IV KR 263/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Młynkiewicz (sprawozdawca). Sędziowie: K. Mochtak, J. Polony.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Momot.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jolanty C. i Sabiny S., oskarżonych z art. 199 § 1 i art. 218 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 11 listopada 1980 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonej Sabiny W. w ten sposób, że:a) uchylił orzeczenie o karze łącznej,b) uniewinnił oskarżoną od czynu zakwalifikowanego z art. 218 § 1 k.k. i kosztami postępowania w tej części obciążył Skarb Państwa (...);2) w pozostałej części co do oskarżonej Sabiny W. oraz w całości co do Jolanty C. tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 11 lipca 1980 r. (...) Jolantę C. i Sabinę W. uznał m.in. za winne tego, że w okresie od dnia 1 lipca 1978 r. do dnia 31 marca 1979 r. w P. Jolanta C. jako ajent baru Nr 2 "Zacisze" w P., należącego do byłej Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w P., a Sabina W. jako jej zastępca nie dopełniły obowiązków w zakresie nadzoru i ochrony mienia społecznego w ten sposób, że nieterminowo i nieprawidłowo sporządzały raporty dekadowe, nie załączały do nich faktur i rachunków, prowadziły sprzedaż towarów na kredyt, dopuszczały do sprzedaży osoby nieuprawnione, dokonywały nieregularnych wpłat utargów, w wyniku czego z winy umyślnej doprowadziły do powstania niedoboru istotnego w tym mieniu w wysokości 313.429,60 zł, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 218 § 1 k.k., i za to na podstawie tego artykułu i art. 36 § 4 i 2 k.k. skazał każdą z nich na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 40.000 zł grzywny (...).Wyrok ten zaskarżony został przez obrońców wymienionych oskarżonych (...).Rewizja obrońcy oskarżonej Sabiny W. zarzuciła m.in. obrazę prawa materialnego wskutek uznania, że oskarżona Sabina W. (...) popełniła przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k., chociaż nie zostało wykazane, że na niej ciążył prawny obowiązek nadzoru nad mieniem społecznym, jego ochrony lub gospodarowania nim, gdyż nie łączyła ją żadna umowa cywilnoprawna z Gminną Spółdzielnią "Samopomoc Chłopska" w P., a była ona tylko i wyłącznie żyrantem ajenta Jolanty C. i jej pracownikiem, podobnie jak inni przez nią zatrudnieni (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rozważając przede wszystkim rewizję obrońcy oskarżonej Sabiny W. - jako dalej idącą - stwierdzić trzeba, że rewizja ta, w części dotyczącej przestępstwa określonego w art. 218 § 1 k.k., jest zasadna.Przestępstwo niedoboru określone w art. 218 k.k. jest przestępstwem indywidualnym i może być popełnione tylko przez osobę, na której ciążą obowiązki lub która ma uprawnienia w zakresie nadzoru nad mieniem społecznym, jego ochrony lub gospodarowania nim. Obowiązki lub uprawnienia, o których mowa, wiążą się z reguły z pełnieniem funkcji czy z zajmowaniem określonego stanowiska, a także wynikać one mogą z zawartej umowy, np. ajencyjnej.Z materiałów sprawy wynika, że umowę ajencyjną z Gminną Spółdzielnią "Samopomoc Chłopska" w P. zawarła jedynie oskarżona Jolanta C., natomiast oskarżona Sabina W. miała ją zastępować. W § 6 tej umowy określono charakter tego zastępstwa, wskazując, że oskarżona Sabina W. w czasie nieobecności Jolanty C. występować będzie w jej imieniu i na jej rzecz, a w § 14 tej umowy stwierdzono, że całkowitą odpowiedzialność za wszelkie niedobory ponosi ajent, czyli Jolanta C.W świetle tej umowy uznać należy, że na oskarżonej Sabinie W. nie ciążył prawny obowiązek nadzoru nad mieniem w rozumieniu art. 218 k.k., i dlatego należało oskarżoną Sabinę W. od tego zarzutu uniewinnić (...).