VI KO 51/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: M. Paluch (współsprawozdawca), J. Matysiak (sprawozdawca), T. Majewski, J. Zembaty, L. Chmielewski, T. Krokosz.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława B., oskarżonego z art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434), w zakresie przedstawionej na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy z dnia 27 października 1964 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy prawomocnie rozwiedzionego małżonka należy uważać za członka rodziny w rozumieniu art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434)?"po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Generalnej Prokuratury uchwalił na powyższe udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 czerwca 1957 r. I KO 52/57 wyjaśnił, że przez "członka rodziny" według art. 10 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. (którego treść w tym zakresie nie różni się od normy art. 23 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r.) "rozumieć należy osobę pozostającą ze sprawcą w stosunku pokrewieństwa, małżeństwa, konkubinatu, powinowactwa, przysposobienia lub opieki i znajdującą się ze sprawcą we wspólności mieszkaniowej lub w zakresie gospodarstwa domowego albo innej podobnej trwałej więzi faktycznej, dającej sprawcy sposobność do znęcania się w stanie nietrzeźwym".Tezę tę należy rozciągnąć również i na te wypadki, gdy po rozwodzie oboje byli małżonkowie pozostają nadal we wspólności mieszkaniowej lub gospodarstwa domowego, a zwłaszcza gdy nadto wychowują dzieci, na których utrzymanie w szczególności jedno z nich łoży.Rozwiązanie bowiem małżeństwa nie oznacza bynajmniej, że wszelka więź prawna między byłymi małżonkami została przerwana. Małżonkowie, których małżeństwo zostało rozwiązane, nie należą wprawdzie do tej samej rodziny, niemniej jednak istnieją między nimi lub mogą nadal istnieć stosunki prawnorodzinne choćby w tej postaci, że jedno z nich wobec drugiego może być zobowiązane do alimentacji. Na istnienie tej więzi między byłymi małżonkami wskazuje również np. przepis art. 94 § 2 k.p.k. stwierdzający, że prawo odmowy zeznań trwa nawet po ustaniu małżeństwa lub przysposobienia. Koncepcję powyższą popierają również przepisy art. 141 § 4 i art. 34 § 2 k.p.k.Jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, oskarżony mimo prawomocnie orzeczonego rozwodu nadal pozostawał we wspólnocie mieszkaniowej ze swą byłą żoną, prowadził z nią gospodarstwo domowe i łożył na utrzymanie dziecka.Z powyższych zatem względów orzeczono jak w sentencji uchwały.