonego przed urzędnikiem stanu cywilnego w L. w dniu 19.IX.1959 r. za nr 847/1959 r. przez zmianę pisowni jej i rodziców nazwiska z "Sz." na "S." wyjaśniając, że swego rodowego nazwiska zawsze używała w pisowni "S". Na potwierdzenie tych wyjaśnień złożyła skrócony odpis aktu urodzenia swojego ojca, Emila S.Sąd Powiatowy w Lidzbarku Warmińskim postanowieniem z dnia 22 lutego 1962 r. orzekł zmianę pisowni nazwiska w akcie urodzenia wnioskodawczyni zgodnie z jej żądaniem.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej, złożonej w dniu 8.IV.1963 r., wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i oddalenie wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ze złożonego do akt sprawy odpisu zupełnego aktu urodzenia wnioskodawczyni wynika, że akt ten został sporządzony na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia 28.IX.1959 r. nr Sw I 26/305/59.Zmiana pisowni nazwiska w akcie urodzenia wnioskodawczyni sporządzonym na podstawie decyzji organu administracji była niedopuszczalna. Zgodnie bowiem z doktryną i orzecznictwem Sądu Najwyższego akt stanu cywilnego, u podłoża którego leży orzeczenie sądu lub decyzja organu administracji, nie ma samoistnego bytu, lecz jest z istoty swej tylko rejestracją takich orzeczeń czy decyzji (zob. np. orzeczenie S.N. z dnia 9.III.1960 r. 1 CR 153/60 - OSN II, poz. 49).Dlatego też zmiana treści aktu urodzenia wnioskodawczyni, orzeczona przez Sąd zaskarżonym postanowieniem, doprowadziła do niedopuszczalnej zmiany przez Sąd decyzji organu administracji państwowej. Sąd Powiatowy powinien był w myśl art. 207 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. odrzucić wniosek z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.Sąd Najwyższy zatem, mimo złożenia rewizji nadzwyczajnej po upływie terminu z art. 399 § 1 k.p.c., zaskarżone postanowienie - jako wydane z obrazą wyżej wskazanych przepisów - z mocy art. 399 § 2 k.p.c. uchylił i z mocy art. 387 w związku z art. 398 k.p.c. wniosek odrzucił.

Powiązane orzeczenia

VI KO 51/64 1965-02-18Czy prawomocnie rozwiedzionego małżonka należy uważać za członka rodziny w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu?
I KO 52/57 1957-06-27Czy bratowa jest członkiem rodziny w rozumieniu art. 10 ustawy o zwalczaniu alkoholizmu, i czy znęcanie się może polegać na jednorazowym działaniu?
V KO 51/64 1965-02-18Czy prawomocnie rozwiedzionego małżonka należy uważać za członka rodziny w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu?
VI KZP 14/73 1973-05-31Czy syn oskarżonego i żona syna, którzy zajmują samodzielne mieszkanie w tym samym domku jednorodzinnym, prowadzą samodzielne gospodarstwo domowe i nie pozostają w żadnym stosunku zależności od oskarżonego, korzystają z…
VI KO 58/64 1965-04-03Czy sytuacja, w której rozwiedzeni małżonkowie nadal wspólnie zamieszkują przymusowo z powodu braku innego mieszkania dla jednego z nich, odpowiada pojęciu "stosunku zależności" w rozumieniu art. 23 ustawy o zwalczaniu a…

Powołane przepisy

art. 207 KPCart. 4 KPart. 399 § 1 KPCart. 399 § 2 KPCart. 387art. 398 KPC§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.