IV KRN 1213/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Henryka M., oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 30 marca 1957 r. utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 1 lipca 1957 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2, 388 k.p.k., uchylił zaskarżone wyroki i z mocy art. 5 ust. 1 ustawy o amnestii z dnia 27 kwietnia 1956 r. postępowanie w sprawie umorzył.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Szczecin z dnia 30 marca 1957 r. Henryk M. uznany został za winnego tego, że jako kierownik sklepu MHD nr 223 z artykułami odzieżowymi nie dopełnił obowiązków ze szkodą dla interesu publicznego, w szczególności przez niesprawdzenie ilości przyjmowanego towaru i nieterminowe sporządzenie dokumentacji sklepowej, skutkiem czego spowodował brak towarowy w wysokości 179.338 zł 35 gr., a dla ukrycia tego braku sprzedawał różnym instytucjom i dokonywał przerzutu towarów do innych sklepów po cenach wyższych od tych, jakimi sam był obciążony, na ogólną sumę 67.015 zł 10 gr; za czyn ten zakwalifikowany jako występek z art. 286 § 1 Sąd Powiatowy skazał Henryka M. na karę dwóch lat więzienia, którą na mocy art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii darował.Wyrok powyższy zaskarżyła Prokuratura Wojewódzka w Szczecinie, wnosząc o wymierzenie kary znacznie surowszej.Sąd Wojewódzki zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania rewizyjnego.Rewizja nadzwyczajna zarzuca rażącą łagodność kary i kwestionuje prawidłowość motywacji wyroku przez Sąd Wojewódzki, a mianowicie następującą część uzasadnienia Sądu Wojewódzkiego. "Jeżeli jednak bardziej wnikliwie podejdziemy do sprawy niniejszej, to niewątpliwie nie bez winy była sama dyrekcja MHD. Oskarżony w roku 1955 był karany z art. 287 § 2 k.k., karę miał w zawieszeniu, jednakże Dyrekcja MHD w dalszym ciągu zatrudniała oskarżonego na placówce handlowej, chociaż oskarżony czynu przestępnego dopuścił się w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.""To podejście do sprawy - wywodzi rewizja nadzwyczajna - bynajmniej nie jest wnikliwe. Jeśli bowiem Dyrekcja MHD popełniła błąd, to był on wynikiem pobłażliwego potraktowania oskarżonego przez Sąd, który osądził poprzednią jego sprawę." Zawieszając oskarżonemu karę Sąd przyjął, iż "przypuszczać należy, że mimo niewykonania kary nie popełni (on) nowego przestępstwa" (§ 2 art. 61-go k.k.). Mogła więc również jego władza przełożona wierzyć, że nie powróci on na drogę przestępstwa. Wszak Sąd rewizyjny, który czyni dyrekcji MHD wyrzuty, że po pierwszym skazaniu oskarżonego nie usunęła go ze stanowiska, jakie zajmował, w tymże uzasadnieniu (in fine) obecnie, po dwóch skazaniach, wyraża przekonanie, że oskarżony "swoją uczciwą pracą w przyszłości będzie miał możliwość wykazania dobrej strony pracy, dbałości o mienie społeczne" i tym przekonaniem swoim uzasadnia utrzymanie w mocy wymiaru kary niższej od średniej sankcji art. 286 § 1 k.k.Należy zauważyć, że rozumowanie powyższe nie jest przekonywające. W ustroju społecznym Państwa Polskiego praca najemna jest podstawowym źródłem utrzymania i każdy obywatel, nie wyłączając osób skazanych przez sądy, ma prawo do pracy. Innych środków zaspokojenia swych potrzeb w sposób uczciwy nie mają w zasadzie ludzie, nawet po odbyciu kary za najcięższe przestępstwa (utrzymywanie się z własności prywatnej jest wyjątkiem). Sąd przeto prawidłowo wszelkie rokowania co do zachowania się oskarżonego w przyszłości (czy to po odbyciu kary, czy w razie warunkowego zawieszenia jej wykonania) może wiązać z przyszłą pracą i zachowaniem się oskarżonego, w najogólniejszym znaczeniu.Nie oznacza to jednak wcale, że w społecznym podziale pracy nie należy uwzględnić przy zatrudnieniu ludzi czynników indywidualizujących bądź w sensie pozytywnym, bądź w sensie negatywnym. Tak np. osoby skazane za zamach na mienie nie są predestynowane do pracy związanej z ochroną mienia, osoby skazane za czyny lubieżne nie są predestynowane do wychowania młodzieży itp. Jeżeli przeto Sąd przy orzekaniu warunkowego zawieszenia wykonania kary bierze pod uwagę ustawową przesłankę, że skazany "pomimo niewykonania kary nie popełni nowego przestępstwa" (art. 61 § 2 k.k.), to nie musi dodawać zastrzeżenia: "chyba, że stworzy mu się do tego szczególną okazję przez nieodpowiednie zatrudnienie", albowiem zastrzeżenie to pozostaje zawsze w domyśle.Zawieszenie więc przez Sąd wykonania kary osobie skazanej za fałsz dokumentu na stanowisku służbowym w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (art. 287 § 2 k.k.) me usprawiedliwia zatrudnienia tejże osoby w charakterze kierownika sklepu MHD z artykułami odzieżowymi, albowiem do takiej pracy osoba skazana, choćby nawet kary nie odbywała, nie jest predestynowana. Wypływające zaś z brzmienia ustawy "przypuszczenie", że skazany z art. 287 § 2 k.k. "nie popełni nowego przestępstwa", nie tylko nie stanowi zachęty do nieodpowiedniego zatrudnienia skazanego, lecz wręcz przeciwnie - implikuje, że nie będzie on w sposób nieodpowiedni zatrudniony.Z przyczyn powyższych należy uznać, że logika motywacji wyroku Sądu Wojewódzkiego nie została wywodem, rewizji nadzwyczajnej podważona.Sąd Najwyższy kierując się brzmieniem ustawy o amnestii z dnia 27 kwietnia 1956 r. oraz ustalonym orzecznictwem, uchylił wyrok Sądu Powiatowego i utrzymujący go w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego z powodu wadliwego zastosowania art. 3 pkt 2 tejże ustawy i sprawę umorzył - zgodnie z meritum uzasadnienia zaskarżonych wyroków - na podstawie abolicyjnej, a mianowicie art. 5 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy.Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.