V KRN 140/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN F. Karolus.Sędziowie SN: Z. Nyczaj (sprawozdawca), M. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy:1) M. M., skazanego z art. 159 i 212 § 1 k.k. w zw. z art. 59 § 1 i 60 § 1 k.k. oraz art. 204 § 1 w zw. z art. 60 § 1 k.k.,2) J. J. i3) J. C., skazanych z art. 159 i 212 § 1 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. oraz z art. 204 § 1 k.k.,z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL (RN 85/71) od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 9 października 1970 r., sygn. akt (...), zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego w Puławach z dnia 16 czerwca 1970 r., sygn. akt (...):1. zmienia zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, żea) obok orzeczonej wobec oskarżonego M. M. kary pozbawienia wolności za czyn z art. 204 § 1 k.k. wymierza mu na podstawie art. 36 § 3 k.k. 500 (pięćset) złotych grzywny,b) uchyla tenże wyrok w części dotyczącej kar łącznych wymierzonych oskarżonym J. J. i J. C. oraz skazania tych oskarżonych za przestępstwo z art. 204 § 1 k.k. i uniewinnia ich z zarzutu dokonania tego przestępstwa, obciążając Skarb Państwa odnośnymi kosztami postępowania karnego;2) na poczet kar pozbawienia wolności orzeczonych wobec oskarżonych J. J. i J. C. za czyn z art. 159 w zw. z art. 59 § 1 k.k. zalicza okresy tymczasowego aresztowania i dotąd odbytych kar od dnia 11 marca 1970 r.;3) zasądza tytułem opłat sądowych za wszystkie instancje od oskarżonych: M. - 1.500 zł, J. - 1.050 zł i od C. - 450 zł, oraz obciąża ich kosztami postępowania karnego.Uzasadnienie faktyczneM. M., J. J. i J. C. oskarżeni o przestępstwo z art. 210 § 1 i 212 § 1 k.k. wyrokiem Sądu Powiatowego w Puławach z dnia 16 czerwca 1970 r., sygn. akt (...), zostali uznani za winnych tego, że:"dnia 1 marca 1970 r. w K., powiatu p., działając wspólnie i w sposób chuligański, z tym że M. M. był uprzednio skazany na rok więzienia za udział w bójce o charakterze chuligańskim i po odbyciu tej kary w dniu 7 listopada 1968 r., wzięli udział w pobiciu M. S., bijąc go rękami i kopiąc butami po całym ciele, w wyniku czego zniszczyli temuż S. kożuch o wartości około 7.500 zł oraz spowodowali lekkie obrażenia ciała",i za to skazani:- M. M. - na zasadzie art. 159 § 1 w zw. z art. 59 § 1 i 60 § 1 k.k. - na 3 lata pozbawienia wolności,- J. J. - na zasadzie art. 159 § 1 w zw. z art. 59 § 1 k.k. - na 2 lata 16 miesięcy pozbawienia wolności,- a J. C. - na zasadzie art. 159 § 1 w zw. z art. 59 § 1 k.k. - na 1 rok pozbawienia wolności.Z powództwa cywilnego Sąd zasądził solidarnie od wszystkich 3 oskarżonych na rzecz M. S. kwotę 6.250 zł z odsetkami prawnymi.Od tego wyroku wniósł rewizję prokurator, zarzucając obrazę art. 10 § 2 k.k. przez skazanie oskarżonych jedynie z art. 159 § 1 k.k., podczas gdy czyn ich wyczerpuje również znamiona przestępstwa z art. 212 § 1 k.k., a czyn oskarżonego M. - ponadto znamiona przestępstwa z art. 204 § 1 k.k., oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia powodujący niezastosowanie względem oskarżonego M. nadzoru ochronnego - wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez skazanie oskarżonych na podstawie wszystkich zbiegających się przepisów oraz orzeczenie względem M. nadzoru ochronnego.Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 9 października 1970 r., sygn. akt (...), poprawił kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonym w ten sposób, iż czyny oskarżonych J. i C. zakwalifikował z art. 159 i 212 § 1 w zw. z art. 59 § 1 k.k., zaś czyn oskarżonego M. - z art. 159 i 212 § 1 w zw. z art. 59 § 1 i 60 § 1 k.k., wszystkich trzech oskarżonych uznał nadto za winnych tego, że w czasie i miejscu opisanym w pkt I przywłaszczyli sobie zegarek marki X wartości 800 zł na szkodę M. S., i za to na zasadzie art. 204 § 1 k.k., a w stosunku do M. w związku z art. 60 § 1 k.k. skazał każdego z nich na kary po 1 roku pozbawienia wolności. Jako karę łączną Sąd wymierzył osk. M. 3 lata pozbawienia wolność, J. - 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a C. 1 rok pozbawienia wolności z