I PR 125/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska.Sędziowie SN: E. Jachczyk, J. Knap.Protokolant: O. Budzianowska.SentencjaSąd Najwyższy Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu w dniu 19 października 1976 r. sprawy z wniosku Stanisława R. przeciwko Przedsiębiorstwu Robót Wykończeniowych. "B." Oddział Budowy Huty w D. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie na skutek odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 24 kwietnia 1976 r. Sygn. akt I P 510/76,uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej wniosek (pkt 1) i w tym zakresie sprawę przekazuje Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się przywrócenia do pracy, zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w 1975 r. oraz wypłaty zasiłku chorobowego.Odwoławcza komisja do spraw pracy na podstawie art. 263 k.p. w związku z art. 270 § 1 k.p. przekazała sprawę do rozpoznania Sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych, ze względu na występujące poważne wątpliwości prawne. Okręgowy Sąd Pracy na podstawie art. 271 § 2 k.p. przejął sprawę do rozpoznania i ustalił następujący stan faktyczny:Wnioskodawca rozpoczął pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie w dniu 1 stycznia 1975 r. na stanowisku kierownika grupy robót. Od dnia 27 VI 1975 r. wnioskodawca był nieobecny w pracy z powodu choroby. W związku z tym strona pozwana pismem z dnia 20 IX 1975 r. rozwiązała stosunek pracy bez wypowiedzenia z powodu przedłużającej się choroby (art. 53 § 1 pkt 1 k.p.). Pismo rozwiązujące stosunek pracy bez wypowiedzenia było dwukrotnie wysyłane na adres stałego zamieszkania wnioskodawcy, jednak jako niepodjęte zwrócono je pozwanemu zakładowi pracy. Dopiero pismo wysłane w listopadzie 1975 r. nie zostało zwrócone przedsiębiorstwu. Wnioskodawca w 1974 r. został zaliczony do II grupy inwalidzkiej z powodu schorzeń psychicznych. Jak wyjaśnił na rozprawie w dniu 24 IV 1976 r. nie pobiera renty inwalidzkiej, ponieważ wskazania lekarskie nakazywały mu kontynuowanie pracy dla celów zdrowotnych.Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Pracy doszedł do wniosku, że skoro wnioskodawca uchybił terminowi przewidzianemu w art. 269 § 2 k.p., gdyż wniosek o przywrócenie do pracy wniósł do komisji odwoławczej w dniu 19 II 1976 r. - to w takich warunkach żądanie wnioskodawcy, jako spóźnione podlega oddaleniu.Niezależnie od powyższego żądanie wnioskodawcy nie może być, zdaniem Sądu Pracy, uwzględnione również z przyczyn merytorycznych, a to z następujących względów:Pozwany zakład pracy rozwiązał umowę o pracą bez wypowiedzenia z powodu przedłużającej się choroby wnioskodawcy z naruszeniem art. 53 § 1 pkt 1 k.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem w razie zatrudnienia pracownika w danym zakładzie krócej niż 6 miesięcy, co miało miejsce w niniejszej sprawie, dopuszczalność rozwiązania umowy o pracą bez wypowiedzenia została uzależniona od stwierdzenia, że niezdolność do pracy wskutek choroby trwała dłużej niż 3 miesiące. Wobec tego 3 miesięczny okres choroby wnioskodawcy upływał dopiero dnia 27 IX 1975 r., natomiast pozwane Przedsiębiorstwo rozwiązało w sposób niezwłoczny umowę o pracę z dniem 20 IX 1975 r., a więc z naruszeniem cytowanego art. 53 § 1 pkt 1 k.p. Sąd Pracy stanął jednak na stanowisku, że w sytuacji, w której wnioskodawca jest nadal chory z powodu zaburzeń psychicznych i skoro nie może wykonywać odpowiedzialnej pracy kierownika robót, to przywrócenie do pracy na stanowisko kierownika robót byłoby sprzeczne z art. 8 k.p. Sąd Pracy oddalił również odszkodowawcze roszczenia wnioskodawcy na tej podstawie, że do dnia 24 XII 1975 r. wnioskodawca pobierał zasiłek chorobowy, a więc nie poniósł szkody.