V KRN 418/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Karolus. Sędziowie: J. Szamrej, W. Żebrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jana P., oskarżonego z art. 234 § 1 i art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 11 kwietnia 1972 r., zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego dla m. Łodzi z dnia 1 października 1971 r.,zmienił powyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, że:a) uchylił orzeczenie o karze łącznej,b) utrzymał w mocy wyrok Sądu Powiatowego w części skazującej za przestępstwo określone w art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k.,c) na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. wymierzył nową karę łączną 1 roku pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczneJan P. wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Łodzi z dnia 1 października 1971 r. został uznany za winnego tego, że:I) w dniu 2 czerwca 1971 r. w Ł. będąc w stanie nietrzeźwym dopuścił się występku o charakterze chuligańskim przez to, iż dokonał czynnej napaści na pełniącego obowiązki służbowe funkcjonariusza ORMO Jerzego L., uderzając go pięścią w twarz;II) w tym samym miejscu i czasie, jak opisano w pkt I, będąc w stanie nietrzeźwym dopuścił się występku o charakterze chuligańskim, znieważając pełniącego obowiązki służbowe funkcjonariusza ORMO Jerzego L. słowami uznanymi powszechnie za obelżywe,i skazany za czyn opisany w pkt I z art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na 10 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn opisany w pkt II z art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. na 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 66, 67 § 1 i art. 73 § 1 k.k. sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 3 lat, a ponadto na podstawie art. 59 § 3, art. 75 § 2 pkt 2, 6, 7 oraz art. 76 § 2 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w Ł. nawiązkę w wysokości 1.000 zł, zobowiązał do przeproszenia pokrzywdzonego Jerzego L., powstrzymania się od nadużywania alkoholu i poddania się leczeniu w przychodni przeciwalkoholowej, jednocześnie oddając pod dozór kuratora.Na skutek rewizji prokuratora, domagającej się zaostrzenia wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności, Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi wyrokiem z dnia 11 kwietnia 1972 r. zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji zmienił w ten sposób, że oskarżonego Jana P. uznał za winnego tego, iż:I) w dniu 2 czerwca 1971 r. w Ł. będąc w stanie nietrzeźwym, bez uzasadnionego powodu, naruszył nietykalność cielesną Jerzego L., uderzając go pięścią w twarz;II) w tym samym czasie i miejscu, jak opisano w pkt I, będąc w stanie nietrzeźwym publicznie i bez powodu znieważył Jerzego L., używając pod jego adresem słów obraźliwych,i skazał go za czyn opisany w pkt I - na podstawie art. 182 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. - na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, a za czyn opisany w pkt II - na podstawie art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. - na 5 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 66, 67 § 1, art. 73 § 1, 74 § 1, art. 75 § 2 pkt 7 i art. 76 § 2 k.k. sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i zastosowaniem w okresie próby dozoru kuratora, a ponadto zobowiązał do poddania się leczeniu odwykowemu we właściwej przychodni przeciwalkoholowej, jednocześnie uchylając orzeczoną przez Sąd Powiatowy nawiązkę na rzecz PCK (powinno być: Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej) oraz nałożony na niego obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego Jerzego L.Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego, zmieniającego wyrok Sądu Powiatowego, wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL na niekorzyść oskarżonego, zarzucając obrazę prawa materialnego polegającą na skazaniu Jana P. z art. 182 § 1 i art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., pomimo że przypisane mu czyny w rzeczywistości wyczerpywały znamiona przestępstw określonych w art. 234 § 1 i art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia przestępstw określonych w art. 234 § 1 i art. 236 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., o skazanie go na podstawie powołanych przepisów na odpowiednio surowsze kary pozbawienia wolności za poszczególne czyny i orzeczenie odpowiednio podwyższonej kary łącznej bez stosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z wyroku Sądu Wojewódzkiego wynika, że powodem zmiany przyjętej