VI KO 32/61

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej, na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu wymagającego zasadniczej wykładni ustawy pytania prawnego Sądu Wojewódzkiego:"Czy odpowiada karnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 1.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) sprawca, któryA. bez uzyskania zezwolenia:1. wykonuje jedno z rodzajów rzemiosł wyliczonych w § 1 lit. A rozp. Rady Ministrów z 25.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240) w okolicznościach nie odpowiadających warunkom przewidzianym w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia;2. wykonuje jedno z rodzajów rzemiosł, wyliczonych w rozp. Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 28.VI. 1957 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 145) wychodzące poza ramy rodzajów rzemiosł, wykazanych w § 1 lit. A rozp. Rady Ministrów z 25.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240);B. Zgodnie z treścią zezwolenia:wykonuje dany rodzaj rzemiosła, a jedynie przekracza miejsce działania określone w zezwoleniu" -uchwalił udzielić odpowiedzi negatywnej odnośnie pkt. B, zaś odpowiedzi pozytywnej odnośnie punktu A 1, 2.Uzasadnienie faktyczneRzemiosło jako działalność gospodarczo-usługowa w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z 1.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tejże ustawy w zasadzie może być prowadzona po uzyskaniu zezwolenia. W drodze odstępstwa od tej reguły art. 2 ust. 2 ustawy z 1.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) pewne rodzaje rzemiosła zwalnia od obowiązku uzyskania zezwolenia, art. 2 ust. 4 tejże ustawy pozostawia dokładne wyliczenie tych rodzajów rzemiosł rozporządzeniu wykonawczemu, a art. 2 ust. 5 stanowi, że do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej, zwolnionej od obowiązku uzyskania zezwolenia, stosuje się dotychczasowe przepisy.Wykonawcze rozp. Rady Ministrów z dnia 25.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 240) w § 1 lit. A wyliczyło rodzaje rzemiosł zwolnionych od obowiązku uzyskania zezwolenia, ale jedynie w wypadku, gdy ta działalność gospodarcza wykonywana jest zgodnie z warunkami określonymi w § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia.Z treści § 2 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia wynika, że rodzaje rzemiosł wyliczone w § 1 lit. A tegoż rozporządzenia wtedy są takimi, które zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z 1.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) zwolnione są od obowiązku uzyskania zezwolenia, gdy odpowiadają one warunkom § 2 ust. 1 rozporządzenia (art. 141-147 rozp. o prawie przemysłowym i przy zachowaniu określonej ilości pracowników najemnych).Z treści przepisów art. 141-147 prawa przemysłowego z dnia 7 czerwca 1927 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 468) oraz z wyżej cytowanego art. 2 ust. 5 ustawy z 1.VII.1958 r. (poz. 224) wynika, że do rzemiosła mają one zastosowanie w taki sposób, iż rozpoczynający prowadzenie rzemiosła (przemysłu - art. 7 i 141 prawa przemysłowego) ze stałą siedzibą, nie należącego do przemysłów (rzemiosł) koncesjonowanych, winien donieść o tym równocześnie władzy przemysłowej I inst. (tj. obecnie właściwemu Prezydium Rady Narodowej), która winna potwierdzić bez zwłoki odbiór zgłoszenia (art. 7), przy czym prowadzić dany przemysł rzemieślniczy można dopiero po uzyskaniu od władzy przemysłowej I inst. (tj. Prezydium Rady Narodowej) karty rzemieślniczej (art. 147), wydanej po wykazaniu przed tą władzą posiadania zawodowego uzdolnienia do prowadzenia danego rzemiosła (art. 144); władza przemysłowa I inst. w ciągu 30 dni, licząc od dnia zgłoszenia, wyda kartę rzemieślniczą, jeżeli zgłaszający wykazał uzdolnienie zawodowe w myśl postanowień art. 145 lub 146, w razie zaś przeciwnym zabroni mu prowadzenia rzemiosła, podając motywy (art. 147).Z treści tych przepisów wynika, że osoby prowadzące działalność gospodarczą z naruszeniem § 2 ust. 1 rozp. Rady Ministrów z 25.VII.1958 r. (poz. 240), tzn. bez uzyskania karty rzemieślniczej, podlegają odpowiedzialności karnej z art. 11 ustawy z 1.VII.1958 r. (poz. 224); podlegają również tej odpowiedzialności osoby, które wprawdzie uzyskały kartę rzemieślniczą, ale zatrudniają bez zezwolenia więcej niż 4 pracowników najemnych, nie licząc uczniów i członków rodziny. Wynika to również stąd, że ustawodawca w art. 14 ust. 1, 2 pkt. 1 uchylił przepisy dotychczasowe w sprawach uregulowanych ustawą z 1.VII.1958 r. (poz. 224), a w szczególności w miejsce odpowiedzialności karno-administracyjnej przewidzianej art. 126 prawa przemysłowego, wprowadził art. 11 tejże ustawy jako przepis karny obowiązujący od dnia 21.VII.1958 r. (art. 16).Zgodnie z treścią § 2 ust. 2 rozp. Rady Ministrów z 25.VII. 1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240) zwolnieniem objęte są te rzemiosła wyliczone w rozp. Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 28.II.1957 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 145), które nie zostały wyłączone spod zwolnienia stosownie do wykazu zamieszczonego w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z 25.VII.1958 r., poz. 240. Jeśli się bowiem porówna wykaz rzemiosł rozporz. Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła i wykaz rzemiosł w § 1 lit. A rozporządzenia Rady Ministrów z 25.VII.1958 r., poz. 240, to widocznym jest, że to ostatnie rozporządzenie pomija szereg rodzajów rzemiosł z wykazu rozporządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła. Z powyższego wynika, że tylko te rodzaje rzemiosł wykazanych w rozporządzeniu Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z dnia 28.II.1957 r. korzystają ze zwolnienia od obowiązku uzyskania zezwolenia, które pokrywają się z wyliczeniem rzemiosł zawartym w § 1 lit. A rozp. Rady Ministrów z dnia 25.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 49, poz. 240), a nadwyżka rodzajów rzemiosł nie wyliczona w § 1 lit. A rozp. Rady Ministrów z dnia 25.VII.1958 r., poz. 240 przez to samo została wyłączona spod zwolnienia.Zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 ust. z 1.VII.1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) zezwolenie na wykonywanie rzemiosła obejmuje dwa istotne punkty, a to określenie rodzaju działalności gospodarczej i miejsca jej wykonywania. Zezwolenie takie w zasadzie nie uprawnia do wykonywania rzemiosła innego rodzaju ani na innym terenie, niż określonym w zezwoleniu. .Zgodnie jednak z treścią art. 5 ust. 2 ustawy z 1.VII.1958 r. (poz. 224) w wypadku nieprzestrzegania warunków zawartych w wydanym zezwoleniu (pkt. 6 art. 5 ust. 2) bądź też zmiany w zasadniczy sposób przedmiotu lub miejsca wykonywania działalności, określonej w zezwoleniu bez zgody organu, który je wydał (pkt. 7 art. 5 ust. 2), ustawodawca przewidział jako sankcję za takie postępowanie, możliwość (a więc nawet nieobligatoryjny charakter) cofnięcia zezwolenia, a zatem nieodpowiedzialność karną z art. 11 cyt. ustawy, która następuje w wypadku, gdy rzemieślnik prowadzi działalność gospodarczą w ogóle bez wymaganego zezwolenia.