VI KZP 47/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: Z. Chełmicki (współsprawozdawca.), L. Jax, Z. Kubec, Z. Nyczaj, M. Paluch (sprawozdawca), A. Pyszkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu złożonego w trybie art. 29 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54) przez Prokuratora Generalnego PRL i skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego wniosku o wyjaśnienie przepisu prawnego, którego stosowanie wywołało rozbieżność w orzecznictwie, a mianowicie:"Czy przepis art. 28 § 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) ma zastosowanie również do jadącego wierzchem w stanie nietrzeźwości na drodze publicznej?"po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePodmiotem przestępstwa z art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) może być każdy, kto bądź prowadzi w stanie nietrzeźwości pojazd mechaniczny służący do komunikacji lądowej, wodnej lub powietrznej (§ 1 ), bądź też w stanie nietrzeźwości prowadzi na drodze publicznej inny pojazd (§ 2).Art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295) stanowi, że pojazd "oznacza środek transportowy przeznaczony do stałego lub okolicznościowego poruszania się po jezdni drogi lub samobieżną maszynę". Art. 15 tej ustawy stwierdza zaś, że "każdy pojazd poruszający się po drodze powinien być zbudowany". W art. 12 tej ustawy mowa jest odrębnie o pojazdach i odrębnie o zwierzętach. Odrębność ta znajduje swój wyraz również w § 1 ust. 3-9 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 295), wyszczególniającym rodzaje pojazdów poruszanych przez umieszczone w nich silniki. Ponadto § 187 tegoż rozporządzenia szczegółowo reguluje warunki, jakim muszą odpowiadać kierujący pojazdem, przy czym nie wymienia się w tym przepisie jazdy wierzchem. Przyjąć stąd należy, że jazda wierzchem, choćby na drodze publicznej, nie może być uważana za prowadzenie pojazdu.Za słusznością takiego stanowiska przemawia również treść § 74 pkt 1 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r., który stanowi, że przepisy o ruchu pojazdów na drogach mają tylko odpowiednie zastosowanie do jazdy wierzchem. Rozumieć to należy w ten sposób, że jadącego wierzchem obowiązuje zachowanie wszelkiej ostrożności, a w szczególności nietamowanie i nieutrudnianie ruchu na drodze.Wykładni, że jazdy wierzchem w stanie nietrzeźwości na drodze publicznej nie można uznać za przestępstwo określone w w art. 28 § 2 ustawy o zwalczaniu alkoholizmu, nie stoi na przeszkodzie treść przepisu § 76 ust. 1 pkt 2 tegoż rozporządzenia, zabraniającego jazdy wierzchem jeźdźcom obok siebie lub obok innego pojazdu, ponieważ z tego sformułowania - podobnie jak ze sformułowania "zabrania się jazdy wózkami ręcznymi i inwalidzkimi obok innego pojazdu" (§ 68 ust. 1 i 2 rozporządzenia) - nie wynika, że jazdę wierzchem uważać należy za prowadzenie pojazdu, natomiast wynika jedynie to, że taka jazda, podobnie zresztą jak jazda wózkiem ręcznym, inwalidzkim i innym obok siebie lub obok innego pojazdu, nie jest dozwolona.Jadący wierzchem w stanie nietrzeźwości może odpowiadać w postępowaniu karno-administracyjnym, i to na podstawie art. 24 pkt 13 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295) w związku z przepisami rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 1 października 1962 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 61, poz. 295), które w rozdziale 9 w sposób szczegółowy regulują zasady ruchu jazdy wierzchem na drogach, jeżeli nie wchodzi w rachubę odpowiedzialność surowsza (art. 215, 236, 237, 242 i inne k.k.). W tych ostatnich wypadkach stan nietrzeźwości zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) powinien być brany pod uwagę przy wymiarze kary jako okoliczność obciążająca.