WR 612/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk E. Zawiłowski. Sędziowie: ppłk B. Szerszenowicz, ppłk E. Matwijów (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Jaroń.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 1988 r. na rozprawie m.in. sprawy Lecha R., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: a) art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. - na kary 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności i 200.000 zł grzywny, b) art. 246 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. - na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw złagodzono do 9 miesięcy, oraz karę 150.000 zł grzywny - łącznie na kary 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności i 250.000 zł grzywny (...), z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego oraz prokuratora na niekorzyść oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 2 grudnia 1987 r.zaskarżony wyrok w części dotyczącej Lecha R. utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora na niekorzyść oskarżonego oraz rewizją obrońcy oskarżonego Lecha R.W złożonej rewizji prokurator zarzucił wymierzenie oskarżonemu Lechowi R. rażąco łagodnej kary i domagał się wymierzenia mu za przestępstwo określone w art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. kary 3 lat pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat i 250.000 zł grzywny, a za przestępstwo określone w art. 246 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 200.000 zł grzywny oraz kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 300.000 zł grzywny (...).Natomiast obrońca oskarżonego Lecha R., podnosząc w rewizji zarzuty:1) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia (art. 387 pkt 3 k.p.k.) z powodu: a) nierozważenia całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, co doprowadziło do bezzasadnego przypisania oskarżonemu przestępstwa określonego w art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k., b) bezzasadnego przypisania oskarżonemu niektórych czynów wchodzących w skład przestępstwa określonego w art. 246 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k.;2) rażącej surowości wymierzonej kary,wniósł o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k., ewentualnie zakwalifikowanie tego działania oskarżonego, które polegało na zaborze materiałów budowlanych, z których budowano chlewnię, oraz zaborze 13 płyt nadkanałowych, w myśl art. 217 § 1 k.k.Natomiast co do przestępstwa określonego w art. 246 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k. skarżący domagał się uniewinnienia oskarżonego Lecha R. od popełnienia tych czynów składających się na to przestępstwo ciągłe, które polegały na bezprawnym wykorzystywaniu transportu wojskowego do przewożenia zagarniętych materiałów budowlanych i zakupionej trzody chlewnej, oraz zmiany ustaleń faktycznych, dotyczących okresu bezprawnego zatrudniania świadka Ś., przez stwierdzenie, że świadek ten przy hodowli świń był zatrudniony w okresie od dnia 4 stycznia do dnia 15 maja 1985 r., przez co powstała szkoda w wysokości 170.775 zł.Podnosząc zarzut rażącej surowości kary, skarżący domagał się wymierzenia oskarżonemu Lechowi R. jednostkowych kar pozbawienia wolności i łącznej w takiej wysokości, aby na podstawie ustawy z dnia 17 lipca 1986 r. o szczególnym postępowaniu wobec sprawców niektórych przestępstw podlegały one darowaniu w całości, a wymierzona grzywna powinna oscylować w dolnej granicy ustawowego zagrożenia. (...).Po wysłuchaniu obrońcy popierającego swoją rewizję oraz domagającego się nieuwzględnienia rewizji prokuratora, a także przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który domagał się uwzględnienia rewizji prokuratora i nieuwzględnienia rewizji obrońcy oskarżonego,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy i prokuratora w odniesieniu do oskarżonego Lecha R. nie jest słuszna.I. Już na wstępie stwierdzić należy, iż nie można zgodzić się z podstawowym zarzutem rewizji obrońcy oskarżonego, jakoby zaskarżony wyrok w odniesieniu do tego oskarżonego zawierał wskazane w rewizji błędy w ustaleniach faktycznych, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwej oceny prawnej zachowania oskarżonego oraz wymierzenia mu rażąco surowych kar pozbawienia wolności za przypisane przestępstwa.Kwestionując zasadność skazania oskarżonego za przypisane mu przestępstwo określone w art. 200 § 1 k.k., obrońca wywodzi, iż w świetle okoliczności sprawy odpowiedzialność karna tego oskarżonego za niedobór mienia nie może być rozpatrywana na podstawie art. 200 § 1 k.k., gdyż jako dowódca zgrupowania był on tylko odpowiedzialny za