IV KO 54/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes M. Paluch. Sędziowie: J. Potępa (współsprawozdawca), R. Kryże (sprawozdawca). Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Andrzeja N. i innych, oskarżonych z art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił przedstawioną w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy w przypadku nielegalnego garbunku skór i nabywania w celu garbunku, garbowanie, a następnie zbywanie przez garbarza wygarbowanych skór wyczerpuje: a) tylko dyspozycję przestępstwa określonego w art. 5 dekretu z dn. 19.VIII.1946 r. o koncesjonowaniu garbarń (Dz. U. Nr 43, poz. 250), b) dyspozycję przestępstwa określonego we wspomnianym przepisie i nadto przestępstwa określonego w art. 5 dekretu z dn. 19.IX.1946 r. o obrocie skórami (Dz. U. Nr 49, poz. 281), oraz czy w tym razie zachodzi zbieg ustaw, o którym stanowi art. 36 k.k., czy też realny zbieg przestępstw, o którym mowa w art. 31 k.k.?2. Czy wymienione działanie, jeśli nie stanowi przestępstw wyżej wyszczególnionych, jest przestępstwem określonym w art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64) niezależnie lub wobec art. 36 k.k.?3. Jaki jest w ogólności stosunek tego ostatniego dekretu do dekretów przytoczonych poprzednio oraz do innych, regulujących gospodarowanie towarami, a w szczególności - do blankietowego przepisu art. 9 dekretu z dn. 29.X.1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia (Dz. U. Nr 44, poz. 301) oraz do wydanych w tym przedmiocie dekretów, rozporządzeń, zarządzeń, a nadto - do art. 5 dekretu z dn. 24.VI.1953 r. o wyrobie i przerobie spirytusu (Dz. U. Nr 34, poz. 143) i art. 5 dekretu z dn. 24.VI.1953 r. o uprawie tytoniu i wytwarzaniu wyrobów tytoniowych (Dz. U. Nr 34, poz. 144)?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1.Nielegalnego garbunku skóry dopuścić się można równie dobrze co do skóry surowej, danej sprawcy przez inną osobę jedynie do garbowania, jak i co do takiej skóry, którą garbujący nabył od jej posiadacza. Tak samo skórę nielegalnie garbowaną sprawca może u siebie zachować albo zbyć ją innej osobie. Garbowanie oraz inne czynności taksatywnie wymienione w art. 5 dekretu z dn. 19.VIII.1946 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 250) podlegają ukaraniu z tego przepisu, jeśli sprawca czyni to zawodowo. Za wprowadzenie wszelkiej skóry (surowej lub garbowanej) do obrotu bez uprawnienia sprawca odpowiada karnie w myśl art. 5 dekretu z dn. 19.IX.1946 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 281). Między oboma tymi przepisami nie ma stosunku konsumpcji jednego przez drugi ("lex consumens derogat legi comsumptae") ani pierwszeństwa przepisu szczególnego nad ogólnym ("lex specialis derogat generali"). Niekiedy natomiast może zachodzić zbieg ustaw (art. 36 k.k.). Z pojęciem zawodowości bowiem łączy się chęć stworzenia sobie stałego lub chociażby powtarzającego się w pewnych odstępach czasu źródła dochodu. Przy nielegalnym garbunku skóry dochód ten uzyskuje sprawca w formie wynagrodzenia od posiadaczy, którzy oddali skóry do wygarbowania. W tym wypadku nie wprowadza on skóry do obrotu, bo jego rola ogranicza się do czynności technicznych wykonanych na zamówienie samego posiadacza. Jeżeli natomiast sprawca garbuje zawodowo skóry przez siebie nabyte, to wówczas czyni to w zamiarze wprowadzenia ich do obrotu przez zbycie w celach zarobkowych. W takim wypadku wprowadzenie skór do obrotu będzie jednym z elementów jego czynu, bo garbunek nielegalny zostaje podjęty w zamiarze zbycia skór wygarbowanych nielegalnie, jest zrealizowaniem podjętej przez niego działalności przestępnej opartej na jednolitym zamiarze. Do tego rodzaju czynu należy stosować przepis art. 36 k.k.2.Samo uprawianie zawodowo garbunku skór bez odpowiedniej koncesji (art. 5 wym. dekretu z dn. 19.VIII.1946 r.) nie może stanowić przestępstwa spekulacji. Jednakże nabywanie skór surowych bez uprawnienia, następnie ich garbowanie bez koncesji i zbywanie potem tych skór (art. 5 wym. dekretu z dn. 19.IX.1946 r.) może być uważane za spekulację, karalną w myśl art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), jeśli działanie to w konkretnych okolicznościach jego spełnienia zostało przedsięwzięte celem osiągnięcia zysku, przyczyniło się do zakłócenia obrotu towarowego i przyniosło szkodę interesom nabywców. Całość przestępczej sytuacji objęta jest wtedy przepisem art. 1 cytowanego dekretu z dn. 4.III.1953 r., odnoszącym się do obrotu wszelkimi towarami.Art. 9 dekretu z dn. 29.X.1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia (Dz. U. Nr 44, poz. 301) nie wchodzi tu w rachubę, ponieważ omawiane dekrety z 1946 r. są przepisami szczególnymi i nie zostały uchylone cytowanym dekretem z dn. 29.X.1952 r. (art. 14 ust. 1 tego dekretu).3.Omawianie stosunku art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. .(Dz. U. Nr 16, poz. 64) do dekretów z dn. 24.VI.1953 r. dotyczących spirytusu i tytoniu w sprawie niniejszej jest zbędne.