III KR 63/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Żurawski.Sędziowie SN: S. Godlewski (spr.), S. Mirski.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Mariana K. oskarżonego z art. 199 § 1, 266 § 1 i 4 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w P. z dnia 9 października 1980 r. sygn. II (...)zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu uniewinnia i kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w P. wyrokiem z dnia 9 października 1980 r. uznał winnym Mariana K. tego, że w okrasie od 1 stycznia 1976 r. do grudnia 1976 r. w P., działając w warunkach przestępstwa ciągłego w celu osiągnięcia korzyści majątkowych zagarnął na szkodę Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w P., kwotę co najmniej 50.000 złotych, w ten sposób, iż wykonując zlecone mu jako właścicielowi przedsiębiorstwa przewozowego prace rozładunkowe wagonów z węglem lub miałem wpisywał do rachunków większe ilości ton od faktycznie rozładowanych, a następnie po zatwierdzeniu rachunków uzyskiwał nienależne mu w części wynagrodzenie, to jest przestępstwa z art. 199 § 1 k.k. oraz art. 266 § 1 i 4 k.k. (art. 10 § 2) i za przestępstwo to na podstawie art. 266 § 4 k.k. (art. 10 § 3 k.k.) oraz 36 § 2 i 3 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności oraz 100.000 złotych grzywny, którą na wypadek nieuiszczenia w terminie zamienił na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważnik grzywny w kwocie 100 złotych.Na podstawie art. 73 § 1 k.k. zawiesił oskarżonemu Marianowi K. warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na okres lat 4.Na podstawie art. 75 § 3 k.k. nałożył na oskarżonego Mariana K. obowiązek naprawienia szkody przez wpłacenie w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku na rzecz Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w P. kwoty 50.000 złotych.Powyższy wyrok zaskarżył rewizją obrońca oskarżonego zarzucając:błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony Marian K. w okresie od 1 stycznia 1976 r. do grudnia 1976 r. w P. zagarnął na szkodę Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w P. kwotę co najmniej 50.000 złotych, chociaż przewód sądowy wykazał ponad wszelką wątpliwość, że Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w P. nie poniosło w związku z rozładowaniem wagonów na bocznicy przy ul. S. przez oskarżonego Mariana K. najmniejszej szkody, przeciwnie zyski, a oskarżony fakturował wykonane prace na podstawie z uzgodnienia ze zleceniodawcą, tj. Wojewódzkim Przedsiębiorstwem Energetyki Cieplnej w P. i to według zasad akceptowanych i uznawanych przez to Przedsiębiorstwo.Na podstawie art. 376 § 1 i 380 § 2 k.p.k. wnosi o:1) zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Mariana K. od przypisanego mu przez Sąd czynu;ewentualnie2) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w P. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji obrońcy są zasadne.Sąd zaskarżonym wyrokiem dokonał ustaleń przedmiotowych pomijając rozważenia w zakresie podmiotowym. Oskarżony wykonywał usługi w zakresie rozładunku wagonów z miałem węgla na rzecz wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w P. na podstawie umowy i za usługę tę wystawiał faktury zgodne z brzmieniem tej umowy, a więc, że 30% ładowności wagonów rozładowali ręcznie. Określenie procentowe wielkości ręcznego rozładowywania było umowne i obejmowało przeciętną ilość pozostałą w wagonie po rozładowaniu suwnicą.Oskarżonemu przypisany został zarzut, że działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowych zagarnął (...) w ten sposób, iż (...) wpisywał do rachunków większe ilości ton od faktycznie rozładowanych (...).Ustalenie przedmiotowe w tym zakresie uczynił Sąd w oparciu o eksperymentalny rozładunek wagonu oraz zeznania niektórych świadków.Rewizja zarzuca, że powyższe dowody nie mogą stanowić podstawy ustaleń przedmiotowych, gdyż przy rozładunku eksperymentalnym suwnicowy starał się wybrać czerpakiem szczególnie dużo miału, nawet ryzykując uszkodzenie wagonu, a co faktycznie miało miejsce w czasie eksperymentu śledczego. Ponadto rewizja zasadnie podnosi, że świadkowie różnie określali ilość miału pozostałego w wagonie po pracy suwnicy.