IV KR 195/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana P. oskarżonego z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i obrońcę oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 28 sierpnia 1965 r. na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Opolu wyrokiem z dnia 28 sierpnia 1965 r. skazał Jana P. z mocy art. 225 § 1 k.k. na karę 12 lat więzienia za to, że dnia 6 lipca 1964 r. w N. w zamiarze pozbawienia życia Heleny P. zadał jej szereg uderzeń narzędziem tępym w głowę, powodując wielokrotne złamanie kości sklepienia, podstawy czaszki oraz kości twarzy, połączone z rozerwaniem opony twardej i wyciśnięciem częściowym mózgu pod powłoki miękkie głowy w następstwie czego nastąpił zgon.Od tego wyroku założyli rewizję prokurator i obrońca oskarżonego.I. Rewizja prokuratora wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie kary surowszej, sprowadza się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że oskarżony Jan P. dopuścił się zabójstwa swej żony pod wpływem impulsu wynikłego na tle kłótni.II. Rewizja obrońcy oskarżonego Jana P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, uznanie oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 21 § 1 lub 21 § 2 w związku z art. 225 § 1 k.k. bądź też przestępstwa przewidzianego w art. 225 § 2 k.k. i wymierzenie odpowiednio złagodzonej kary sprowadza się do zarzutów:1) błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że oskarżony pod wpływem uprzedniej kłótni w zamiarze pozbawienia życia swej żony Heleny P. zadał jej szereg uderzeń narzędziem tępym w głowę, powodując wielokrotne złamanie kości pokrywy czaszki, oraz kości twarzy, połączone z rozerwaniem opony twardej i częściowym wyciśnięciem mózgu pod powłoki miękkie głowy w następstwie czego nastąpił zgon, podczas gdy oskarżony w czasie gdy jego żona Helena P. zbliżając się do niego z młotkiem, aby go zabić, działając w obronie własnej uderzył ją tylko raz w głowę polanem,2) wymierzenie rażąco niewspółmiernej kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu czynu przestępczego.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:ad I. Co do rewizji prokuratora.Przyjęte przez Sąd Wojewódzka okoliczności mające wpływ na wymiar kary, a dotyczące osobowości oskarżonego (spokojny, flegmatyczny) i cech charakteru denatki (nerwowa, wybuchowa, krzykliwa i często napastująca oskarżonego) oraz rozważenie tych okoliczności w płaszczyźnie szkodliwości społecznej czynu, dawało podstawę do uznania, że kara 12 lat więzienia jest współmierna zarówno, co do szkodliwości społecznej czynu (art. 384 pkt 2 k.p.k.) jak i osobowości oskarżonego Jana P. (art. 54 k.k.).W tych warunkach zarzut rewizji należałoby uznać za chybiony.ad II. Co do rewizji obrońcy oskarżonego.Rewizja nie jest zasadna z następujących względów:Ustalenie przyjęte w sentencji zaskarżonego wyroku, że oskarżony Jan P. zadał swej żonie Helenie szereg uderzeń w głowę, znajduje oparcie w materiale dowodowym sprawy. Uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego w tej części wprawdzie jest lakoniczne, jednak ujawniony materiał daje podstawę do uznania, że oskarżony zadając szereg ciosów denatce - bynajmniej ani nie działał w obronie koniecznej, o jakiej mowa w art. 21 k.k., ani też w stanie silnego wzruszenia o jakim mowa w § 2 aut 225 k.k.Obrona konieczna zachodzi wówczas, gdy stosujący ją działa, odpierając bezpośredni bezprawny zamach na jakiekolwiek stojące pod ochroną prawa dobro własne lub innej osoby. Niebezpieczeństwo musi istnieć obiektywnie i trwać nadal, oraz bezpośrednio grozić w chwili stosowania obrony koniecznej.Silne wzruszenie natomiast, jest to stan psychiczny, w którym procesy emocjonalne zyskują przewagę nad intelektem i stąd sprawca działa pod wpływem dominujących emocji, przy wyraźnym ograniczeniu kontrolującej działalności rozumu.Z