VI KO 27/62

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd "Wojewódzki kwestii prawnej:"Czy przypisanie oskarżonemu czynu chuligańskiego z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) upoważnia do twierdzenia, że przestępstwo wynikło z niskich pobudek"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) nie zawiera żadnego postanowienia w kwestii pobudek, z jakich działa sprawca przestępstwa o charakterze chuligańskim. Jako jedną z niskich pobudek kodeks karny wymienia przykładowo jedynie chęć zysku (art. 47 § 2). Kodeks karny nie określa w ogólności cech, które winna wykazywać pobudka, aby można ją uznać za niską. Wypada przyjąć, iż niską pobudką jest taka, która w oczach ogółu uchodzi za specjalnie gorszącą, godną pogardy, jeżeli nie wprost odrażającą (por. Zb.O. 222/32, gdzie mowa o pobudce szczególnie nikczemnej i godnej pogardy).Chuligaństwo, jako przejaw w znacznym stopniu niebezpiecznego społecznie co najmniej lekceważenia, jeśli nie po prostu wrogości do powszechnie uznawanych w społeczeństwie i rządzących w nim zasad współżycia, wywołuje zawsze szczególne oburzenie i potępienie społeczne. Oczywiście ta reakcja opinii publicznej dotyczy bezpośrednio samego czynu, zwłaszcza sposobu i okoliczności działania sprawcy, pośrednio natomiast - pobudek, na których ocenę w tych wypadkach rzutują właśnie te dwa czynniki.Podstawowym rysem przestępstwa o charakterze chuligańskim jest jednak cel działania sprawcy; celem tym jest okazanie przez sprawcę własnego nieposzanowania dla zasad współżycia społecznego. Pobudka, która pchnęła sprawcę do tego, aby okazać to nieposzanowanie za pomocą określonego czynu przestępnego, może być różnoraka; liczbę ich trudno zamknąć. Z reguły jako pobudka wchodzić będzie tutaj w rachubę zwyczajnie chęć afirmacji własnej osoby. W wypadkach takich należy mówić o niskiej pobudce. Trudno by zaliczyć do niskich pobudek młodzieńczą chęć niczego innego, jak rehabilitującego sprawcę w jego mniemaniu zaakcentowania swojej tężyzny poprzez czyn przestępny danego rodzaju w konkretnych okolicznościach jego popełnienia. Nie podobna zakreślić tutaj wytyczonych stałych norm. Ustalenia w tym przedmiocie sąd czyni z uwzględnieniem całokształtu okoliczności naświetlających sylwetkę sprawcy i warunki w jakich podjął swoje działanie.Postawienie tezy, iż stwierdzenie chuligańskiego charakteru czynu zakłada już samo przez się istnienie niskich pobudek, byłoby rozwiązaniem nie tylko mechanicznym ale i wykazującym sprzeczność z literą ustawy. Jeżeli bowiem w art. 2 ustawy z 22.V.1958 r. mowa o popełnianiu z tych samych pobudek nowego przestępstwa, które jest czynem o charakterze chuligańskim, to wynika stąd, iż sprawca może działać z różnych pobudek. Ponieważ zaś ustawa, jak wspomniano, nie określa rodzaju pobudek z jakich sprawca działa, nie ma podstawy do rozumienia, że chodzi tu o różne pobudki ale zawsze niskie.W każdym wypadku przestępstwa o charakterze chuligańskim, sąd winien brak niskiej pobudki, z uwagi na treść normy art. 57 § 1 k.k., wykazać.