VI KZP 17/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: M. Budzianowski, L. Chmielewski, K. Czajkowski (sprawozdawca), Z. Kubec, J. Pustelnik, R. Staszkiewicz (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława K., oskarżonego z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) oraz z art. 237 § 1 k.k. w związku z art. 1 tejże ustawy, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 1968 r. przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie postanowieniem z dnia 3 marca 1967 r. i przekazanej przez skład zwykły Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 5 czerwca 1967 r. powiększonemu składowi Sądu Najwyższego kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Czy sąd powiatowy jest uprawniony rozpoznać w trybie uproszczonym w składzie jednoosobowym sprawę o przestępstwo z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 1 bądź art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152)?"po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. i art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54)uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 5 § 2 lit. a ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 18, poz. 76) sądy powiatowe rozpoznają w trybie uproszczonym m. in. sprawy o przestępstwa wymienione w art. 133 § 1 k.k.W uchwale z dnia 2 lipca 1965 r. VI KZP 22/65 (OSNKW zesz. 8-9 z 1965 r., poz. 93) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że w tym samym trybie podlegają rozpoznaniu również sprawy o przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152). Wątpliwość co do słuszności tego poglądu wyrażona w pytaniu Sądu Wojewódzkiego powstała w związku z treścią wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej Izb Karnej i Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1966 r. VI KZP 43/65 (OSNKW zesz. 7 z 1966 r., poz. 68), które ustaliły zasadę, że chuligański charakter przestępstwa, za które w myśl art. 2 lub 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. grozi surowsza sankcja, nadaje temu przestępstwu postać kwalifikowaną (cz. II, pkt 2 tych wytycznych).Rozstrzygnięcie zawarte w cytowanej uchwale z dnia 2 lipca 1965 r. pozornie tylko nie jest zgodne z wytycznymi Sądu Najwyższego, a wynika to stąd, że uchwała ta nie wyjaśniła w sposób wyczerpujący, dlaczego mimo zaostrzonej sankcji - a zatem i kwalifikowanej postaci przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) - uznała, że zachowany zostaje tryb uproszczony. Teza wytycznych o kwalifikowanej postaci czynów określonych w art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 tej ustawy wyjaśniła tylko materialnoprawny charakter tych przestępstw, natomiast nie rozstrzygnęła kwestii trybu postępowania w sprawach o te przestępstwa.Udzielenie więc odpowiedzi na postawione pytanie prawne sprowadza się do wyjaśnienia - w drodze wykładni norm art. 5 § 2 i 3 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 18, poz. 76) - kwestii, czy także sprawy o przestępstwa określone w art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 1, 2 lub 4 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) podlegają rozpoznaniu w trybie uproszczonym.Ustawa z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) ustanowiła w art. 1 naczelną zasadę, że chuligański charakter czynu stanowi okoliczność wpływającą na zaostrzenie kary. Przepis ten zatem w niczym nie zmienia istoty przestępstwa podstawowego, skoro stanowi, że chuligański charakter czynu jest okolicznością obciążającą w rozumieniu art. 54 k.k. W tej sytuacji należy uznać, że także sprawy o przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. popełnione w warunkach chuligańskich (art. 1 powołanej ustawy) podlegają rozpoznaniu w trybie uproszczonym.W myśl art. 5 § 3 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. tryb uproszczony stosuje się także do spraw o przestępstwa określone w art. 133 § 1 k.k., chociażby ze względu na powrót do przestępstwa groziła sprawcy kara wyższa niż przewidziana między innymi w przepisie art. 133 § 1 k.k.Na tle obowiązującego stanu prawnego "karę wyższą" określają górna lub dolna albo zarazem górna i dolna granica ustawowej sankcji.Co się tyczy czynu z art. 133 § 1 k.k., recydywę ogólną (fakultatywne podwyższenie górnej granicy ustawowej sankcji do 7 lat i 6 miesięcy więzienia) normuje przepis art. 60 § 1 k.k., natomiast jeśli chodzi o czyn z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), to recydywę szczególną (obligatoryjne podwyższenie dolnej granicy ustawowej sankcji do 1 roku więzienia oraz fakultatywne podwyższenie górnej granicy sankcji do 7 lat i 6 miesięcy więzienia) normuje przepis art. 2 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 22 maja 1958 r., obejmujący zresztą także normę art. 60 § 1 k.k.W świetle powyższych rozważań sąd powiatowy jest uprawniony rozpoznać w trybie uproszczonym także sprawy o przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 2 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), a to na podstawie art. 5 § 3 powołanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.Przepis art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. odnosi się także do czynu z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 tejże ustawy, popełnionego w warunkach powrotu do przestępstwa, skoro nakazuje on między innymi stosować normę art. 60 § 1 k.k.Jeżeli więc tryb uproszczony może być stosowany w wypadku rozpoznawania spraw o przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (popełnione m.in. w stosunku do osób wymienionych w art. 4 ustawy), zagrożone karą od roku do 7 lat i 6 miesięcy więzienia, to w konsekwencji uznać należy, że tryb taki ma tym bardziej zastosowanie w sytuacji, gdy sąd rozpoznaje sprawy o przestępstwa z art. 133 § 1 k.k. w związku z art. 4 tej ustawy, zagrożone karą więzienia od roku do 5 lat.Za powyższym rozstrzygnięciem przemawia także pogląd wyrażony w części V pkt 1 wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1962 r. (OSN Zesz. III z 1962 r., poz. 37).