wykonanie powierzonego mu zadania budowlano-montażowego. Oskarżony Lech R. nie ponosił odpowiedzialności za mienie przywożone na budowę, gdyż obowiązek ten spoczywał na podległych mu kierownikach budów oraz jego zastępcy do spraw technicznych, któremu podlegały te osoby. Skoro oskarżonego Lecha R. nie rozliczano z materiałów dostarczanych na budowę po jej zakończeniu i nie jego obciążono zaistniałymi brakami, lecz rozliczenia takiego dokonywano z podległymi mu podwładnymi, przeto zdaniem oskarżonego nie może on ponosić kwalifikowanej odpowiedzialności karnej za zabór mienia, określonej w art. 200 § 1 k.k. Oskarżony w celu uzyskania niezbędnych dla pododdziału materiałów budowlanych musiał każdorazowo ubiegać się o zgodę na ich wydanie u któregoś z kierowników budów. W tej sytuacji odpowiedzialność oskarżonego w sprawie niniejszej - zdaniem skarżącego - może być rozpatrywana co najwyżej na podstawie art. 217 k.k.Z przedstawionym poglądem rewizji oraz zawartą na jego poparcie argumentacją nie można zgodzić się, gdyż jest ona całkowicie dowolna i sprzeczna z okolicznościami sprawy.Bezpodstawny jest pogląd rewizji, iż oskarżony nie może ponosić odpowiedzialności karnej określonej w art. 200 § 1 k.k. za zabór mienia znajdującego się na powierzonej mu budowie, gdyż za dostarczone do jej realizacji materiały budowlane materialną odpowiedzialność ponosili podlegli mu żołnierze zawodowi - kierownicy budów, a nie on sam.Dla przyjęcia kwalifikowanej odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 200 § 1 k.k. nie ma znaczenia okoliczność, czy sprawca zaboru mienia społecznego jest za nie materialnie odpowiedzialny, czy też nie.Niezbędną i wystarczającą przesłanką dla bytu tego przestępstwa jest ustalenie, że zostało ono zagarnięte przez osobę zajmującą stanowisko lub sprawującą funkcję, z których wynika obowiązek ochrony, przechowania lub zabezpieczenia mienia społecznego albo sprawowania nadzoru nad takim mieniem.Oskarżony Lech R. jako dowódca zgrupowania z racji zajmowanego stanowiska był odpowiedzialny za ochronę i nadzór nad mieniem, które znajdowało się na terenie zgrupowania.Wbrew twierdzeniom skarżącego obowiązek ochrony mienia społecznego i nadzoru nad nim - jako obowiązek służbowy oskarżonego Lecha R. - wynikał przecież z jego zakresu obowiązków dowódcy kompanii. Był on bowiem - jak to słusznie przyjął sąd I instancji - odpowiedzialny między innymi za prowadzenie prawidłowej gospodarki materiałowej, na podległej mu budowie, za właściwe wykonywanie zadań, za nadzór nad wykonywanymi zadaniami szkoleniowo-produkcyjnymi. Chybiony również jest i ten pogląd rewizji obrońcy, iż oskarżony nie może ponosić kwalifikowanej odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 200 § 1 k.k. również i z tego względu, że nie sprawował on bezpośredniej pieczy nad mieniem znajdującym się na terenie zgrupowania, lecz czynił to za pośrednictwem swoich podwładnych.Zakres odpowiedzialności za ochronę mienia, który ściśle wiąże się z rodzajem zajmowanego stanowiska lub sprawowanej funkcji, nie może ograniczać się tylko do samej czynności bezpośredniego pilnowania, lecz powinien obejmować wszystkie możliwe czynności wypełniające pojęcie obowiązku chronienia mienia przed zamachami. Sprawcą przestępstwa określonego w art. 200 k.k. może być więc także i osoba, która zagarnia mienie społeczne, nad którym sprawuje nadzór za pośrednictwem innych osób, będących wykonawcami jej poleceń, jako zarządzająca lub jako odpowiedzialna z tytułu zajmowanego stanowiska lub funkcji za ochronę tego mienia (por. wyrok SW Rw 31/57).Przeciwstawiając się stanowisku zaskarżonego wyroku w zakresie uznania oskarżonego za winnego popełnienia przestępstw określonych w art. 200 § 1 k.k. w zw. z art. 58 k.k. oraz z art. 246 § 2 k.k. w zw. z art. 58 k.k., rewizja obrońcy oskarżonego R. prezentuje własną ocenę zebranego materiału dowodowego, dowodząc, że materiał ten nie wystarczał do przypisania oskarżonemu przestępstw w takim zakresie, jak uczynił to sąd I instancji.Rzecz jednak polega na tym, że to właśnie dokonana przez obrońcę oskarżonego ocena zebranego materiału dowodowego jest jednostronna i całkowicie dowolna, w przeciwieństwie do wszechstronnej i nie wykazującej błędu logicznego rozumowania oceny sądu I instancji.Wbrew twierdzeniom skarżącego, całkowicie bezpodstawny jest zarzut, jakoby sąd I instancji dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku wskutek uznania, że oskarżony Lech R. dokonał wspólnie i w porozumieniu z pozostałymi oskarżonymi występującymi w tej sprawie zaboru różnych materiałów budowlanych, z których wybudowany został budynek chlewni w gospodarstwie Janusza G. (...).