VI KZP 41/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Cieślak. Sędziowie: H. Kempisty, R. Młynkiewicz (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zdzisława K., oskarżonego z art. 52 i 56 w związku z art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s., po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 17 listopada 1975 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy działanie polegające na wywiezieniu przez obywatela polskiego za granicę bez wymaganego zezwolenia pieniędzy polskich, a następnie przywiezienie ich bez wymaganego zezwolenia z zagranicy przez tego samego obywatela polskiego stanowi jeden czyn. podlegający kwalifikacji z art. 5 u.k.s., czy też wchodzi tu w grę realny zbieg przestępstw określonych w art. 52 § 1 i art. 56 § 1 u.k.s.?2. Czy w wypadku nadzwyczajnego zaostrzenia kary w rozumieniu art. 25 § 1 pkt 3 u.k.s. ze względu na wartość przedmiotu przestępstwa przewidziane w art. 26 § 1 pkt 2 u.k.s. wymierzenie także grzywny obok kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności jest obligatoryjne czy fakultatywne?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktyczne1. W odróżnieniu od ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123 z późn. zm.), przewidującej wywiezienie za granicę lub przywiezienie z zagranicy bez zezwolenia pieniędzy polskich jako alternatywne znamiona przestępstwa określonego w art. 51, zagrożonego taką samą karą grzywny, ustawa karna skarbowa z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 260 z późn. zm.) statuuje w tym zakresie dwa odrębne przestępstwa: wywiezienie za granicę pieniędzy polskich (art. 52) i ich przywiezienie (art. 56) bez wymaganego zezwolenia - o różnym zagrożeniu karą grzywny. Zarówno wywiezienie za granicę, jak i przywiezienie z zagranicy (przez krajowca lub cudzoziemca dewizowego) pieniędzy polskich bez wymaganego zezwolenia należy traktować jako dwa czyny i dwa przestępstwa określone w art. 52 i 56 u.k.s. Wynika to z faktu, że z chwilą wywiezienia pieniędzy polskich za granicę przestępstwo przemytu waluty polskiej za granicę jest dokonane (art. 52). Późniejszy przemyt przez tego samego sprawcę pieniędzy polskich z zagranicy, chociażby tych samych, jest czynnością podjętą od nowa, naruszającą - podobnie jak w wypadku wywozu - zakaz obrotu wartościami dewizowymi w postaci przywozu z zagranicy pieniędzy polskich bez wymaganego zezwolenia (art. 3, 4 pkt 3, art. 19 ust. 1 ustawy dewizowej z 1952 r.).Za uznaniem, że w omawianej sytuacji sprawca popełnia dwa czyny i dwa przestępstwa (z art. 52 i 56 u.k.s.) pozostające ze sobą w zbiegu realnym (art. 28 u.k.s.), przemawia ponadto formalny charakter przestępstw dewizowych, co oznacza karalność takich przestępstw niezależnie od skutków, jakie wywołały lub mogły wywołać.2. Przepis art. 26 § 1 pkt 2 u.k.s., określając sposób nadzwyczajnego zaostrzenia kary co do czynów zagrożonych tylko karą grzywny, stanowi, że polega ono na wymierzeniu kary pozbawienia wolności do lat 3 albo kary ograniczenia wolności, co nie wyłącza także wymierzenia grzywny przewidzianej za ten czyn.W związku z niemal identycznym ujęciem w tym zakresie przepisu art. 25 § 1 pkt 2 u.k.s. z 1960 r. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 marca 1965 r. - VI KO 59/64 (OSNKW 1965, z. 5, poz. 55) wyraził pogląd, że w takim wypadku wymierzenie grzywny jest obligatoryjne. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że omawiany przepis nie zmienia niczego w zakresie grzywny, a zwłaszcza jej charakteru obowiązującego, a zaostrza jedynie odpowiedzialność przez wprowadzenie dodatkowego zagrożenia karą pozbawienia wolności. Powyższa uchwała i zawarte w niej argumenty zachowały w pełni aktualność również po wejściu w życie ustawy karnej skarbowej z 1971 r. Należy zatem także i obecnie przyjąć, że sformułowanie przepisu art. 26 § 1 pkt 2 u.k.s. daje podstawę do wyrażenia takiego samego poglądu, że w razie nadzwyczajnego zaostrzenia kary w sposób przewidziany w tym przepisie wymierzenie grzywny obok kary pozbawienia wolności albo kary ograniczenia wolności jest obowiązkowe.