IV K 1296/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Dobesz (sprawozdawca).Sędziowie: T. Rek, F. Szeliński.Prokurator Generalnej Prokuratury: E. Modro.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława B. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 6 października 1961 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok; 2. oskarżonego Stanisława B. uznał za winnego tego, że dnia 8 lutego 1961 r. w K. prowadził w stanie nietrzeźwości traktor na drodze publicznej i w obrębie otwartego podwórza, i za ten czyn na mocy art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) skazał oskarżonego na karę 3 miesięcy i 3 tygodni aresztu oraz 500 zł grzywny z zamianą - w razie jej nieuiszczenia w terminie - na 5 dni aresztu zastępczego; 3. na poczet kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 13 czerwca 1961 r. do dnia 6 października 1961 r.; 4. na mocy art. 31 § 1 wymienionej ustawy orzekł wobec oskarżonego utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku (...).Zaskarżonym wyrokiem Stanisław B. został skazany na mocy art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) o zwalczaniu alkoholizmu na karę 3 miesięcy i 3 tygodni aresztu z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 13 czerwca 1961 r. do dnia 6 października 1961 r. za to, że dnia 8 lutego 1961 r. w K., będąc w stanie nietrzeźwym, prowadził traktor na drodze publicznej oraz na podwórzu wśród bawiących się dzieci.Od tego wyroku założył rewizję prokurator, w której wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, o uznanie oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) o zwalczaniu alkoholizmu i o wymierzenie mu kary surowszej oraz o orzeczenie na mocy art. 31 wymienionej ustawy pozbawienia prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na odpowiedni okres - zarzuca:a) obrazę art. 28 § 1 i 31 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) - przez uznanie oskarżonego Stanisława B. za winnego popełnienia przestępstwa z art. 28 § 2 cytowanej ustawy, mimo że stan faktyczny ustalony w wyroku wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 28 § 1 tejże ustawy, b) nieorzeczenie w myśl przepisu art. 31 § l-6 wspomnianej ustawy pozbawienia prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Zarzut rewizji prokuratora jest słuszny.Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że oskarżony prowadził traktor marki "Ursus" w stanie nietrzeźwości, skoro według wyników badania stwierdzono we krwi oskarżonego zawartość alkoholu 100‰. Ustalenie to zezwala na wniosek, że oskarżony znajdował się w stanie upośledzenia sprawności psychomotorycznej. Taki stan nietrzeźwości uzasadnia przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu, gdyż przestępstwo w przepisie tym przewidziane jest występkiem formalnym, którego istota polega już na samym prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości.Sąd orzekający, niewadliwie ustaliwszy fakt prowadzenia przez oskarżonego traktora w stanie nietrzeźwym, błędnie zakwalifikował jego czyn z art. 28 § 2 tejże ustawy.Przepis art. 28 wymienionej ustawy przewiduje w § 1 czyn polegający na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego, służącego do komunikacji lądowej, wodnej lub powietrznej, oraz w § 2 czyn polegający na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości na drodze publicznej innego pojazdu niż określony w § 1.Za pojazd mechaniczny w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy należy uważać taki pojazd, który jest poruszany przez umieszczony na nim silnik i nie biegnie po szynach, przy czym obojętne jest, jakim źródłem energii silnik ten jest poruszany - z wyjątkiem takich pojazdów, które ze względu na małą pojemność skokową nie są zaliczane do kategorii pojazdów mechanicznych stosownie do przepisu. § 1 rozporządzenia Ministra Komunikacji, spraw Wewnętrznych i Wojskowych o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych z dnia 27 października 1937 r. (Dz. U. Nr 85, poz. 616), obowiązującego w czasie popełnienia przez oskarżonego przestępstwa, oraz według przepisu § 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. (Dz. U. Nr 61, poz. 295) w sprawie ruchu na drogach publicznych, obowiązującego obecnie.Przez pojazd mechaniczny służący do komunikacji lądowej, wodnej lub powietrznej należy rozumieć taki pojazd, który