V KO 51/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława B., oskarżonego z art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. z 1959 r. Nr 69, poz. 434) w zakresie przedstawionej na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy z dnia 27 października 1964 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy prawomocnie rozwiedzionego małżonka należy uważać za członka rodziny w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. z 1959 r. Nr 69, poz. 434)?"po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury uchwalił na powyższe pytanie udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 czerwca 1957 r. I KO 52/57 (OSNPG 1958/1 str. 59) wyjaśnił, że przez "członka rodziny" według art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r., którego treść w tym zakresie nie różni się od normy art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. "rozumieć należy osobę pozostającą ze sprawcą w stosunku pokrewieństwa, małżeństwa, konkubinatu, powinowactwa, przysposobienia lub opieki i znajdującą się ze sprawcą we wspólności mieszkaniowej lub w zakresie gospodarstwa domowego albo innej trwałej więzi faktycznej, dającej sprawcy sposobność do znęcania się w stanie nietrzeźwości".Tezę tę należy rozciągnąć i na te wypadki, gdy po rozwodzie oboje oni pozostają nadal we wspólności mieszkaniowej lub gospodarstwa domowego, a zwłaszcza gdy nadto wychowują dzieci, na których utrzymanie w szczególności jeden z nich łoży.Rozwiązanie bowiem małżeństwa nie oznacza bynajmniej, że wszelka więź prawna między byłymi małżonkami została przerwana. Małżonkowie, których małżeństwo zostało rozwiązane, wprawdzie nie należą do tej samej rodziny, niemniej jednak między nimi istnieją lub mogą istnieć nadal stosunki prawnorodzinne w tej choćby postaci, że jedno z nich wobec drugiego może być zobowiązane do alimentacji. Na istnienie tej więzi między byłymi małżonkami wskazuje również np. przepis art. 94 § 2 k.p.k. stwierdzający, że prawo odmowy zeznań trwa nawet po ustaniu małżeństwa lub przysposobienia. Koncepcję powyższą popierają również przepisy art. 141 § 4 i art. 34 § 2 k.p.k.Jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, oskarżony, pomimo prawomocnie orzeczonego rozwodu, nadal pozostawał we wspólnocie mieszkaniowej ze swą byłą żoną, prowadził z nią gospodarstwo domowe i łożył na utrzymanie dziecka.Z powyższych względów orzeczono, jak w sentencji uchwały.