Świadek Stanisław S., dyrektor naczelny zleceniodawcy, tj. Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Energii Cieplnej, osobiście przeprowadził eksperymentalny rozładunek wagonu w obecności kilku osób, a m.in. sekretarza POP PZPR św. Bogdana L. i Głównego Specjalisty św. Ryszarda D. i wówczas pozostało w wagonie 30% ładowności wagonu (...). Świadek S., który pracował jako suwnicowy, również nie określił jednoznacznie ilości miału, która pozostawała w wagonie, podając przy tym, że w okresie zimy pozostawało w wagonie "około 10 cm warstwa związana z podłogą i burtą i trzeba było ją odbijać".Tak więc określenie ilości miału pozostałego w wagonie po rozładunku suwnicą nie może być określona w sposób pewny i wobec tego brak podstaw do przypisania oskarżonemu podawania w fakturach większej ilości miału niż miało to miejsce w rzeczywistości.Ile miału faktycznie pozostawało w poszczególnych wagonach do rozładunku ręcznego nie ma istotnego znaczenia, gdyż decydujące jest to, co było treścią umowy między WPEC, a oskarżonym, a więc czy określenie procentowe ładowności do rozładunku ręcznego miało być podawane w fakturach zgodnie z faktycznym stanem rzeczy przy rozładunku każdego wagonu z osobna, czy było umownym określeniem przeciętnego wskaźnika rozliczeniowego między stronami przy uwzględnieniu wielu okoliczności trudno wymiernych każdorazowo.Jak wynika z treści pisma Państwowej Komisji Cen z dnia 22 XI 1976 r. (...) Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Energii Cieplnej było uprawnione do określenia zryczałtowanych opłat transportowych uwzględniających średnie warunki realizacji umowy z tym, że "zryczałtowane opłaty mogą być stosowana po uzgodnieniu między przewoźnikiem a usługodawcą".Kierownictwo WPEC w piśmie z dnia 14 XI 1977 r. (...) stwierdziło:"Ponadto informujemy, że przyjęcie współczynnika w wysokości 30% podyktowane było warunkami występującymi podczas prac rozładunkowych, a mianowicie:-zmienne warunki atmosferyczne w ciągu roku (wiatry, deszcze, śnieg),-pora rozładunku (dzień, noc),-brak możliwości dokonania podmiany operatora suwnicy,-brak możliwości zwiększenia mocy oświetlenia rozładowywanych wagonów w godzinach wieczornych i nocnych,-różnorodność sortymentów opału przekazywanych do rozładunku,-różnorodność typów wagonów (ładowność, budowa - drewno, stal),-różnorodność stopnia zbrylenia (stopnia wilgotności, zmarzlina).Bardzo podobnie wypowiedziało się WPEC w piśmie z dnia 16 IV 1981 r. złożonym do akt na rozprawie w Sądzie Najwyższym.Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku pominął rozważenia zarówno pisma PKC, jak i WPEC i dlatego błędnie interpretował treść umowy między WPEC i oskarżonym.Wiążącą treścią umowy jest to, co strony w umowie zawarły, to co było ich wolą.Interpretacja brzmienia umowy inna niż wola stron ją zawierających stanowi dowolność, która nie daje podstawy do wniosków prawnych, względem której (...) ze stron tej umowy.Do kontroli realizacji umowy cywilnoprawnej w pierwszej kolejności zobowiązane są strony, które mają jednocześnie prawo dochodzić swoich praw na odpowiedniej drodze cywilnoprawnej.Postępowanie karne nie jest właściwe do interpretacji i oceny realizacji umowy cywilnoprawnej, chyba że w toku realizacji umowy popełniony został czyn przestępny.Nie każde niewłaściwe realizowanie umowy cywilnoprawnej, nawet wtedy kiedy dotyczy to kwestii finansowych lub materiałowych, stanowi przestępstwo.Dla bytu przestępstwa zagarnięcia mienia warunkiem sine qua non jest zły zamiar bezpośredni wypełniający warunki art. 7 § 1 k.k.Sąd w zaskarżonym wyroku niczym nie wykazał, aby oskarżony wystawiając faktury chciał wprowadzić w błąd zleceniodawcę co do ilości miału wyładowywanego ręcznie, w celu uzyskania nienależnej korzyści majątkowej. Materiał dowodowy sprawy również nie wskazuje na to, by oskarżony za wykonaną działalność transportową na rzecz WPEC wystawiał faktury niezgodnie z treścią umowy.W związku z tym, że w sprawie nie zostało ustalone, aby oskarżony działał w przestępnym zamiarze osiągnięcia korzyści majątkowej przez podawanie w fakturach treści niezgodnej z umową, dlatego Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa uniewinnił.Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.