jest przeznaczony bądź do transportu osób (np. różnej kategorii samochody osobowe, autobusy, motocykle o pojemności skokowej powyżej 50 cm3), bądź też do transportu rzeczy lub towarów (np. samochody ciężarowe), albo pojazdy specjalne (np. samochody pożarnicze, załadowczo-wyładowcze, tj. dźwigi, samochody pogotowia ratunkowego, samochody oczyszczania miasta, tj. polewaczki, sprzątaczki, samochody asenizacyjne do oczyszczania dróg ze śniegu, samochody pogotowia technicznego itp.).Kierując się tymi kryteriami, należy stwierdzić, że traktor poruszany silnikiem na nim umieszczonym, który może się posuwać w kierunku nadanym mu przez osobę prowadzącą ten pojazd, jest w istocie rzeczy ciągnikiem służącym np. do komunikacji miejskiej, fabrycznej lub rolnej, przeważnie przy użyciu przyczepy. Obojętną jest przy tym rzeczą, czy traktor porusza się na kołach, czy też na gąsienicach.Według brzmienia § 1 art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) nie wymaga się dla bytu tego przestępstwa, żeby pojazd był prowadzony na drodze publicznej. Miejscem popełnienia tego przestępstwa może być nie tylko droga publiczna, ale również dojazdy, tereny przemysłowe, lotniska oraz inne miejsca, w których odbywa się ogólny czy lokalny ruch pojazdów (Wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach przestępstw drogowych z dnia 22 czerwca 1963 r. VI KO 54/61 - OSN zeszyt nr 10 z 1963 r., poz. 179).Do pojazdów określonych w § 2 ustawy należy zaliczyć także pojazdy poruszane wprawdzie siłą motoru (np. motorowery, wózki z silnikami pomocniczymi, motocykle, ale o pojemności skokowej do 50 cm3) oraz wszystkie pojazdy niemechaniczne poruszane siłą pociągową zwierząt lub siłą mięśni ludzkich (np. zaprzęgi konne, rowery czy też wózki poruszane siłą nóg). Dla bytu tego przestępstwa (§ 2 art. 28 wym. ustawy) nie wystarcza jednak, w odróżnieniu od przestępstwa określonego w § 1 art. 28 wymienionej ustawy, ustalenie samego faktu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, ustawa bowiem stawia warunek prowadzenia takiego pojazdu na drodze publicznej.W tych warunkach już samo prowadzenie traktora przez oskarżonego znajdującego się w stanie nietrzeźwości i manewrowanie nim na podwórzu, na którym znajdowały się garaże i które, aczkolwiek z trzech stron ogrodzone, miało z jednej strony wolny wyjazd - wyczerpywało znamiona występku z art. 28 § 1 cytowanej ustawy. Należy nadto zaznaczyć, że według trafnych ustaleń zaskarżonego wyroku oskarżony prowadził tenże traktor w stanie nietrzeźwości także na drodze publicznej, i to przez kilka godzin. Chociaż więc do przypisania winy z art. 28 § 1 wymienionej ustawy wystarczałoby ustalenie prowadzenia traktora na podwórzu, to jednak okoliczność, że oskarżony prowadził traktor także na drodze publicznej, wskazuje na większy stopień jego zawinienia.W tych warunkach należało przypisać oskarżonemu winę z art. 28 § 1 wymienionej ustawy.W świetle trafnych ustaleń dotyczących okoliczności łagodzących, a mianowicie że oskarżony przedsięwziął przy jeździe pewne środki ostrożności, że po wypadku śmierci Mariana N. polecił wezwać pogotowie ratunkowe oraz że od czynu upłynął stosunkowo znaczny okres (trzy lata) - Sąd Najwyższy uznał, że nie ma dostatecznych podstaw do podwyższenia wymierzonej oskarżonemu kary aresztu, którą oskarżony odbył już w całości w dniu 6 października 1961 r., i że obecnie nie byłoby wskazane, ani też celowe - po tak długim czasie - osadzać oskarżonego w więzieniu.Ponieważ jednak oskarżony był już karany za przestępstwo z art. 215 § 2 k.k. wyrokiem Sądu Powiatowego w Kamiennej Górze z dnia 25 stycznia 1961 r. na karę grzywny 1.000 zł za nieumyślne sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy w komunikacji drogowej, przeto należało uznać, że celowe będzie wymierzenie oskarżonemu za czyn będący przedmiotem niniejszego postępowania (popełniony w bardzo krótkich czasie po poprzednim skazaniu) - obok kary pozbawienia wolności - kary grzywny odpowiedniej do możliwości zarobkowych oskarżonego, który zarabia miesięcznie 1.200 zł.Wobec skazania oskarżonego za czyn z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu należało orzec na mocy art. 31 § 1 tejże ustawy utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przez oskarżonego na odpowiedni okres.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.