materiału dowodowego sprawy wynika, że żona oskarżonego Jana P. - Helena P., wieczorem poprzedzającym dzień zajścia, urządziła awanturę oskarżonemu dlatego, że odmówił on pójścia z nią w odwiedziny do ej krewnych, do pobliskiej miejscowości G., a poszedł do sąsiadów na telewizję. Oskarżony źle żył ze swoją żoną, choć na zewnątrz wobec ludzi tego nie okazywał, a z wzajemnością sympatyzował z Rozalią I., która z kolei źle żyła ze swoim mężem nadużywającym alkoholu. Oskarżony miał zamiar zamieszkać z I., czemu zresztą dał wyraz, sprowadzając ją do swego domu po zabójstwie swej żony. Na przeszkodzie temu była żona oskarżonego. Toteż oskarżony zdenerwowany wieczorną awanturą urządzoną mu przez żonę, rano dnia 6 lipca 1964 r. w zamiarze zabójstwa, uderzył ją kilkakrotnie z dużą siłą narzędziem tępym w głowę, po czym stwierdziwszy, że żona jego nie żyje, dla zatarcia śladów przestępstwa, ukrył zwłoki w stodole.Ten stan faktyczny sprawy ustalony przez Sąd Wojewódzki, znajduje swoje oparcie w wyjaśnieniach oskarżonego Jana P., w zeznaniach powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku świadków oraz w opinii biegłego.Protokół sądowo-lekarskich oględzin i sekcji zwłok Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu z dnia 30 marca 1965 r. stwierdza, że "przyczyną gwałtownej śmierci denatki było wielokrotne złamanie kości pokrywy podstawy czaszki oraz kości twarzy", przy czym obrażenia te powstały od działania z dużą siłą narzędzia tępego". Biegły Bolesław D. uzupełnił powyższą opinię tym, że "przyczyną zgonu było wielokrotne pęknięcie kości sklepienia" spowodowane kilkurazowym uderzeniem "z dużą siłą tępym narzędziem".W tym stanie rzeczy niepodobna mówić o tym, że oskarżony P. działał w obronie koniecznej, gdy obrona oskarżonego, że w krytycznym dniu żona jego zbliżała się do niego z młotkiem w ręku w nieprzyjaznych zamiarach w świetle tego co wyżej powiedziano jest gołosłowna i nie poparta żadnymi obiektywnymi dowodami. Również gołosłowne jest twierdzenie rewizji, że oskarżony P. działał w stanie silnego wzruszenia. Sprzeczka między oskarżonym a jego żoną miała miejsce wieczorem, wypadek zaś na następny dzień rano. Wprawdzie zabójstwo pod wpływem silnego wzruszenia może być Wynikiem afektu narastającego w długim okresie czasu, jednak z materiału dowodowego sprawy i z całego zachowania się denatki, przedstawianego przez oskarżonego, nie wynika, żeby oskarżony pożycie małżeńskie z żoną swoją Heleną w jakikolwiek sposób przeżywał, żeby uważał się on za pokrzywdzonego przez swoją żonę. Niewątpliwie, oskarżony P. działał pod wpływem afektu i stąd Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słusznie wypowiada pogląd, że oskarżony działał pod wpływem "impulsu psychicznego". Rewizja oskarżonego, budując na tym swoje wnioski, co do działania oskarżonego w ramach art. 225 § 2 k.k. zapomina, że afekt fizjologiczny Sąd Wojewódzki błędnie nazywa go "impulsem psychicznym" nie pozbawia sprawcy zdolności kierowania swym postępowaniem, a określenie, czy działał on w stanie silnego wzruszenia, bo tylko o silnym wzruszeniu można mówić przy § 2 art. 225 k.k., jest kwestią faktu, którego Ustalenie przy ewentualnej pomocy biegłych należy do sądu.Skoro Sąd Wojewódzki w sposób prawidłowy ustalił motyw działania oskarżanego Jana P., który wyobrażał sobie lepsze, znośniejsze życie z I., niż ze swoją żoną, oraz wskazał na pobudkę tj. na pewne przeżycie emocjonalne oskarżonego i w tym nie dopatrzył się, aby działał on pod wpływem silnego wzruszenia, to i w tej części rewizję oskarżonego należy uznać za niezasadną.Kara wymierzona oskarżonemu Janowi P. - jak to już była o tym mowa wyżej - jest współmierna do stopnia zawinienia i osobowości oskarżonego i nie wykazuje cech rażącej surowości w rozumieniu art. 384 pkt 2 k.p.k.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.