VI KZP 36/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: J. Bratoszewski (współsprawozdawca), J. Kosiński (sprawozdawca), W. Ochman, S. Pawela, W. Sutkowski, J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana J., oskarżonego z art. 244 i 239 § 1 k.k., po rozpatrzeniu, przedstawionego na podstawie art. 30 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 11, poz. 54 z późn. zm.) przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 23 września 1982 r. do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, zagadnienia wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy pierwszy sekretarz komitetu gminnego PZPR może być uznany za funkcjonariusza publicznego w rozumieniu art. 120 § 11 k.k. albo za osobę pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 120 § 11 k.k. za osobę pełniącą funkcję publiczną w rozumieniu art. 239 § 1 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej:Uzasadnienie faktyczneZ treści przedstawionego pytania oraz ze stanu faktycznego sprawy, na tle którego zostało sformułowane, wynika, że chodzi tu o rozstrzygnięcie zagadnienia, czy pierwszy sekretarz komitetu gminnego PZPR może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k.W związku z tym należy stwierdzić, że przestępstwo łapownictwa przewidziane w art. 239 § 1 k.k. jest przestępstwem indywidualnym o zawężonym kręgu podmiotów. Sprawcą jego może być tylko osoba pełniąca funkcję publiczną.Kodeks karny nie stawia znaku równości pomiędzy funkcjonariuszem publicznym, które to pojęcie zostało w sposób wyczerpujący określone w art. 120 § 11, a osobą pełniącą funkcję publiczną. Pogląd taki został wyrażony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a m.in. w uchwale z dnia 3 lipca 1970 r. - VI KZP 27/70 (OSNKW 1970, z. 9, poz. 98), gdzie stwierdzono, że: "Podmiotem przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k. jest funkcjonariusz publiczny, a inna osoba tylko wtedy, gdy pełni funkcję publiczną".Pełnienie funkcji publicznej jest więc pojęciem samodzielnym i osoba, która ją sprawuje, może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k. nawet w sytuacji, gdy nie zajmuje żadnego ze stanowisk określonych w art. 120 § 11 k.k. Pełnienie tej funkcji może polegać na prowadzeniu działalności publicznej w sferze stosunków politycznych, społecznych lub gospodarczych, przy jednoczesnym posiadaniu możliwości ich istotnego kształtowania. W tym znaczeniu funkcję publiczną pełni również pierwszy sekretarz komitetu gminnego PZPR. Do zadań pierwszego sekretarza należy m.in. - zgodnie z pkt 57 statutu PZPR - przedstawianie swego stanowiska wobec najistotniejszych problemów życia społeczno-politycznego i gospodarczego, reprezentowanie komitetu i występowanie w jego imieniu na zewnątrz.Stwierdzenia te prowadzą do wniosku, że pierwszy sekretarz komitetu gminnego PZPR może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k., jako osoba pełniąca funkcję publiczną.Uznanie, że tak określona osoba może być podmiotem przestępstwa określonego w art. 239 § 1 k.k. z tytułu sprawowania funkcji publicznej, sprawia, że do ustalania odpowiedzialności karnej za to przestępstwo równoczesne rozstrzyganie zagadnienia, czy osoba ta jest funkcjonariuszem publicznym w rozumieniu art. 120 § 11 k.k. (i udzielenie w tym zakresie odpowiedzi na postawione pytanie prawne), jest zbędne.Należy przeto stwierdzić, że - zgodnie z jednolicie ukształtowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego - określony w art. 239 § 1 k.k. związek pomiędzy pełnioną funkcją publiczną a przyjętą korzyścią lub jej obietnicą zachodzi zarówno wtedy, gdy dotyczy konkretnej czynności, jak i wówczas, gdy odnosi się do całokształtu działalności osoby pełniącej taką funkcję (wyroki SN z dnia 15 października 1971 r. - IV KR 35/71 - OSNKW 1972, z. 3, poz. 53 oraz z dnia 12 czerwca 1980 r. - OSNKW 1980, z. 12, poz. 93).Z tych względów Sąd Najwyższy uchwalił jak wyżej.