zaliczeniem na poczet tych kar okresów tymczasowego aresztowania od 16 czerwca do 9 października 1970 r. W stosunku do M. Sąd orzekł nadzór ochronny na okres 3 lat, a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Od powyższego prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca:- w odniesieniu do oskarżonego M. M. - obrazę art. 36 § 3 k.k., polegającą na tym, iż wymierzając temu oskarżonemu karę za przypisane mu przestępstwo z art. 204 § 1 k.k. popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, Sąd nie orzekł, obok kary pozbawienia wolności, kary grzywny,- w odniesieniu do oskarżonych J. J. i J. C. - obrazę art. 3 § 1, 357 i 406 § 2 k.p.k., polegającą na tym, iż Sąd nie wziął pod uwagę całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej i pominął dowody wskazujące na to, iż oskarżeni ci nie byli sprawcami przywłaszczenia zegarka na szkodę M. S., a także nie wskazał w uzasadnieniu wyroku, na jakich dowodach oparł w tej części swe ustalenia, co doprowadziło do niesłusznego skazania tych oskarżonych za przestępstwo z art. 204 § 1 k.k. oraz do orzeczenia kary łącznej.W konkluzji rewizja wnosi:- o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego M. M. przez wymierzenie mu obok orzeczonej kary pozbawienia wolności - na zasadzie art. 36 § 3 k.k. za przypisane mu przestępstwo z art. 204 § 1 k.k. - odpowiedniej kary grzywny,- o zmianę tegoż wyroku w części dotyczącej oskarżonych J. J. i J. C. przez uniewinnienie ich od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 204 § 1 k.k. i uchylenie orzeczenia o wymierzeniu łącznej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Wojewódzki, uznając słusznie oskarżonego M. za winnego przywłaszczenia zegarka na szkodę M. S., przy wymiarze kary za ten czyn, z obrazą art. 36 § 3 k.k., nie orzekł - obok kary pozbawienia wolności - kary grzywny, mimo iż niewątpliwie oskarżony działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Błędny jest pogląd Sądu rewizyjnego, że wymierzenie grzywny w tym wypadku "byłoby sprzeczne z zasadami procesowymi", ponieważ rewizja prokuratora nie zawierała w tym przedmiocie żadnych wniosków, gdyż w odniesieniu do oskarżonego M. dotyczyła winy, co w myśl przepisu art. 397 § 1 k.p.k. powoduje, iż uważa się ją za zwróconą przeciwko całości wyroku, a więc również przeciwko orzeczeniu o karze. Obowiązkiem Sądu było więc orzeczenie, na zasadzie art. 36 § 3 k.k., odpowiedniej grzywny, czego Sąd nie uczynił.Dlatego też zaskarżony wyrok wymagał w tej części odpowiedniej korektury. Przy tym Sąd Najwyższy, mając na względzie okoliczność, iż oskarżony nie posiada żadnego majątku oraz że z tego przestępstwa nie odniósł on korzyści (skradziony zegarek został zwrócony właścicielowi), wymierzył mu niską grzywnę.Słusznie też wywodzi rewizja nadzwyczajna, że uznanie oskarżonych J. i C. za winnych popełnienia przestępstwa z art. 204 § 1 k.k., polegającego na przywłaszczeniu zegarka na szkodę M. S., nie znajduje należytego oparcia w dowodach ujawnionych w toku rozprawy głównej. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki z obrazą art. 406 § 2 k.p.c. ogólnikowo stwierdził jedynie, że "materiał dowodowy wskazuje na to, że wszyscy oskarżeni dopuścili się przywłaszczenia zegarka stanowiącego własność pokrzywdzonego S." i że "zegarek ten znaleźli w miejscu, gdzie mieli zajście, o czym wszyscy wiedzieli". Sąd nie wskazał, na jakich dowodach oparł to ustalenie, i nie wziął pod uwagę, że zarówno z wyjaśnień na rozprawie oskarżonego M., jak też z zeznań pokrzywdzonego w charakterze świadka oraz zeznań świadków C. F. i B. S. wynika, że sprawcą przywłaszczenia tego zegarka był tylko oskarżony M. Oskarżeni J. i C. wyjaśnili, że o zabraniu zegarka nic nie wiedzieli i prawdziwość wyjaśnień ich w tej części nie została niczym podważona, a przeciwnie znajduje potwierdzenie w powołanych wyżej dowodach, których Sąd należycie nie rozważył.W tym stanie rzeczy, wobec braku dowodów winy oskarżonych J. i C. we wskazanym wyżej zakresie, należało ich - po uchyleniu orzeczonych kar łącznych - uniewinnić z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 204 § 1 k.k.