Żądanie o zapłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok 1975 Sąd Pracy oddalił, wychodząc z założenia, że wnioskodawca nie wykazał aby nabył prawo do urlopu, gdyż nie przepracował roku w pozwanym zakładzie pracy, a w sprawie brak jest dokumentów świadczących o ciągłości pracy w zakresie uprawnień urlopowych.Sprawę o zapłatę zasiłku chorobowego Sąd Pracy przekazał do rozpoznania właściwemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.W tym stanie rzeczy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił żądanie wnioskodawcy z wyjątkiem żądania zapłaty zasiłku chorobowego, które przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych.Wyrok w części oddalającej żądanie (z wyjątkiem przekazania sprawy zapłaty zasiłku chorobowego Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych) zaskarżył wnioskodawca, wnosząc o uchylenie w tej części wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:I. Skarżący podniósł, że oświadczenie woli pozwanego Przedsiębiorstwa w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę było skierowane na adres jego stałego miejsca zamieszkania w Krakowie, gdy tymczasem w okresie wykonywania pracy u strony pozwanej wnioskodawca zamieszkiwał czasowo w Ząbkowicach Będzińskich, a powyższy fakt był znany pozwanemu, skoro za kwaterę zajmowaną przez wnioskodawcę uiszczał czynsz najmu. W związku z tym twierdzi skarżący, że pismo rozwiązujące z nim stosunek pracy nie zostało w ogóle mu doręczone i że wobec tego nie uchybił terminowi przewidzianemu w art. 269 § 2 k.p.O ile przy ponownym rozpoznaniu sprawy okazało się, że twierdzenia te odpowiadają rzeczywistości, to brak byłoby podstaw do uznania, iż wnioskodawca składając w dniu 19 II 1976 r. odwołanie do komisji odwoławczej nie zachował terminu z art. 269 § 2 k.p. Zgodnie z art. 61 k.c., który do stosunków pracy ma zastosowanie na podstawie art. 300 k.p., oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Wysłanie przez zakład pracy pisma rozwiązującego umową o pracą na adres stałego miejsca zamieszkania pracownika nie czyni zadość wymogom zawartym w art. 61 k.c., jeżeli zakładowi pracy znany jest fakt czasowego zamieszkiwania pracownika w innej miejscowości.Jeśli przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Pracy ustaliłby, że wnioskodawca w okresie wykonywania obowiązków w pozwanym Przedsiębiorstwie nie zmienił swego stałego miejsca zamieszkania, na adres którego zostało skierowane oświadczenie woli zakładu pracy, dotyczące rozwiązania umowy o pracę, to w takiej sytuacji trzeba by przyjąć, że komisja odwoławcza do spraw pracy, przekazując sprawą Sądowi Pracy w trybie art. 263 w związku z art. 270 § 1 k.p. uznała tym samym uchybienie terminowi z art. 269 § 2 k.p. za usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (art. 269 § 4 k.p.). Przekazanie sprawy przez odwoławczą komisją do spraw pracy sądowi pracy w celu przejęcia jej do rozpoznania z uwagi na występujące w sprawie poważne wątpliwości prawne (art. 263 w związku z art. 270 § 1 k.p.) jest równoznaczne z uznaniem przez komisją, że uchybienie przez pracownika terminu z art. 269 § 2 k.p. zostało usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (art. 269 § 4 k.p.).Stanowisko odwoławczej komisji do spraw pracy podlega w tym przedmiocie kontroli sądu pracy, który przy jego ocenie powinien wziąć z urzędu pod uwagą wszystkie okoliczności, a w szczególności, czy charakter dolegliwości, na które cierpi pracownik (np. choroba psychiczna) nie stanowią wystarczającej podstawy do rozpoznania wniosku, pomimo uchybienia terminowi z art. 269 § 2 k.p. (art. 269 § 4 k.p.).II. Sąd Pracy stanął na stanowisku, że skoro wnioskodawca - z uwagi na swe dolegliwości psychiczne nie może wykonywać funkcji kierownika robót - to wobec tego wydanie orzeczenia przywracającego do pracy pozostawałoby w sprzeczności z art. 8 k.p. Powyższy pogląd jest nieuzasadniony z następujących względów:W razie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu przedłużającej się choroby pracownika z naruszeniem przepisów o rozwiązaniu umowy w tym trybie przepis art. 56 k.p. zobowiązuje organ orzekający do przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, o ile pracownik takie żądanie zgłosił. Przepis ten nie uzależnia przywrócenia do pracy od uprzedniego stwierdzenia, że stan zdrowia pracownika pozwoli mu pracę wykonywać. W takiej sytuacji nastąpi nawiązanie stosunku pracy na podstawie prawomocnego orzeczenia organu orzekającego, a jeśli pracownik będzie nadal niezdolny do pracy z powodu choroby, wówczas rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu