VI KZP 50/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: H. Kempisty (sprawozdawca), J. Zembaty.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Olgierda O., oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11 z późniejszymi zmianami), po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki dla m. Łodzi postanowieniem z dnia 14 listopada 1968 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"1. Czy sprawca zagarnięcia mienia należącego do Zrzeszenia Katolików "Caritas" odpowiada na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228), czy też na podstawie art. 257 § 1 lub 262 § 1 i 2 k.k.?2. Czy pracownik na stanowisku kierownika biura Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Zrzeszenia Katolików "Caritas" jest funkcjonariuszem w rozumieniu art. 292 k.k. lub art. 46 m.k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratora,uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1. Zrzeszenie Katolików "Caritas" jest stowarzyszeniem zarejestrowanym w rejestrze stowarzyszeń i związków Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy na mocy decyzji z dnia 18 sierpnia 1950 r. nr Sp. A. Sp. 13/5/50.Do zadań statutowych wymienionego Zrzeszenia należy m.in. niesienie potrzebującym pomocy materialnej, prowadzenie domów opieki, zakładów specjalnych dla starców i chorych, punktów opieki nad matką i dzieckiem, żłobków itp., udzielania zapomóg pieniężnych i w naturze oraz pomocy lekarskiej. Zrzeszenie obejmuje swą działalnością cały kraj, a spełnianie jego zadań umożliwiają przede wszystkim znaczne dotacje państwowe. Fakt spełniania przez to Zrzeszenie ważnych funkcji społecznych, dysponowanie dla ich realizacji także funduszami państwowymi - wskazuje na społeczny charakter mienia Zrzeszenia "Caritas". Wypada dodać, że takie przesłanki brał pod uwagę Sąd Najwyższy co do uznanego za społeczne mienia następujących stowarzyszeń: Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych (OSNKW z 1964 r. zesz. 9, poz. 130) oraz Towarzystwo Krzewienia Wiedzy Praktycznej (OSNKW z 1964 r. zesz. 6, poz. 83).Wynika więc z tego, że mienie Zrzeszenia "Caritas" korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla mienia społecznego.2. Działalność "Caritas" zbieżna jest w swej treści z opieką społeczną sprawowaną przez Państwo a określoną w art. 1 ustawy z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej (Dz. U. Nr 92, poz. 726 z późniejszymi zmianami) - jako zaspokajanie ze środków publicznych niezbędnych potrzeb życiowych tych osób, które trwale lub chwilowo własnymi środkami materialnymi lub własną pracą uczynić tego nie mogą, jak również zapobieganie wytwarzaniu się stanu wyżej określonego.W szczególności art. 2 tej ustawy, określając zakres opieki, wymienia m.in. opiekę nad niemowlętami, dziećmi i młodzieżą, a zwłaszcza nad sierotami, ochronę macierzyństwa, opiekę nad starcami, inwalidami, chorymi i w ogóle nad ludźmi niezdolnymi do pracy.Wymieniona ustawa, której moc została rozciągnięta na obszar całego kraju dekretem z dnia 22 października 1947 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 389), przewidziała istnienie stowarzyszeń i związków o charakterze wzajemnej pomocy i dała uprawnienia Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej do popierania tych stowarzyszeń i związków (art. 22). Rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej oraz Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 30 lipca 1924 r. w sprawie stowarzyszeń o celach opieki społecznej (Dz. U. Nr 70, poz. 682), wydane na podstawie art. 24 wspomnianej wyżej ustawy, zarządziło - w wykonaniu jej art. 22 - że zwierzchnią władzą nad stowarzyszeniami o celach opieki społecznej wymienionych w art. 2 powołanej ustawy jest Minister Pracy i Opieki Społecznej. Obecnie właściwość w sprawach pomocy społecznej należy do Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej (ustawa z dnia 13 kwietnia 1960 r. - Dz. U. Nr 20, poz. 119).W świetle przytoczonych przepisów normatywnych oraz faktu realizowania przez "Caritas" celów, których osiągnięcie jest przedmiotem działania organów administracji państwowej, należy dojść do wniosku, że organizacja ta wykonuje zlecone czynności zarządu państwowego w dziedzinie pomocy społecznej w rozumieniu art. 46 m.k.k. Stąd funkcjonariusze jej, tj. pracownicy wykonujący w ramach Zrzeszenia Katolików "Caritas" funkcje zarządu, administrowania, ponoszą - zgodnie z powołanym przepisem art. 46 m.k.k. - odpowiedzialność przewidzianą dla urzędników.