VI KO 3/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: Z. Chełmicki (sprawozdawca), H. Dąbrowski, F. Karolus (uzasadnienie), T. Majewski, T. Rek (sprawozdawca), K. Wagner.Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu złożonego - w trybie art. 29 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym - przez Ministra Sprawiedliwości wniosku o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na pytanie prawne:"Czy kara grzywny orzeczona w toku postępowania karnego obok kary dodatkowej przepadku majątku stanowi zobowiązanie, za które w myśl art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 22 października 1947 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 390 z późniejszymi zmianami) odpowiada Skarb Państwa?" po wysłuchaniu wniosku Prokuratora uchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneRoszczenie majątkowe Państwa z tytułu grzywny obciąża majątek, którego przepadek orzeczono, tylko wówczas, gdy wierzytelność z powyższego tytułu powstała jeszcze przed orzeczeniem przepadku, choćby nieprawomocnym (w szczególności gdy ustalił ją wcześniejszy wyrok w innej sprawie). W wypadku gdy w danym postępowaniu karnym sąd orzekł grzywnę obok przepadku majątku, roszczenie majątkowe Państwa z tytułu grzywny powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia skazującego na grzywnę, a nie wcześniej.Grzywna ta nie podlega więc pokryciu z majątku, którego przepadek jednocześnie orzeczono, albowiem nie stanowi ona "należności" wymienionej z art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. Nr 65, poz. 390). Należność taka musi istnieć w momencie poprzedzającym orzeczenie przepadku, a nie wystąpić dopiero wraz z tym przepadkiem obok niego.Na to, że możliwe jest zastosowanie względem sprawcy jednocześnie i przepadku majątku (nawet w całości) i grzywny, wskazuje wyraźnie sam ustawodawca, czyniąc to w szczególności w art. 2 § 1 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości w czasie wojny w 1939-1945 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237) oraz w art. 9 ust. 3 w związku z art. 3 ust. 2 i art. 7 ustawy z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu (Dz. U. Nr 27, poz. 169).Gdyby grzywna orzeczona obok przepadku majątku miała być pokryta z tego majątku, to przepisy przewidujące możliwość wymierzenia grzywny obok przepadku majątku w całości byłyby bezprzedmiotowe. Ponadto pokrycie tej grzywny z majątku objętego przepadkiem prowadziłoby w istocie do pochłonięcia w całości lub w części jednej kary przez drugą, a więc w konsekwencji do swoistego darowania dolegliwości, jaką miała stanowić dla oskarżonego kara grzywny orzeczona zgodnie z wolą ustawodawcy.Mając na uwadze, że kara grzywny wymierzona sprawcy przestępstwa powinna spełniać określone zadania jako kara ekonomiczna, sąd, wymierzając grzywnę obok przepadku majątku w całości lub w części, powinien kierować się zasadami wyrażonymi w przepisie art. 56 k.k.Nieuiszczenie grzywny orzeczonej obok przepadku majątku pociąga za sobą takie same skutki jak nieuiszczenie grzywny orzeczonej bez tego przepadku, tj. skutki określone w art. 43 k.k.