V KZP 29/90

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Bratoszewski. Sędziowie: H. Gordon-Krakowska, A. Michalczyk (sprawozdawca).Prokurator w Ministerstwie Sprawiedliwości: R. Stefański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Krzysztofa P. po rozpoznaniu - przekazanych na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 10 października 1990 r. - zagadnień prawnych wymagających zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy sąd może zarządzić wykonanie warunkowo zawieszonej kary pozbawienia wolności na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390), jeżeli w okresie próby skazany nie wykonuje nałożonych na niego obowiązków albo uchyla się od dozoru?2. Który z sądów jest właściwy do rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o amnestii z 1989 r.?"u c h w a l i łudzielić odpowiedzij a kwy ż e j.Uzasadnienie faktyczneI. Ustawa z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) wprowadziła obowiązek warunkowego zawieszenia prawomocnie orzeczonych kar pozbawienia wolności za przestępstwa umyślne w wymiarze do 2 lat, a za przestępstwa nieumyślne w wymiarze do 3 lat (art. 2 ust. 1).Tym samym przepisem ustawodawca wyłączył stosowanie w takich wypadkach art. 75 § 1 i 3 k.k. oraz art. 76 § 1 k.k. Ani tą, ani inną normą nie wyłączył natomiast możliwości stosowania wobec skazanych - korzystających z dobrodziejstwa ustawy o amnestii - art. 75 § 2 oraz art. 76 § 2 i 3 k.k., co oznacza, że sądy mogą na skazanych nakładać obowiązki wymienione w pkt od 1 do 9 art. 75 § 2 k.k. i na czas próby mogą lub muszą oddawać ich pod dozór wyznaczonej osoby, instytucji lub organizacji społecznej (art. 76 § 2 i 3 k.k.).Ponadto zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo przeciwko mieniu, w wypadku gdy szkoda nie została naprawiona, sąd może nałożyć na skazanego obowiązek jej naprawienia (art. 2 ust. 3 powołanej ustawy).Wśród przepisów regulujących warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności ustawodawca zamieścił normy traktujące o zarządzeniu wykonania tej kary. Jedną z nich jest art. 78 § 1 k.k. powołany w art. 2 ust. 1 in fine, a drugą - art. 2 ust. 4 tej ustawy o amnestii.Obie te normy mają charakter obligatoryjny i jako takie wskazują sytuacje, w których sąd musi uchylić orzeczenie o zastosowaniu amnestii, a mianowicie ma on tak postąpić, zarządzając wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby:- popełnił podobne do poprzedniego przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności (art. 78 § 1 k.k.);- uchyla się od wykonania nałożonego nań w postanowieniu przez sąd stosujący amnestię obowiązku naprawienia szkody (art. 2 ust. 4).Do art. 78 § 2 k.k. ustawa z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii nie odsyła, a zatem sąd nie może zarządzić wykonania kary, jeżeli skazany w okresie próby rażąco naruszył porządek prawny, w szczególności popełnił przestępstwo inne niż wymienione w § 1 art. 78 k.k., albo uchylał się od wykonania nałożonych obowiązków lub od dozoru.Taka regulacja jest przejawem spójności aktu prawnego i świadczy o konsekwencji ustawodawcy, który w innych wypadkach też nie przewiduje fakultatywnego uchylenia orzeczeń wydanych w przedmiocie amnestii (patrz art. 1 ust. 2, art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 3 ustawy o amnestii).Przyjęcie odmiennej koncepcji stawiałoby takiego sprawcę w gorszej sytuacji od sprawcy, który skorzystał z dalej idącego skutku, jakim jest umorzenie postępowania, co nie dałoby się pogodzić z wewnętrzną sprawiedliwością ustawy o amnestii.II. Odpowiedź na pytanie drugie poprzedzić należy stwierdzeniem, że zarządzenie wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii, stanowiące w istocie uchylenie orzeczenia o amnestii, zasadnie nasuwa wątpliwości co do właściwości sądu uprawnionego do podjęcia takiego postanowienia.Kwestie proceduralne związane z zarządzeniem wykonania zawieszonej kary są uregulowane w kodeksie karnym wykonawczym.Z przepisów tego kodeksu, a zwłaszcza z art. 74 § 1 wynika, że w sprawie zarządzenia wykonania zawieszonej kary właściwy jest sąd, który w danej sprawie wyrokował w pierwszej instancji.Zażalenie na postanowienie tego sądu - w myśl art. 25 § 1 k.k.w. - rozstrzyga sąd, w którym zapadło to postanowienie. Stąd wniosek, że do rozpoznania zażalenia na postanowienie o zarządzeniu wykonania kary zawieszonej na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) właściwy jest sąd, który takie postanowienie wydał, a nie sąd określony w art. 17 § 3 i art. 18 pkt 1 k.p.k.Nadto za takim wnioskiem przemawia sposób uregulowania tej kwestii w inny sposób niż w poprzednich ustawach o amnestii, np. w ustawie z dnia 21 lipca 1984 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 192).Fakt odmiennego uregulowania tej kwestii w ustawie z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii przemawia za tym, że tym razem ustawodawca nie odstąpił od zasad ogólnych, co oznacza, że zgodnie z art. 13 ust. 1 cytowanej ustawy uprawnionym do rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 1989 r. o amnestii (Dz. U. Nr 64, poz. 390) jest sąd na zasadach ogólnych, a więc przewidziany w art. 25 k.k.w. w zw. z art. 74 § 1 k.k.w.