IV KR 184/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Krokosz. Sędziowie: T. Gdowski, M. Paluch (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: Z. Ramos.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa F., oskarżonego z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez obrońcę oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 1965 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok; 2. oskarżonego Józefa F. uznał za winnego tego, że dnia 16 marca 1965 r. w M. podżegał Walentego G. do pozbawienia życia 8-miesięcznej Marii Bernardy K. przez podanie jej azotoksu w płynie i w tym celu wręczył butelkę z tym płynem temuż Walentemu G., który jednak czynu tego nie usiłował dokonać, i za to z mocy art. 26 k.k. w związku z art. 225 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 29 § 2 k.k. skazał Józefa F. na karę 2 lat więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 16 czerwca 1965 r. (...).Józef F. wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 1965 r. został skazany z mocy art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 225 § 1 k.k. na karę 5 lat więzienia za to, że 16 marca 1965 r. w M. w zamiarze pozbawienia życia ośmiomiesięcznej Marii Bernardy K. sporządził płyn silnie nasycony azotoksem, przy czym na butelkę z tym płynem nałożył smoczek i wręczył ją Walentemu G., by zawartym w butelce płynem nakarmił Marię Bernardę K., jednakże zamiaru swego nie urzeczywistnił, albowiem Walenty G. płynu dziecku nie podał, lecz wręczył go Władysławie K.Od tego wyroku założył rewizję obrońca oskarżonego.Rewizja, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, zarzuca:1) obrazę prawa materialnego przez skazanie oskarżonego Józefa F. za usiłowanie pozbawienia życia Marii Bernardy K., mimo że w zarzucanym mu czynie istnieją jedynie znamiona podżegania do pozbawienia życia, którego nie usiłowano nawet dokonać;2) nierozważenie przytoczonych okoliczności i wskutek tego przez niesłuszne niezastosowanie art. 29 § 2 k.k.;3) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez oparcie wszystkich ustaleń co do winy oskarżonego wyłącznie na zeznaniach świadków: Krystyny, Jana i Władysławy K. oraz zaprzyjaźnionego z tą rodziną świadka Walentego G., mimo że zachodziły w tych zeznaniach sprzeczności oraz mimo zainteresowania tych świadków w odpowiednim wyniku sprawy;4) wymierzenie rażąco niewspółmiernej kary w stosunku do czynu oskarżonego i bez zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary mimo zachodzących ku temu warunków.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja oskarżonego Józefa F. jest częściowo zasadna.Ad 1. Przyjmując za prawidłowe w większości ustalenia Sądu Wojewódzkiego należy wyrazić pogląd, że ocena prawna czynu oskarżonego Józefa F. jest błędna, jak również błędne jest ustalenie, że oskarżony Józef F. nie wzbudził w Walentym G. "woli dokonania zabójstwa".Na podstawie zeznań świadka Walentego G. Sąd Wojewódzki ustalił, że oskarżony Józef F. w zamian za przysługę, tzn. za podanie dziecku rzekomego lekarstwa, obiecał dać świadkowi kwotę 600 zł.Świadek Walenty G. wyraził zgodę na propozycję oskarżonego i następnie wziął butelkę, a zatem zgodził się na podanie dziecku płynu znajdującego się w butelce, aczkolwiek wysokość obiecanej nagrody, jak również świadomość o toczącym się procesie o ustalenie ojcostwa oraz zlecenie podania tego płynu dziecku pod nieobecność domowników wskazuje na to, że już wówczas świadek Walenty G. był zorientowany, iż butelka nie zawiera lekarstwa. Okoliczności powyższe nie rozważone przez Sąd Wojewódzki dowodzą, że jednak Walenty G. uległ nakłanianiu oskarżonego i zdecydował się podać płyn dziecku, skoro przetrzymywał buteleczkę z azotoksem przez noc i poszedł dopiero na drugi dzień do K.Oddanie buteleczki następnego dnia Władysławie czy też Krystynie K. nie wyłącza faktu, że w pierwszej chwili oskarżony wzbudził w Walentym G. wolę dokonania przestępstwa.Do istoty podżegania (pomocnictwa) należy zły zamiar po stronie podżegacza (pomocnika), który działa świadomie z wolą wywołania w psychice osoby podżeganej (nakłanianej) postanowienia dokonania (zamierzenia) pewnego ściśle określonego czynu przestępczego.Ad 2. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że do przyjęcia przestępstwa podżegania, nie jest konieczne popełnienie przestępstwa przez podżeganego. Wystarczy czyn, którym podżegacz realizuje własne przestępstwo. Podżegacz i pomocnik są bowiem sprawcami czynu ubocznego, a więc sprawcami w znaczeniu szerszym sensu largo od sprawcy głównego, sprawcy w znaczeniu ściślejszym sensu stricto, nie będącego podżegaczem ani pomocnikiem.Gdyby więc nawet świadek Walenty G. nie domyślał się, że w butelce jest środek trujący, to oskarżony Józef F. działając z pełną świadomością, że w butelce znajduje się azotoks, wyczerpał - z chwilą nakłaniania świadka do podania tego płynu dziecku - istotę podżegania w rozumieniu art. 26 k.k.Ponieważ jednak świadek Walenty G. butelki z azotoksem ostatecznie nawet nie próbował dać dziecku, przeto w sprawie zachodzi wypadek przewidziany w art. 29 § 2 k.k.Sąd Wojewódzki błędnie zatem zakwalifikował czyn oskarżonego Józefa F. jako przestępstwo z art. 23 § 1 k.k. w związku z art. 225 § 1 k.k. i niesłusznie uznał, że działanie oskarżonego Józefa F., polegające na wręczeniu świadkowi Walentemu G. mieszaniny trującej w butelce z prośbą o nakarmienie nią dziecka, zmierzało bezpośrednio do pozbawienia życia Marii Bernardy K. Oskarżony Józef F., wręczając zakorkowaną butelkę z azotoksem świadkowi Walentemu G. nie spowodował tym samym nieuchronnej możliwości pozbawienia życia dziecka albowiem urzeczywistnienie zamierzonego celu uzależnione było jeszcze od wielu okoliczności, a zwłaszcza od zachowania się i sposobu działania świadka Walentego G.W tak ustalonym stanie faktycznym uznanie przez Sąd Wojewódzki, że samo wręczenie butelki z azotoksem było działaniem zmierzającym bezpośrednio do urzeczywistnienia pozbawienia życia Marii Bernardy K., nie jest słuszne, natomiast czyn oskarżonego należy uznać za przestępstwo podżegania z uwzględnieniem warunków przewidzianych w art. 29 § 2 k.k.Ad 3. Jeśli chodzi o zarzut błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a w szczególności zeznań świadków, to zarzut ten nie jest zasadny. Zachodzą wprawdzie pewne rozbieżności w zeznaniach świadków K., jednakże dotyczą one okoliczności drugorzędnych, a nie samego faktu przyniesienia i oddania buteleczki przez świadka Walentego G., jak również stwierdzenia, że butelkę z zawartością azotoksu otrzymał Walenty G. od oskarżonego Józefa F.Stałe i niezmienne zeznania świadka Walentego G. poparte zeznaniami świadków K., jak i pozostałe dowody wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dawały Sądowi Wojewódzkiemu podstawę do poczynionych przezeń ustaleń i w tym zakresie nie nasuwają się zastrzeżenia tego rodzaju, które by powodowały uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wprawdzie dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy Sąd Wojewódzki powinien był jeszcze ustalić bliżej, co się działo z butelką z azotoksem po nakłonieniu świadka G. przez oskarżonego Józefa F., żeby podał ją dziecku, jednakże uchybienie to nie może mieć wpływu na treść wyroku.Ad. 4. Przechodząc do wymiaru kary, Sąd Najwyższy miał na względzie rodzaj i stopień szkodliwości społecznej czynu (art. 384 pkt 2 k.p.k.), osobowość oskarżonego (art. 54 k.k.), a ponadto okoliczności łagodzące i obciążające, wynikające z materiału dowodowego i powołane przez Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.W tych warunkach Sąd Najwyższy uznał karę 2 lat więzienia za odpowiadającą zarówno potrzebom prewencji ogólnej, jak i resocjalizacji oskarżonego (prewencji szczególnej).Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji.