VI KZP 44/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: R. Bodecki, C. Kraska.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Piotra P., oskarżonego o czyn określony w art. 203 § 1 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego przez Sąd Wojewódzki w Skierniewicach na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. - postanowieniem z dnia 14 października 1987 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy""Czy w sytuacji skazania za przestępstwo ciągłe, w skład którego wchodzą czyny wyczerpujące dyspozycje art. 208 i 203 § 1 k.k., najniższą granicę kary grzywny - w myśl art. 3 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) - wyznacza wartość mienia zagarniętego w wyniku popełnienia czynów przewidzianych w art. 208 i 203 § 1 k.k., wchodzących w skład przypisanego przestępstwa ciągłego?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneKonsekwencją uznania, że w wypadku wielości czynów zachodzi - w określonych warunkach - przestępstwo ciągłe, jest przyjęcie w kwalifikacji prawnej przestępstwa ciągłego wszystkich przepisów pozostających w zbiegu - zgodnie z art. 10 § 2 k.k. Pogląd taki utrwalony został w orzecznictwie Sądu Najwyższego, co znalazło wyraz w uchwale SN z dnia 30 listopada 1972 r. - VI KZP 44/72 (OSNKW 1973, z. 2-3, poz. 20) i w wyroku SN w składzie siedmiu sędziów z dnia 26 lutego 1974 r. - VI KRN 12/74 (OSNPG 1974 nr 6, poz. 65).Karę za tak określone przestępstwo - w myśl art. 10 § 3 k.k. - wymierza się na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą (z wyjątkiem, gdy chodzi o kary dodatkowe i środki zabezpieczające). O wymiarze kary zasadniczej zatem decyduje surowość ustawowego zagrożenia, przewidzianego w poszczególnych zbiegających się przepisach.W konkretnej sprawie, której przedmiotem jest przestępstwo ciągłe określone w art. 208 i 203 § 1 k.k., art. 208 k.k. jest tym przepisem, który - zgodnie z art. 10 § 3 k.k. - stanowi podstawę wymiaru kary; przewiduje bowiem surowsze zagrożenie karą zasadniczą pozbawienia wolności. Kara grzywny natomiast orzekana w tym wypadku obok kary pozbawienia wolności, zgodnie z art. 3 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) - nie może być niższa od wartości zagarniętego mienia.Należy ponadto zauważyć, że grzywna obok kary pozbawienia wolności przewidziana jest także za przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k., a jej wymiar - zgodnie z art. 36 § 2 k.k. - następuje w granicach od 20.000 zł do 5.000.000 zł. Artykuł 3 § 1 wymienionej ustawy określił jednak inną niż art. 36 § 2 k.k. dolną granicę grzywny orzekanej obok kary pozbawienia wolności i stanowi on w tym zakresie lex specialis, oczywiście w odniesieniu do wyszczególnionych w tym przepisie przestępstw.W uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1985 r. - VI KZP 27/85 (OSNKW 1986, z. 3-4, poz. 15) oraz z dnia 28 sierpnia 1987 r. - VI KZP 7/87 (OSNKW 1987, z. 11-12, poz. 96), zajmujących się stosunkiem art. 3 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej do przepisów części ogólnej kodeksu karnego (co do górnej granicy kary grzywny wymierzonej na podstawie art. 3 § 1 wymienionej ustawy oraz co do kary łącznej grzywny wymierzonej na podstawie przepisu), m.in. stwierdzono, że szczególny charakter art. 3 § 1 powołanej ustawy dotyczy określenia dolnej granicy wymiaru grzywny i w tym zakresie przepis ten wyłącza odpowiedni przepis kodeksu karnego. Natomiast dalsze szczegółowe uregulowania części ogólnej kodeksu karnego w zakresie wymiaru kary grzywny nadal obowiązują, gdyż powołana ustawa z dnia 10 maja 1985 r. nie zawiera odmiennych uregulowań (art. 121 k.k.).Stanowisko to odnieść należy także i do zasad wymiaru kary określonych w art. 10 § 3 k.k. Zasady te bowiem nie zostały zmienione przez ustawę o charakterze szczególnym; a zatem obowiązują w tym zakresie przepisy ogólne. Wobec tego przyjąć należy, że za przestępstwo ciągłe zakwalifikowane z art. 208 i 203 § 1 k.k. podstawę wymiaru kary grzywny - zgodnie z art. 10 § 3 k.k. - stanowi art. 36 § 2 i 3 k.k. oraz art. 3 § 1 pkt 1 wymienionej ustawy.