przedłużającej się choroby będzie mogło nastąpić po upływie okresu uprawniającego - w myśl przepisów Kodeksu pracy - zakład pracy do rozwiązania stosunku pracy w tym trybie.Pogląd Sądu Pracy, że przywróceniu do pracy pracownika trwale niezdolnego do pracy stoi na przeszkodzie art. 8 k.p. jest nie do przyjęcia, gdyż zasady współżycia społecznego (art. 8 k.p. nie mogą obronić zakładu pracy, który z naruszeniem zagwarantowanej przez Kodeks pracy trwałości stosunku pracy, rozwiązał w sposób niezwłoczny i wadliwy stosunek pracy z chorym pracownikiem.Z punktu widzenia prawidłowej oceny niniejszej sprawy nie jest też bez znaczenia zawarta w art. 56 k.p. wzmianka "o przywróceniu do pracy na poprzednich warunkach". Wzmianka ta świadczy o tym, że przywrócenie do pracy nie musi nastąpić na to samo stanowisko, jakie zajmował pracownik przed zwolnieniem z pracy (kierownik grupy robót). Jednocześnie Sąd Pracy rozważy, czy rzeczywiście w stosunku do wnioskodawcy istnieją zalecenia lekarskie wykonywania pracy, pomimo zaliczenia go do II grupy inwalidzkiej. W tym przedmiocie pomocne może być zasięgnięcie opinii poradni zdrowia psychicznego, pod opieką której pozostaje wnioskodawca. Na rozprawie przed Sądem Najwyższym wnioskodawca oświadczył, że wyraża zgodą na przywrócenie go do pracy na każde stanowisko, które odpowiadałoby jego wykształceniu oraz aktualnemu stanowi zdrowia.III. Wnioskodawca, żądając przywrócenia do pracy, domagał się również zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W związku z tym istotne znaczenie ma wyjaśnienie, czy w świetle art. 57 § 1 k.p. pracownikowi przywróconemu do pracy przysługuje wynagrodzenie przewidziane w cytowanej dyspozycji, jeśli ze względów zdrowotnych nie jest w stanie podjąć pracy, do której został przywrócony.Jak wiadomo przepis art. 57 § 1 k.p. uzależnia przyznanie pracownikowi wynagrodzenia w nim określonego od stwierdzenia, że pracownik w wyniku przywrócenia do pracy, podjął pracę.Wykładnia art. 57 § 1 k.p. prowadzi do wniosku, że przez podjęcie pracy, o której wspomina cytowany art. 57 k.p. rozumieć należy nie tylko faktyczne przystąpienie do pracy, lecz również gotowość jej podjęcia. Gotowym do podjęcia pracy jest ten pracownik, który z przyczyn od niego niezależnych i przez niego niezawinionych (np. choroba) nie może efektywnie świadczyć pracy. Przy takiej wykładni art. 57 § 1 k.p. wnioskodawcy należałoby się wynagrodzenie w granicach nie większych niż 3 miesięczne wynagrodzenie za pracę i nie niższych od 1 miesięcznego wynagrodzenia. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 VII 1976 r. I PRN 44/76 treść art. 57 § 1 k.p. nie wyłącza jednoczesnego dochodzenia roszczeń o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i nie stoi na przeszkodzie zasądzeniu takiej należności przed podjęciem pracy.Zasądzając na rzecz wnioskodawcy wynagrodzenie za pracę na podstawie art. 57 § 1 k.p. Sąd Pracy odliczy od tego wynagrodzenia wysokość pobranego w tym czasie przez wnioskodawcę zasiłku chorobowego. W każdym jednak razie wysokość zasądzonego wynagrodzenia za pracę nie może być niższa od 1 miesięcznego wynagrodzenia, jakie otrzymywał wnioskodawca przed zwolnieniem z pracy.Sąd pracy bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego oddalił żądanie wnioskodawcy o zasądzenie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku 1975. Wprawdzie wnioskodawca nie przepracował w pozwanym przedsiębiorstwie 1 roku pracy, tym niemniej Sąd Pracy powinien był z urzędu wyjaśnić, czy wnioskodawca nie zachował ciągłości pracy w zakresie służących mu uprawnień urlopowych, zwłaszcza, że wnioskodawca wyjaśnił na rozprawie w dniu 24 IV 1974 r., że w poprzednim zakładzie pracy umowa o pracę została wypowiedziana przez zakład pracy.Ponieważ w zakresie wysokości pobieranego przez wnioskodawcę wynagrodzenia za pracę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, Sąd Pracy nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego co do istoty sprawy, przeto Sąd Najwyższy na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 63 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 X 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania.