V KRN 686/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego R., oskarżonego z art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 1 i 6 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 34, poz. 152), po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej, założonej przez Ministra Sprawiedliwości - na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 31 marca 1967 r. na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości, założona od wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 31 marca 1967 r. na niekorzyść oskarżonego Jerzego R., zarzuciła na podstawie art. 371 pkt 1, 2 i 3 k.p.k. zaskarżonemu wyrokowi błędną ocenę okoliczności faktycznych, wobec przyjęcia, iż czyn zarzucany oskarżonemu nie ma charakteru chuligańskiego, a tym samym obrazę art. 1 ustawy z 22 maja 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 34, poz. 152) oraz obrazę art. 6 § 1 cytowanej ustawy w związku z art. 54 k.p.k., przez bezzasadne umorzenie postępowania w sprawie i na zasadzie art. 383 pkt 1, 2 i 3 k.p.k. oraz art. 388 § 1 k.p.k. w związku z art. 395 k.p.k. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje. Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Jerzy R. - przy zastosowaniu trybu przewidzianego w art. 6 ustawy z 22 maja 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 34, poz. 152) - został oskarżony o to, że 30 marca 1967 r. w G., będąc w stanie nietrzeźwym, naruszył nietykalność cielesną Józefa W. w ten sposób, że uderzył go ręką w twarz i kopał nogami, tj. o czyn z art. 239 § 1 k.k.W wyniku rozpoznania tego oskarżenia Sąd Powiatowy w Gdyni wyrokiem z dnia 31 marca 1967 r. na mocy art. 2 i 3 lit. c k.p.k. postępowanie w sprawie umorzył. Uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone. W tym stanie rzeczy, z uwagi na stanowiące podstawę orzeczenia przepisy k.p.k., można przyjąć, że przyczyną umorzenia postępowania był pogląd Sądu, iż czyn oskarżonego nie miał cech chuligańskich i że odstąpienie prokuratora od oskarżenia wiązało Sąd.Jeżeli chodzi o merytoryczną stronę czynu oskarżonego, to dokonana przez Sąd ocena okoliczności faktycznych, przyjmująca, iż czyn nie miał cech chuligańskich, budzi w świetle zebranego materiału dowodowego zastrzeżenia.Na rozprawie oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, ale częściowo zasłaniał się niepamięcią, starając się jednocześnie wykazać, że nie dał powodu do zajścia.W świetle jednak zeznań pokrzywdzonego i świadków przebieg wydarzeń rysuje się całkiem jednoznacznie. Zaczęło się od tego, że oskarżony, będąc pijany, zaczepił pełniącego na ulicy służbę dozorcy nocnego Józefa W. słowami: co tu robi.Józef W., widząc stan oskarżonego i słysząc zaczepny ton pytania oraz obawiając się, by nie stłukł on szyby wystawowej lokalu sklepowego, odpowiedział mu, by szedł do domu.Wówczas oskarżony zareagował w sposób brutalny, uderzył dozorcę iw twarz oraz dwa razy kopnął go w nogę.Z zeznań funkcjonariuszy MO T. i R., którzy w tym czasie pełnili służbę patrolową, wynika, że zauważyli oni sprzeczkę oskarżonego z dozorcą, słyszeli wulgarne słowa, widzieli wymachiwanie rękoma, a następnie uderzenie dozorcy przez oskarżonego.Gdy do tej treści zeznań pokrzywdzonego i świadków dodać treść notatki służbowej oraz oświadczenia pokrzywdzonego, to widać, że agresywne zachowanie się oskarżonego było niewspółmierną i nieuzasadnioną reakcją na rzeczową radę, uczynioną przez pokrzywdzonego. Okoliczność, iż Józef W. zetknąwszy się z oskarżonym miał obawę, że może on zbić szybę, wskazuje, iż zachowanie się oskarżonego od początku nie było właściwe, a skierowane do dozorcy pytanie miało charakter zaczepny. Ujawniona następnie przez oskarżonego agresywność, dla poskromienia której funkcjonariusze zmuszeni byli użyć dwukrotnie pałki gumowej, potwierdza trafność oceny sytuacji przez dozorcę.Jak z tego widać, nie było podstaw do przyjęcia, iż czyn oskarżonego nie miał cech chuligańskich. Tego rodzaju wniosek sprzeczny jest z całokształtem wyżej opisanych okoliczności zajścia oraz faktem nieproporcjonalnej reakcji oskarżonego na uwagę dozorcy, podyktowaną rzetelną troską o mienie społeczne i porządek publiczny (vide część II teza 1 wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie przestępstw o charakterze chuligańskim, VI KZP 43/65 OSNKW 1966/7 poz. 68).Co do skutków procesowych, wynikłych z odstąpienia prokuratora od oskarżenia, należy stwierdzić, że w sprawach rozpoznawanych w trybie postępowania przyspieszonego odstąpienie oskarżyciela publicznego nie wiąże sądu ze względu na treść art. 54 k.p.k. W sprawach tych (art. 6 § 1 ustawy z 22 maja 1958 r.) z uwagi na chuligański charakter czynu, ściganie zawsze ma miejsce z oskarżenia publicznego, a fakt, że zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa zastępuje akt oskarżenia oznacza, iż jest ono z nim równoznaczne.Ten stan prawny wskazuje, iż do spraw rozpoznawanych na podstawie art. 6 § 1 cyt. ustawy z 22 maja 1958 r., art. 54 k.p.k. ma pełne zastosowanie i że w sprawach tych prokurator nie obejmuje oskarżenia na podstawce art. 65 k.p.k.Skoro, więc sąd orzekający na podstawie oceny materiału dowodowego ustali, że w czynie oskarżonego są znamiona chuligaństwa, może go skazać niezależnie od odstąpienia prokuratora od oskarżenia. W przypadku natomiast, gdy sąd uzna, iż czyn nie ma charakteru chuligańskiego, a zatem nie może być rozpoznawany w trybie postępowania przyspieszonego, nie orzeka co do istoty sprawy, lecz przekazuje sprawę do postępowania przygotowawczego (vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 1965 r. VI KO 61/64 OSNKW 1965/6 poz. 70).Cytowana uchwała dotyczy wszystkich przestępstw wymienionych w art. 6 § 1, bez względu na to, czy w postępowaniu zwykłym byłyby one rozpoznawane z oskarżenia publicznego, czy też prywatnego.Należy przyjąć, że takie rozróżnienie praktycznie jest celowe wówczas, gdy oskarżyciel publiczny, biorąc udział w rozprawie w postępowaniu przyspieszonym, odstępuje od oskarżenia odnośnie do czynu, który w postępowaniu zwykłym byłby ścigany z oskarżenia prywatnego. Przekazywanie takiej sprawy prokuratorowi nie byłoby celowe, ponieważ jego oświadczenie daje podstawę do przyjęcia, że i w późniejszym okresie nie obejmuje on w sprawie oskarżenia w trybie art. 65 k.p.k. z uwagi na interes publiczny.Umarzając w tym przypadku postępowanie na zasadzie art. 3 lit.c.k.p.k. w związku z art. 2 § 1 k.p.k., Sąd powinien powiadomić o tym pokrzywdzonego i pouczyć go o treści art. 13 ustawy z 2 grudnia 1960 r. o sprawach z oskarżenia prywatnego (Dz. U. z 1960 r. Nr 54, poz. 308). Skoro jednak w sprawie niniejszej okoliczności wskazują, że czyn oskarżonego może zawierać znamiona chuligaństwa, należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać Sądowi Powiatowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania w innym składzie.