VI KO 32/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński.Sędziowie: A. Janowski (sprawozdawca), K. Dobesz (współsprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Michała K. oskarżonego z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 228), po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Opolu na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy odpowiada karnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) sprawca, który:A) bez uzyskania zezwolenia:1) wykonuje jedno z rodzajów rzemiosł wyliczonych w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240) w okolicznościach nie odpowiadających warunkom przewidzianym w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia;2) wykonuje jedno z rodzajów rzemiosł, wyliczonych w rozporządzeniu Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 28 lutego 1957 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 145) wychodzące poza ramy rodzajów rzemiosł, wyliczonych w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240);B) zgodnie z treścią zezwolenia wykonuje dany rodzaj rzemiosła, a jedynie przekracza miejsce działania określone w zezwoleniu?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneRzemiosło jako działalność gospodarczo-usługowa w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224), zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tejże ustawy może być w zasadzie prowadzone po uzyskaniu zezwolenia. W drodze odstępstwa od tej reguły art. 2 tejże ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) zwalnia pewne rodzaje rzemiosła od obowiązku uzyskania zezwolenia; art. 2 ust. 4 tejże ustawy pozostawia dokładne wyliczenie tych rodzajów rzemiosł rozporządzeniu wykonawczemu, a art. 2 ust. 5 stanowi, że do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej zwolnionej od obowiązku uzyskania zezwolenia stosuje się dotychczasowe przepisy.Rozporządzenie wykonawcze Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240) w § 1 lit. A wylicza rodzaje rzemiosł zwolnionych od obowiązku uzyskania zezwolenia, ale tylko wtedy, gdy ta działalność gospodarcza wykonywana jest zgodnie z warunkami określonymi w § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia.Z treści § 2 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia wynika, że rodzaje rzemiosł wyliczone w § 1 lit. A tegoż rozporządzenia są to takie rzemiosła, które zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) zwolnione są od obowiązku uzyskania zezwolenia wówczas, gdy odpowiadają one warunkom § 2 ust. 1 rozporządzenia (art. 141 - 147 rozporządzenia o prawie przemysłowym), przy zachowaniu zarazem określonej liczby pracowników najemnych.Z treści przepisów art. 141 - 147 prawa przemysłowego z dnia 7 czerwca 1927 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 468) oraz z wyżej cytowanego art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) wynika, że na zasadzie tych przepisów rozpoczynający prowadzenie rzemiosła lub przemysłu (art. 7 i 141 prawa przemysłowego) - ze stałą siedzibą - nie należącego do przemysłów (rzemiosł) koncesjonowanych, powinien donieść o tym jednocześnie władzy przemysłowej I instancji (tj. obecnie właściwemu prezydium rady narodowej), która z kolei powinna potwierdzić bez zwłoki odbiór zgłoszenia (art. 7), przy czym prowadzić dany przemysł rzemieślniczy można dopiero po uzyskaniu od władzy przemysłowej I instancji (tj. prezydium rady narodowej) karty rzemieślniczej (art. 147), wydanej po wykazaniu przed tą władzą dowodu posiadania zawodowego uzdolnienia do prowadzenia danego rzemiosła (art. 144). Władza przemysłowa I instancji w ciągu 30 dni, licząc od dnia zgłoszenia, powinna wydać kartę rzemieślniczą, jeżeli zgłaszający wykazał uzdolnienie zawodowe w myśl postanowień art. 145 lub 146, w przeciwnym zaś razie powinna zabronić mu prowadzenia rzemiosła, podając motywy (art. 247).Z treści tych przepisów wynika, że osoby prowadzące działalność gospodarczą z naruszeniem § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240), tzn. bez uzyskania karty rzemieślniczej, podlegają odpowiedzialności karnej z art. 11 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224); odpowiedzialności tej podlegają również osoby, które wprawdzie uzyskały kartę rzemieślniczą, ale zatrudniają bez zezwolenia więcej niż czterech pracowników najemnych, nie licząc uczniów i członków rodziny. Wynika to również stąd, że ustawodawca w art. 14 ust. 1, 2 pkt 1 uchylił przepisy dotychczasowe w sprawach uregulowanych ustawą z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224), a w szczególności w miejsce odpowiedzialności karno-administracyjnej przewidzianej art. 126 prawa przemysłowego wprowadził art. 11 tejże ustawy jako przepis karny obowiązujący od dnia 21 lipca 1958 r. (art. 16).Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240) zwolnieniem objęte są rzemiosła wyliczone w rozporządzeniu Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 28 lutego 1957 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 145), które nie zostały wyłączone spod zwolnienia stosownie do wykazu zamieszczonego w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240). Jeśli się bowiem porówna wykaz rzemiosł zawarty w rozporządzeniu Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła i wykaz rzemiosł zawarty w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240), to jest widoczne, że to ostatnie rozporządzenie pomija szereg rodzajów rzemiosł znajdujących się w wykazie rozporządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła. Z powyższego wynika, że tylko te rodzaje rzemiosł wyliczonych w rozporządzeniu Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 28 lutego 1957 r. korzystają ze zwolnienia od obowiązku uzyskania zezwoleń, które zgodne są z wyliczeniem rzemiosł zawartym w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240), nadwyżka więc rodzajów rzemiosł nie wyliczona w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240) została tym samym wyłączona spod zwolnienia.Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) zezwolenie na wykonywanie rzemiosła obejmuje dwa istotne punkty, a mianowicie określenie rodzaju działalności gospodarczej i miejsce jej wykonywania. Zezwolenie takie w zasadzie nie uprawnia do wykonywania rzemiosła innego rodzaju oraz na innym terenie niż na terenie określonym w zezwoleniu.Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224), w razie nieprzestrzegania warunków zawartych w danym zezwoleniu (pkt 6 art. 5 ust. 2) bądź też zmiany w zasadniczy sposób przedmiotu lub miejsca wykonywania działalności określonej w zezwoleniu bez zgody organu, który je wydał (pkt 7 art. 5 ust. 2), ustawodawca przewidział jako sankcję za takie postępowanie możliwość (a więc nawet nieobligatoryjny charakter) cofnięcia zezwolenia, a nie odpowiedzialność karną z art. 11 cytowanej ustawy, która to odpowiedzialność następuje wtedy, gdy rzemieślnik prowadzi działalność gospodarczą w ogóle bez wymaganego zezwolenia.