III KZ 60/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Karola U. oskarżonego z art. 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w Zielonej Górze na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 11 lutego 1961 r. zwracające akta do uzupełnienia śledztwa, na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 1961 r.; po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił zażalenie Prokuratora Wojewódzkiego pozostawić bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneJednym z podstawowych zadań śledztwa jest utrwalenie dla sądu wyrokującego dowodów, a w szczególności w sprawach o nadużycia gospodarcze - odnalezienie, zebranie i zabezpieczenie wszelkich dokumentów, mających znaczenie dla ujawnienia i ustalenia rozmiarów i zakresu działalności przestępczej sprawców i charakteru ich działania, a więc zakresu ich uprawnień i obowiązków. W wypadkach konieczności przeprowadzania ekspertyz buchalteryjnych czy też technicznych dla zapewnienia należytego uwzględnienia przez biegłych w tego typu sprawach wszelkich istotnych okoliczności należy biegłym udostępnić zebrany w całości dokumentarny materiał dowodowy, gdyż w przeciwnym wypadku orzeczenia biegłych muszą zawierać luki, wykluczające możliwość wyczerpującego zobrazowania działalności sprawców, w zakresie posiadającym znaczenie dla procesu karnego.W niniejszej sprawie dopuszczono się w toku śledztwa tego rodzaju uchybienia. Nie zabezpieczono żadnych dokumentów poza złożonym do akt sprawy rachunkiem końcowym oskarżonego i kosztorysem, a zlecając biegłemu przeprowadzenie ekspertyzy, zlecono mu jednocześnie "zbadanie całej dokumentacji technicznej dotyczącej tych robót (...)" bez udostępnienia mu tej dokumentacji, bez sprawdzenia następnie, czy zakres tej dokumentacji wzięty pod uwagę przez biegłego był wystarczający dla sformułowania wyczerpującego orzeczenia i bez poczynienia następnie jakichkolwiek prób zmierzających do skompletowania materiału dla biegłego, mimo że biegły w swej opinii, złożonej w śledztwie, będącej zasadniczą podstawą wyliczenia wysokości szkody, przyjętej w akcie oskarżenia, wyraźnie podkreśla hipotetyczny charakter swych wyliczeń. Ponadto opinia ta o tyle była nieprawidłowo opracowana, że biegłemu nie zapewniono uzyskania informacji od oskarżonych. W tym stanie sprawy skierowanie jej z oskarżeniem było przedwczesne, śledztwo bowiem w tym stadium nie czyniło zadość wymogom, przewidzianym przepisem art. 233 § 1 lit. a, c i d k.p.k.Sąd, wyrokujący w toku postępowania, umożliwił oskarżonemu U., zaaresztowanemu tymczasowo od momentu wszczęcia śledztwa, udzielenie informacji biegłemu na miejscu budowy, ale - jak następnie się okazało - brak udostępnienia biegłemu książki obmiarów robót, która wedle wyjaśnień oskarżonego została prawdopodobnie zabrana mu przez organy MO, a do sprawy nie załączona, uniemożliwiało biegłemu dokonanie ścisłych wyliczeń, aczkolwiek biegły wysokość nadpłat, w wyniku uzupełniających śledztwo czynności, przeprowadzonych w toku postępowania sądowego, zmniejszył z kwoty 97.437 zł, objętej aktem oskarżenia, do kwoty 49.783 zł zastrzegając, że wysokość ta również musi być traktowana jako problematyczna. W tym stanie rzeczy, biorąc przy tym pod uwagę, że ogólna kwota pobrana przez oskarżonego U. za roboty jest mniejsza od kwoty kosztorysowej, że roboty wykonane przez niego zostały komisyjnie przyjęte z drobnymi usterkami, za które dokonano mu potrąceń, że biegły poza księgą obmiarów robót nie zaznajomił się w ogóle z rachunkami przejściowymi, które w związku z treścią wyjaśnień oskarżonych mogą się różnić w szeregu pozycji od pozycji rachunku końcowego, opracowanego wskutek pośpiechu niedostatecznie szczegółowo, że ponadto zachodzi istotnie konieczność przesłuchania kilku świadków dla sprawdzenia wyjaśnień oskarżonego co do pewnych fragmentów robót, a nazwisk tych świadków dotychczas nie ustalono, należało uznać za zasadne stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż w sprawie tej uzupełnienie śledztwa jest konieczne.