VI KZP 27/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman. Sędziowie: J. Bratoszewski, J. Gacek (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego R., oskarżonego z art. 208 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Piotrkowie Trybunalskim - postanowieniem z dnia 26 czerwca 1987 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy wyłączenie przewidziane w art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 26, poz. 126) dotyczy wypadków, w których tempore oriminis u oskarżonego wystąpiło upojenie alkoholowe powikłane, skutkujące ograniczenie w stopniu znacznym zdolności rozumienia znaczenia czynów i możliwości kierowania postępowaniem w rozumieniu art. 25 § 2 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 7 pkt 2 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw (Dz. U. Nr 26, poz. 126) wyłącza możliwość stosowania art. 5 i 6 tej ustawy do przestępstw popełnionych w stanie nietrzeźwości. Wykładnia gramatyczna wymienionego przepisu prowadzi do wniosku, że objęty nim zakaz dotyczy wszystkich przestępstw popełnionych w stanie nietrzeźwości, tj. zarówno tych, w których stan nietrzeźwości należy do ustawowych znamion czynu zabronionego, jak i wszystkich innych, gdy stanowi okoliczność faktyczną towarzyszącą popełnieniu przestępstwa. Za takim stanowiskiem przemawia także wykładnia historyczna, wynikająca z analizy treści przepisów wcześniejszych aktów amnestyjnych. Dla przykładu w dekrecie z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii (Dz. U. Nr 24, poz. 102) wyłączone zostały spod jej stosowania tylko te przestępstwa popełnione w stanie nietrzeźwości, które określone są w art. 136 i 323 § 2 k.k. oraz w art. 145 § 2 k.k., a których skutkiem była śmierć człowieka (art. 4 pkt 7). Natomiast ustawa z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) objęła wyłączeniem ze względu na stan nietrzeźwości przestępstwa nieumyślne (art. 1 pkt 5).Godzi się przy tym podnieść, że na tle stosowania art. 1 pkt 5 powołanej ustawy Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 marca 1984 r. - VI KZP 55/83 (OSNKW 1984 z. 7-8, poz. 72) wyjaśnił, iż wymieniony zakaz "dotyczy wszystkich przestępstw nieumyślnych, a nie tylko tych, przy których stan nietrzeźwości należy do ich ustawowych znamion". Pogląd ten powtórzony został następnie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 1984 r. - VI KZP 3/84 (OSNKW 1984, z. 9-10, poz. 86) i zachowuje swoją aktualność także w odniesieniu do przepisów ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw. Dlatego też dojść należy do wniosku, że ilekroć ustawodawca uznał za słuszne wyłączenie spod działania aktów amnestyjnych nie wszystkich, lecz tylko niektórych przestępstw popełnionych w stanie nietrzeźwości, tylekroć dawał wprost temu wyraz w brzmieniu odpowiedniego przepisu.Ze względu na to, że w art. 7 pkt 2 powołanej ustawy mowa jest o wyłączeniu możliwości stosowania art. 5 i 6 tej ustawy do przestępstw popełnionych w stanie nietrzeźwości i nie zastrzega się przy tym żadnych wyjątków, należy przyjąć, iż chodzi w nim także o sytuacje popełnienia przestępstwa w stanie nietrzeźwości, który spowodował u sprawcy ograniczoną poczytalność w stopniu znacznym.Za taką interpretacją cytowanego przepisu pośrednio przemawia ponadto zasada zawarta w art. 25 § 3 k.k., która stanowi jednoznacznie, że gdy sprawca przestępstwa wprowadza się dobrowolnie w stan nietrzeźwości, który powoduje u niego ograniczoną poczytalność, nie może z tego tytułu korzystać z nadzwyczajnego złagodzenia kary, chyba że zostanie wykazane, że spożywając alkohol nie przewidywał i nie mógł przewidzieć, iż wywoła u siebie ograniczenie poczytalności.Z tego wynika, że popełnienie przestępstwa w stanie nietrzeźwości, który spowodował ograniczoną poczytalność sprawcy, uznane zostało w przepisach ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw za okoliczność występującą obiektywnie w zespole innych okoliczności związanych z czynem, decydującą o wyłączeniu również takiego sprawcy spod dobrodziejstwa przewidzianego w powołanej ustawie.