VI KZP 46/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: R. Bodecki, W. Gruber, J. Pustelnik, J. Tobera, Z. Ziemba, W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bogusława D. i Wiesława S., oskarżonych o czyn określony w art. 201 k.k., po rozpoznaniu przekazanego przez skład zwykły Sądu Najwyższego - postanowieniem z dnia 24 listopada 1987 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy co do czynu określonego w art. 208, 201 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k., zakończonego w stadium usiłowania, należy wymierzyć grzywny na podstawie art. 3 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101), czy też według zasad określonych w przepisach ogólnych?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW artykule 3 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) została ustalona dolna granica orzekania kary grzywny za wymienione w tym przepisie przestępstwa, a więc w wysokości nie niższej "(...) od wartości mienia zagarniętego przez sprawcę lub uzyskanego przez niego za pomocą czynu zabronionego." Jest to więc uregulowanie odmienne od zawartego w art. 36 § 2 k.k. co do wysokości dolnej granicy grzywny (por. uchwały Sądu Najwyższego: składu siedmiu sędziów z dnia 27 września 1985 r. - VI KZP 25/85, OSNKW 1986, z. 3-4, poz. 15 oraz z dnia 27 sierpnia 1987 r. - VI KZP 7/87, OSNKW 1987, z. 11-12, poz. 96 i z dnia 29 grudnia 1987 r. - VI KZP 44/87, OSNKW 1988, z. 1-2, poz. 5).Ze szczególnego charakteru art. 3 § 1 pkt 1 powołanej ustawy w stosunku do uregulowania zawartego w art. 36 § 2 k.k. wynikają określone uwarunkowania co do wykładni tego przepisu w zakresie treści zawartych w nim sformułowań, jak mienie "zagarnięte" lub "uzyskane" w drodze czynu zabronionego.Gramatyczna wykładnia sformułowań mienia "zagarniętego" lub "uzyskanego" wskutek czynu zabronionego prowadzi do wniosku, że chodzi o zagarnięcie lub uzyskanie mienia jako przestępstwo dokonane.W tej sytuacji więc należy uznać, że regulacja prawna co do dolnych wysokości grzywny wymierzonej z zastosowaniem art. 3 § 1 pkt 1 powołanej ustawy odnosi się tylko do przestępstw zakończonych w stadium dokonania, a więc do przestępstw dokonanych, a nie usiłowanych.Sąd Najwyższy w zakresie nieco odmiennego sformułowania zawartego w art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), że amnestii nie stosuje się: "(...) jeżeli zagarnięto mienie wielkiej wartości" (podobnie art. 4 pkt 4 dekretu z dnia 19 lipca 1977 r. o amnestii - Dz. U. Nr 24, poz. 102), wyjaśnił, iż w tym wypadku wyłączenie dotyczy przestępstw dokonanych, natomiast - na co wskazuje przytoczone sformułowanie - usiłowanie zagarnięcia takiemu wyłączeniu nie podlega (por. wyrok z dnia 19 grudnia 1974 r. - VI KR 102/74, OSNKW 1975, z. 3-4, poz. 39).Za taką wykładnią treści art. 3 § 1 pkt 1 powołanej ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej w zakresie przedstawionego zagadnienia prawnego przemawia również szczególny charakter tej ustawy, nie zezwalający na rozszerzającą jej wykładnię. Z kolei zaś takiej wykładni nie stoi na przeszkodzie unormowanie zawarte w art. 12 § 1 k.k., że sąd wymierza karę za usiłowanie w ramach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa. Dolną i górną granicę zagrożenia grzywną wyznacza bowiem część ogólna kodeksu karnego, a art. 3 § 1 k.p.k. pkt 1 tej ustawy modyfikuje tylko dolny próg tego zagrożenia i tylko w odniesieniu do niektórych przestępstw wymienionych w tym przepisie, zakończonych w stadium dokonania.