III K 292/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ireny B., osk. z art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 1953 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 4, art. 383 § 2, art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w całości oraz wyrok Sądu Powiatowego w Sopocie z dnia 29 września 1951 r. w części dotyczącej kary, poprawił kwalifikację przypisanego oskarżonej czynu w ten sposób, iż stanowi on przestępstwo przewidziane w art. 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69) i oskarżoną Irenę B. skazał za powyższe przestępstwo na jeden rok więzienia. Na podstawie art. 4 ustawy o amnestii z dn. 22.XI.1952 r. darował oskarżonej tę karę pozbawienia wolności (…)Uzasadnienie faktycznePierwszy Prezes Sądu Najwyższego założył rewizję nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 1953 r., na podstawie którego Irena B. została skazana z art. 286 § 2 k.k., zarzucając obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 4 i 9 ustawy o amnestii z dn. 22.XI.1952 r. i wnosząc o zmianę tego wyroku i złagodzenie oskarżonej kary jednego roku i 9 miesięcy więzienia o połowę.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Wyrokiem Sądu Powiatowego w Sopocie z dnia 29.IX.1952 r. oskarżona Irena B. skazana została na jeden rok i 9 miesięcy więzienia na podstawie art. 286 § 2 k.k. za to, że jako ekspedientka rzemieślniczej spółdzielni pracy fotografów "Fotoplastyka" wydawała klientom kwity na wypłacone należności kasowe bez wystawienia kopii, przy czym część wpływów gotówkowych w kwocie 183 zł przywłaszczyła sobie.Wyrok ten zaskarżyła oskarżona rewizją, jednak Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 2 kwietnia 1953 r. rewizję tę pozostawił bez uwzględnienia, a ponadto odmówił zastosowania amnestii ze względu na to, iż oskarżona popełniła przestępstwo przed upływem pięciu lat od chwili częściowego (prawie w połowie) odbycia kary za poprzednie przestępstwo tego samego rodzaju i popełnione z tych samych pobudek (art. 286 § 2 k.k.).Sąd Najwyższy niezależnie od granic rewizji poprawił kwalifikację czynu przypisanego oskarżonej, której przypisano przywłaszczenie mienia społecznego w sumie 183 zł dokonane w charakterze ekspedientki i inkasentki spółdzielni "Fotoplastyka". Czyn ten stanowił w czasie wydania wyroku przez Sąd Wojewódzki występek z art. 2 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 69), zagrożony karą do dwóch lat więzienia. Ponieważ powołany przepis ustawy w danym przypadku był względniejszy dla oskarżonej, skazanej z art. 286 § 2 k.k. na jeden rok i 9 miesięcy więzienia, Sąd Wojewódzki, stosownie do art. 2 k.k., powinien był poprawić kwalifikację czynu zastosowaną przez Sąd Powiatowy. Pozostawiając dawną kwalifikację z art. 286 § 2 k.k., właściwą w czasie orzekania przez Sąd Powiatowy, Sąd Wojewódzki naruszył wspomniany przepis prawa materialnego nakazujący do czynów popełnionych przed wejściem w życie nowej ustawy karnej stosować tę nową ustawę, jeżeli nie jest ona surowsza dla sprawcy.Zastosowawszy znacznie względniejszą kwalifikację do czynu oskarżonej, Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie o karze i wymierzył karę odpowiadającą przewinieniu na tle znacznie niższego zagrożenia karnego, przy czym wziął pod uwagę stosunki rodzinne oskarżonej, przyznanie się jej do popełnienia przestępstwa oraz niedużą szkodę wyrządzoną spółdzielni.Orzeczenie odmawiające zastosowania amnestii opiera się na błędnym poglądzie prawnym, jakoby czasokres pięciu lat należało liczyć od daty odbycia części kary wymierzonej przed popełnieniem ponownego przestępstwa.Według wyjaśnienia Sądu Najwyższego zawartego w postanowieniu składu siedmiu sędziów z dnia 19.XI.1951 r. (sygn. II. K.O. 42/53), amnestii nie stosuje się do przestępstw popełnionych w ciągu pięciu lat po odbyciu przez sprawcę w całości kary za przestępstwo tego samego rodzaju lub z tych samych pobudek, przy czym za odbytą uznaje się również karę, której reszta została darowana aktem indywidualnej łaski lub na podstawie amnestii.Termin rozpoczęcia okresu pięcioletniego określonego w art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy o amnestii z dn. 22.XI.1952 r. liczy się zatem w takim przypadku nie od daty odbycia części kary, lecz od daty darowania reszty kary, bo dopiero z chwilą darowania tej reszty kara uznana została za odbytą.Ponieważ oskarżona Irena B. została poprzednio skazana wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 19 września 1951 r., utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1952 r., z art. 286 § 2 k.k. na jeden rok więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 29 maja 1950 r. do dnia 26 października 1950 r. i Sąd Wojewódzki dopiero postanowieniem z dnia 2 stycznia 1953 r. ową karę oskarżonej darował w części nieodcierpianej, należy przyjąć, iż oskarżona odcierpiała tę karę w dniu 2 stycznia 1953 r.