III KZ 99/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Bogusławski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kotowski, M. Szczepański.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S. o zatarcie skazania, po rozpoznaniu jego zażalenia na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 17 września 1965 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora, postanowiłzażalenia nie uwzględnić.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 12 listopada 1951 r. Jan S. skazany został za czyn zakwalifikowany z art. 160 k.k., na podstawie tegoż przepisu oraz art. 47 § 2 k.k., art. 1 ust. 1 lit. d) i art. 2 ustęp 1 lit. c) i d) dekretu o postępowaniu doraźnym (Dz. U. z 1949 r. Nr 33, poz. 244), na pięć lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat czterech oraz na 1.500 zł grzywny, a za czyn zakwalifikowany z art. 14 ustawy z dnia 2 czerwca 1947 r. o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 43, poz. 218), na podstawie tegoż przepisu ustawy, art. 47 § 2 k.k. i art. 1 ust. 1 lit. d) i art. 2 ust. 1 lit. c) i d) cytowanego dekretu o postępowaniu doraźnym, na pięć lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres czterech lat i na 1.500 zł grzywny.Na podstawie art. 31, 32 i 34 § 2 k.k. wymierzona została Janowi S. kara łączna pięciu lat więzienia z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres czterech lat oraz kara grzywny w kwocie 1.500 zł.Postanowieniami Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 27 lutego 1953 r. złagodzono - po zastosowaniu ustawy z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii (Dz. U. Nr 46, poz. 309) - Janowi S. kary wymierzone za poszczególne czyny o jedną trzecią, tj. do kar po 3 lata i 4 miesiące więzienia, orzeczone zaś kary grzywny darowane w całości, a jednocześnie wymierzoną powyższym wyrokiem łączną karę pozbawienia wolności złagodzono do trzech lat i 4 miesięcy więzienia.Jan S. został zwolniony z Ośrodka Pracy Więźniów w dniu 21 października 1953 r. po odbyciu kary 3 lat i 4 miesięcy więzienia.Wnioskiem z dnia 28 sierpnia 1965 r. skazany Jan S. zwrócił się do Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy o zatarcie skazania twierdząc, że 10-letni okres wyczekiwania przewidziany w art. 90 § 1 k.k. upłynął w dniu 20 października 1963 r.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 17 września 1965 r. nie uwzględnił wniosku o zatarcie skazania z tym uzasadnieniem, że Jan S. przytoczonym wyżej wyrokiem skazany został nadto na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres czterech lat (której to kary nie obejmowała ustawa amnestyjna z r. 1952), wobec czego 10-letni okres konieczny do zatarcia skazania zaczął biec - stosownie do przepisów art. 90 § 2 k.k. w związku z art. 52 § 3 k.k. - od dnia 21 października 1957 r. i upłynie w dniu 21 października 1967 r., tak że dopiero wtedy Jan S. będzie się mógł ubiegać o zatarcie skazania z przytoczonego ma wstępie wyroku Sądu Wojewódzkiego.Skazany Jan S. uważa to stanowisko Sądu Wojewódzkiego za błędne i w zażaleniu na postanowienie, wniesionym do Sądu Najwyższego zarzuca, że Sąd Wojewódzki w rozważaniach swoich nie wziął pod uwagę, iż w tym czasie weszła w życie ustawa z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii (Dz. U. Nr 11, poz. 57), z mocy której (art. 4 ust. 2 lit. a) dodatkowa kara utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych uległa darowaniu, i w związku z tym zarzutem wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 17 września 1965 r. i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.Sąd Wojewódzki nie uznał zażalenia za zasadne i w trybie art. 356 § 1 k.p.k. przedstawił je Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Przedstawiając akta Sądowi Najwyższemu, Sąd Wojewódzki nadmienił, iż nie uznał zażalenia za zasadne dlatego, że zdaniem tego Sądu cytowany w zażaleniu przepis (art. 4 ust. 2 lit. a) zezwala na skrócenie okresu utraty praw tylko w razie złagodzenia kary amnestyjnej z r. 1956, natomiast w wypadku Jana S. ten ostatni przepis nie znalazł zastosowania, ponieważ kara więzienia została wobec niego wykonana przed wejściem w życie cytowanej ustawy amnestyjnej z r. 1956.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Zażalenie nie jest zasadne. Ustawa amnestyjna z r. 1952 nie przewidywała możności łagodzenia kary dodatkowej utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych i dlatego postanowienia Sądu Wojewódzkiego z dnia 27 lutego 1953 r. nie łagodziły tej kary dodatkowej orzeczonej w stosunku do skazanego Jana S.Natomiast ustawa amnestyjna z r. 1956 nie może tu mieć zastosowania, ponieważ art. 10 ust. 1 tej ustawy dopuszcza możliwość jej stosowania do kar już złagodzonych, gdy tymczasem kara dodatkowa wymierzona Janowi S. nie podlegała łagodzeniu na podstawie ustawy amnestyjnej z r. 1952. Przepis art. 10 § 1 ustawy amnestyjnej z r. 1956 miał na celu usunięcie wątpliwości co do stosowania tej amnestii do kar już poprzednio złagodzonych na podstawie ustawy amnestyjnej z r. 1952 (tzw. amnestia piętrowa). Wątpliwość ta została usunięta przez wspomniany przepis art. 10, który jednoznacznie stanowi, że do kar już złagodzonych w drodze amnestii lub łaski stosuje się przepisy tej ustawy, biorąc za podstawę karę złagodzoną.Skoro - jak to już wyżej podkreślono - kara dodatkowa orzeczona wobec Jana S. nie podlega działaniu ustawy amnestyjnej z r. 1952, to zachodzi pytanie, czy podlega ona działaniu ustawy amnestyjnej z r. 1956, tzn. czy ulega ona darowaniu lub łagodzeniu z mocy tej ustawy. Odpowiedź musi wypaść negatywnie, albowiem darowanie lub łagodzenie kary dodatkowej utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych jest - stosownie do postanowień art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy - możliwe tylko: darowanie - w razie darowania kary pozbawienia wolności na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 2 i 3, a łagodzenie - w razie złagodzenia kary więzienia (art. 3 ust. 1 pkt 2) tejże ustawy amnestyjnej.Jednakże czyny przypisane Janowi S. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego nie należą do kategorii spraw, o których mowa w przytoczonych przepisach, tj. w art. 3 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 cytowanej ustawy amnestyjnej z r. 1956.Jeżeli więc kara pozbawienia wolności nie podlega darowaniu ani łagodzeniu, to przepis art. 4 ust. 2 lit. a), na który powołuje się zażalenie, nie może mieć zastosowania.W tym stanie rzeczy należało uznać, że postanowienie Sądu Wojewódzkiego ma należyte oparcie w przepisach prawa i dlatego zażalenia nie można było uwzględnić.