IV KO 158/56
PostanowienieIzba Karna1957-03-01
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywanie od chałupników ich wyrobów po umówionych cenach, a następnie odprzedawanie tych wyrobów bez zezwolenia na handel, po cenach z góry ustalonych przez przedsiębiorstwo za pośrednictwem spółdzielni i uzyskiwanie w ten sposób dochodu, stanowi przestępstwo z art. 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64)?Ratio decidendi
Nabywanie od chałupników wyrobów po umówionych cenach i odsprzedawanie ich po cenach urzędowych, bez posiadania zezwolenia na handel, nie stanowi przestępstwa z art. 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r., jeśli działanie to nie godzi w interesy nabywców w obrocie handlowym i nie przyczynia się do zakłócenia obrotu towarowego w celach spekulacyjnych. Pobieranie ustalonej przez władzę ceny obowiązującej w uspołecznionym przedsiębiorstwie nie jest zakłóceniem obrotu towarowego w rozumieniu tego przepisu.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Krakowie przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą odpowiedzialności karnej z art. 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. Chodziło o sytuację, w której oskarżony nabywał wyroby od chałupników po umówionych cenach, a następnie odsprzedawał je po cenach urzędowych za pośrednictwem spółdzielni, uzyskując dochód. Oskarżony nie posiadał zezwolenia na handel.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawioną kwestię prawną, stwierdzając, że opisane działanie nie stanowi przestępstwa z art. 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: Z. Sitnicki (sprawozdawca), R. Kryże. Prokurator: dr H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Józefa U., osk. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Krakowie w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy nabywanie od chałupników ich wyrobów po umówionych z nimi cenach, a następnie odprzedawanie tych wyrobów, bez posiadania odpowiedniego zezwolenia na handel, po cenach z góry ustalonych przez właściwe władze przedsiębiorstwa za pośrednictwem spółdzielni i uzyskiwanie w ten sposób niniejszego lub większego dochodu stanowi przestępstwo z art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64)?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWarunkiem odpowiedzialności z dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) jest, aby działanie sprawcy przewidziane w szczególnych przepisach tego dekretu godziło w interes nabywców w obrocie handlowym. Niezależnie od tego przepis art. 1 dekretu wymaga nadto, aby określone w nim działanie uprawiane świadomie w celach spekulacyjnych przyczyniało się do zakłócenia obrotu towarowego. Wśród przykładów działania spekulacyjnego przepis ten wymienia m.i. pobieranie w przedsiębiorstwie za towar ceny przysparzającej nadmierny zysk w wypadku, gdy nie ma ustalonej ceny obowiązującej. Jeżeli zatem sprawca nabywa od wytwórców ich wyroby, a następnie pobiera za nie w uspołecznionym przedsiębiorstwie ustaloną przez władzę cenę obowiązującą, to nie dopuszcza się zakłócenia obrotu towarowego, o jakim mowa w powołanym przepisie. Zaznaczyć jednak należy, że okoliczność ta powinna być w każdym konkretnym wypadku stwierdzona przez sąd.
Powiązane orzeczenia
- II KRn 333/57 1957-07-25Czy czyn polegający na sprzedaży towaru po cenie ustalonej przez sprzedawcę, która nie jest ceną urzędową, a która jest wyższa od ceny zakupu, stanowi przestępstwo spekulacji z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o…
- III KRn 932/57 1958-04-24Czy skupowanie zleceń upoważniających do nabycia towarów importowanych w celu ich dalszej odsprzedaży z zyskiem, a następnie nabywanie tych towarów i ich odsprzedaż, stanowi spekulację w rozumieniu art. 1 § 1 dekretu z d…
- III K 781/54 1954-03-09Czy przywłaszczenie nadwyżek uzyskanych z pobierania od nabywców nadmiernych cen, a następnie przywłaszczenie pieniędzy lub towarów odpowiadających tym nadwyżkom, stanowi przestępstwo z art. 1 § 3 lit. a dekretu o wzmoże…
- III K 545/55 1955-05-08Czy kierownik sklepu, który nabywa artykuły po niższej cenie od instytucji handlujących, a sprzedaje je po cenie obowiązującej w cenniku detalicznym, zagarniając różnicę na swoją korzyść, dopuszcza się przestępstwa przyw…
- II K 509/56 1956-08-10Czy przestępstwo spekulacji z dekretu z dnia 4 marca 1953 r. ma zastosowanie do transakcji między przedsiębiorcą a instytucjami państwowymi, oraz czy sfałszowane faktury mogą stanowić podstawę do zmniejszenia ustalonego…
Powołane przepisy
art. 1 § 1art. 390 § 1 KPKart. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.