III KR 122/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: W. Komorniczak, A. Żylewicz.Prokuratorzy Prokuratury Generalnej: H. Kubicki i P. Lech.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 1977 r. sprawy Alberta S., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. oraz z art. 192 § 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) z powodu rewizji wniesionej przez obrońców od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 1977 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) uchylił orzeczenie o karze łącznej,b) na podstawie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) złagodził wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności za przestępstwo określone w art. 192 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) o połowę, tj. do 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności,c) za przypisany mu czyn - określony w art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. - na podstawie art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k. skazał oskarżonego Alberta S. na karę 6 lat pozbawienia wolności,d) wymierzył oskarżonemu Albertowi S. karę łączną 6 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 21 kwietnia 1973 r.;2) w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 stycznia 1977 r. uznał oskarżonego Alberta S. za winnego tego, że:1) dnia 29 kwietnia 1973 r. w S. na terenie RFN, działając w stanie ograniczonej poczytalności w stopniu znacznym, w zamiarze pozbawienia życia Stanisława K. strzelił do niego sześciokrotnie z pistoletu, trafiając go i powodując u niego rozszarpanie przedniej prawej ścianki serca, przebicie dolnego krańca prawej nerki i inne uszkodzenia, a w następstwie tego jego śmierć przez wewnętrzne wykrwawienie, i na podstawie art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 25 § 2 k.k. skazał go za ten czyn na karę 12 lat pozbawienia wolności;2) w okresie od maja 1968 r. do kwietnia 1973 r. na terenie RFN, nie mając jako obywatel polski zezwolenia właściwych władz, przyjął i pełnił obowiązki wartownika, a następnie kierowcy w pomocniczych oddziałach armii angielskiej, i na postawie art. 192 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) skazał go za ten czyn na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu karę łączną 12 lat pozbawienia wolności z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 29 kwietnia 1973 r., a na podstawie art. 100 § 1 k.k. orzekł o jego umieszczeniu w zamkniętym zakładzie leczniczym dla psychicznie chorych.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyli obrońcy oskarżonego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) W kwestii zastosowania wobec oskarżonego Alberta S. przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) Sąd Najwyższy częściowo podzielił stanowisko i pogląd prawny obrońcy oskarżonego.Oskarżony Albert S. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, tj. przed dniem 22 lipca 1974 r., znany był polskim władzom konsularnym i dyplomatycznym za granicą, znany był więc jako sprawca przestępstwa określonego w art. 192 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.), popełnionego przed dniem 15 czerwca 1974 r.Zgodnie z treścią art. 3 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii mają do oskarżonego zastosowanie przepisy tej ustawy.Do przestępstw popełnionych przed dniem 15 czerwca 1974 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), jeżeli ich sprawcy przebywający za granicą byli w dniu wejścia w życie tej ustawy znani polskim władzom dyplomatycznym lub konsularnym (art. 5 ust. 1) albo jeżeli ich sprawcy zgłosili się przed dniem 15 czerwca 1975 r. do tych władz i ujawnili istotne okoliczności czynu oraz osoby, które z nimi współdziałały w popełnieniu przestępstwa (art. 5 ust. 2 i 3).Przestępstwo popełnione przez oskarżonego Alberta S. - przewidziane w art. 192 pkt 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL - nie zostało wyłączone spod stosowania przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, oskarżony był znany jako sprawca przestępstwa odpowiednim władzom polskim za granicą, a więc orzeczona wobec niego kara za to przestępstwo - w wymiarze 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności - podlega złagodzeniu o połowę na podstawie art. 3 pkt 1 tej ustawy (...).Sąd Najwyższy nie podzielił poglądu prawnego przedstawionego przez obrońcę oskarżonego na rozprawie rewizyjnej, że oskarżony Albert S. zgłosił i ujawnił polskim władzom konsularnym i dyplomatycznym fakt popełnienia przez niego zabójstwa na terenie RFN przed upływem terminu określonego w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, tj. przed dniem 15 czerwca 1975 r.Oskarżony Albert S. przestępstwo zabójstwa popełnił w dniu 29 kwietnia 1974 r., a według dokumentów od września 1972 r. prowadził korespondencję z polskimi władzami konsularnymi i dyplomatycznymi w RFN w sprawie wyjazdu do Polski. Po popełnieniu przestępstwa oskarżony zwracał się też kilkakrotnie do polskich władz w RFN w sprawie jego wyjazdu do Polski. Polskie władze dyplomatyczne i konsularne w RFN żądały od niego i przesyłały mu dokumenty dotyczące jego wyjazdu, a działo się to w okresie, gdy po dokonanym zabójstwie przebywał w dyspozycji organów ścigania i organów sądowych RFN i był przez te organy za dokonanie tego przestępstwa pozbawiony wolności (...).Z treści korespondencji wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że polskie władze konsularne i dyplomatyczne w RFN wiedziały o fakcie popełnienia przez oskarżonego Alberta S. przestępstwa zabójstwa i o fakcie jego pozostawania z tego powodu do dyspozycji władz sądowych RFN oraz wiedziały o aktualnych miejscach jego pobytu (...).W celu zajęcia właściwego stanowiska należy podstawową kwestię znajomości osoby oskarżonego Alberta S. przez polskie władze dyplomatyczne i konsularne w RFN rozważać w całokształcie korespondencji prowadzonej przez oskarżonego z polskimi władzami na terenie RFN, o czym była już poprzednio mowa, w części uzasadnienia dotyczącego zarzutu II, a zwłaszcza korespondencji po dokonanym zabójstwie w dniu 29 kwietnia 1973 r.Ustalenia Sądu Najwyższego prowadzą do wniosków, że:1) oskarżony Albert S. znany był polskim władzom konsularnym i dyplomatycznym w RFN;2) władze te wiedziały o popełnieniu przez oskarżonego nie tylko przestępstwa określonego w art. 192 pkt 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, ale również o popełnieniu przez niego przestępstwa zabójstwa;3) władze te wiedziały o fakcie popełnienia przez oskarżonego przestępstwa zabójstwa przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, a więc sprawca tego przestępstwa - oskarżony Albert S. był znany polskim władzom konsularnym i dyplomatycznym w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii.W związku z powyższymi ustaleniami i wnioskami Sąd Najwyższy uznał, że w stosunku do oskarżonego Alberta S. nie mogą mieć znaczenia prawnego podane przez niego w kwestionariuszu deportacyjnym z dnia 27 sierpnia 1974 r. dane w rubryce 14 dotyczącej rodzaju lub rodzajów przestępstwa oraz wymiaru kary: "zabójstwo w stanie niepoczytalnym i umieszczony w zakładzie leczniczym". Dane te nie mogą być też uznane jako zgłoszenie i ujawnienie przez oskarżonego Alberta S. faktu przestępstwa w myśl art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (...).