przez sąd pierwszej instancji (w ślad za aktem oskarżenia) kwalifikacji prawnej przypisanych oskarżonemu czynów był pogląd, iż pokrzywdzony Jerzy L. - członek ORMO - w konkretnym wypadku nie korzystał z ochrony prawnej przewidzianej przepisami art. 234 § 1 i art. 236 k.k., ponieważ podejmując interwencję z własnej inicjatywy - bez żądania od niego pomocy ze strony Milicji Obywatelskiej - nie wykonywał obowiązków służbowych związanych z pracą w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej.Sąd Wojewódzki powołał się w tym względzie na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1959 r. - VI KO 93/59 (OSN 1960, z. 1, poz. 12), w świetle której członek ORMO spełnia obowiązek służbowy w rozumieniu art. 134 k.k. z 1932 r., gdy działa na zlecenie Milicji Obywatelskiej.Powyższy pogląd Sądu Wojewódzkiego jest błędny, a powołana uchwała Sądu Najwyższego w zestawieniu z obowiązującą obecnie ustawą z dnia 13 czerwca 1967 r. o Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 23, poz. 108) i rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 lipca 1967 r. w sprawie sposobu postępowania członków Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej przy wykonywaniu powierzonych im zadań (Dz. U. Nr 23, poz. 159) straciła swą aktualność.Wspomniana ustawa powierzając Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej określone zadania jednocześnie stanowi między innymi, że:- wykonując swoje zadania członkowie ORMO działają samodzielnie lub razem z funkcjonariuszami MO (art. 6);- członek ORMO obowiązany jest interweniować w wypadku ujawnienia przestępstwa, wykroczenia przeciw porządkowi publicznemu lub mieniu, a w szczególności w razie potrzeby przywrócenia zakłóconego porządku publicznego lub bezpośredniej groźby jego naruszenia (art. 9);- członkom ORMO przysługuje przy wykonywaniu powierzonych im zadań prawo legitymowania, doprowadzenia do funkcjonariusza MO lub jednostki MO osób podejrzanych o przestępstwo lub wykroczenie przeciw porządkowi publicznemu, stosowania przymusu bezpośredniego, nie wyłączając siły fizycznej, jeżeli osoba podejrzana przeciwstawia się doprowadzeniu (art. 10);- członek ORMO korzysta w czasie wykonywania powierzonych mu zadań z ochrony prawnej, przysługującej funkcjonariuszom MO (art. 11).Z powyższego wynika, że członek ORMO, który podjął samodzielnie interwencję w zakresie zadań powierzonych Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej, a zwłaszcza w zakresie ochrony porządku publicznego, korzysta z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom MO.Z bezbłędnych ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Powiatowy wynika, że w chwili słownego znieważenia pokrzywdzonego Jerzego L. oskarżony nie wiedział jeszcze, iż jest on członkiem ORMO, natomiast wiedział już o tym w chwili dokonywania czynnej napaści.Zakwalifikowanie zatem przez Sąd Wojewódzki czynu oskarżonego polegającego na słownej zniewadze Jerzego L. z art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. jest słuszne, a wymierzona za to przestępstwo kara 5 miesięcy pozbawienia wolności jest współmierna. Natomiast zmiana wyroku Sądu Powiatowego w zakresie czynu oskarżonego polegającego na czynnej napaści na członka ORMO Jerzego L. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych była nietrafna, gdyż wyrok sądu pierwszej instancji kwalifikujący ten czyn z art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. był słuszny, a wymierzona kara 10 miesięcy pozbawienia wolności współmierna.W tym stanie rzeczy zmieniono zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, że uchylono orzeczenie o karze łącznej, utrzymano w mocy wyrok Sądu Powiatowego w części skazującej za przestępstwo określone art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., a na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. wymierzono za oba zbiegające się przestępstwa, tj. określone w art. 234 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., za które wymierzono 10 miesięcy pozbawienia wolności, oraz w art. 181 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k., za które wymierzono 5 miesięcy pozbawienia wolności, nową karę łączną 1 roku pozbawienia wolności. Wymierzając tę karę, bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, miano na względzie z jednej strony chuligański charakter czynów, działanie pod wpływem alkoholu, nagminność tego rodzaju przestępstw i stopień społecznego niebezpieczeństwa, a także ujemną opinię o oskarżonym, z drugiej zaś - uwzględniono, że oskarżony był więźniem hitlerowskiego obozu (...).