I PRN 146/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Filcek.Sędziowie SN: E. Jachczyk, Z. Zaziemski (spr.).Protokolant: R. Bzowska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 1977 r. sprawy z wniosku Zdzisława K. przeciwko Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych w L. o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 13 kwietnia 1977 r.1.uchyla zaskarżony wyrok i zmieniając orzeczenie Terenowej Komisji Rozjemczej w L. z dnia 24 II 1977 r. oddala wniosek;2.oddala wniosek pozwanej Dyrekcji o zwrot spełnionego świadczenia objętego zaskarżonym wyrokiem.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się zasądzenia od pozwanej Dyrekcji wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe w niedziele i dni ustawowo wolne od pracy w okresie od 1 V 1973 r. do 20 I 1974 r., w którym to czasie pracował na stanowisku zastępcy naczelnika stacji pozaklasowej do spraw techniczno-ruchomych.Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 24 II 1977 r. zasądziła od pozwanej Dyrekcji na rzecz wnioskodawcy kwotę 5.592 zł stanowiącą wynagrodzenie za przepracowanie 233 godzin nadliczbowych.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na skutek odwołania pozwanej Dyrekcji, zmienił powyższe orzeczenie w ten sposób, że zasądził na rzecz wnioskodawcy kwotę 2.332 zł, oddalając odwołanie w pozostałym zakresie.Zdaniem tegoż Sądu, wnioskodawcy zatrudnionemu na stanowisku zastępcy naczelnika stacji przysługuje wynagrodzenie za dyżury pełnione w godzinach nadliczbowych w niedziele i dni ustawowo wolne od pracy, gdyż wykracza to poza normalne godziny urzędowania, a ponadto były to dyżury całodobowe. Wniosek został częściowo oddalony jedynie ze względu na przedawnienie roszczenia za okres od 6 V 1973 r. do 28 X 1973 r. Ponieważ w pozostałym okresie wnioskodawca przepracował 98 godzin nadliczbowych przy stawce godzinowej 24 zł - to zasądzono 2.332 zł.Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w złożonej rewizji nadzwyczajnej zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 XI 1972 r. w sprawie wynagrodzenia pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 54, poz. 347 z 1972 r.), § 7 rozporządzenia Ministra Komunikacji nr 206 z dnia 28 XII 1972 r. (Dz. Urz. M.K. Nr 46, poz. 348) oraz art. 135 § 1 k.p. i § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 IX 1974 w sprawie zasad i trybu określania kierowniczych i innych samodzielnych stanowisk pracy dla celów związanych z uprawnieniami do oddzielnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz do ustalenia czasu trwania okresu próbnego (Dz. U. Nr 37, poz. 215). Rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Niespornym jest między stronami, że wnioskodawca w okresie, za który domaga się wynagrodzenia za pracę w niedziele i święta, zajmował stanowisko zastępcy naczelnika stacji pozaklasowej.Zgodnie z § 7 zarządzenia Ministra Komunikacji nr 206 z dnia 28 XII 1972 r. w sprawie ustalenia dla pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" tabel płac uposażenia zasadniczego i schematu stanowisk (Dz. Urz. Ministerstwa Komunikacji Nr 42, poz. 348 z późn. zm.) - stacja pozaklasowa jest jednostką organizacyjną, której kierownikami są naczelnik stacji i jego zastępcy.Dlatego też stanowisko zastępcy naczelnika stacji pozaklasowej, które w okresie objętym sporem pełnił wnioskodawca, jest stanowiskiem kierowniczym w rozumieniu cytowanego przepisu w oparciu o § 11 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 XI 1972 r. w sprawie wynagrodzenia pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 54, poz. 347 z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 21 IV 1954 r. o niektórych prawach i obowiązkach pracowników kolejowych (Dz. U. Nr 16, poz. 59 z późn. zm.) - wnioskodawcy nie przysługiwało dodatkowe wynagrodzenie za pracę w niedziele i święta.Podobne unormowanie w tym podmiocie zawierał obowiązujący wówczas art. 16 "a" ust. 5 z dnia 18 XII 1919 r. o czasie pracy, a nadto takie samo unormowanie zawiera obecnie obowiązujący § 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 IX 1974 r. w sprawie trybu określania kierowniczych i innych samodzielnych stanowisk pracy dla celów związanych z uprawnieniem do oddzielnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz do ustalenia czasu trwania okresu próbnego (Dz. U. Nr 37, poz. 215).Odmienne zatem stanowisko zajęte w zaskarżonym wyroku przyznające wnioskodawcy dodatkowe wynagrodzenie za pracę w niedziele i święta - rażąco narusza cytowane wyżej przepisy prawa.Dlatego też Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. uchylił zaskarżony wyrok i zmieniając orzeczenie Terenowej Komisji Rozjemczej, oddalił w całości roszczenie wnioskodawcy.Natomiast odnośnie do wniosku pozwanej Dyrekcji o zwrot spełnionego świadczenia w kwocie 2.425 zł objętego zaskarżonym wyrokiem, Sąd Najwyższy miał na uwadze następujące okoliczności:Z mocy art. 300 k.p. w sprawie o zwrot świadczenia spełnionego przez zakład pracy - dochodzonego w trybie art. 422 § 1 w zw. z art. 415 k.p.c. - stosuje się odpowiednio przepisy prawa cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405-414 k.c.).Zgodnie z art. 409 k.c. obowiązek wydania nienależnej korzyści wygasa, jeżeli ten, kto ją uzyskał, zużył ją w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że zużywając ją powinien był się liczyć z obowiązkiem zwrotu. Nie ma obowiązku liczenia się ze zwrotem osoba, która egzekwuje i zużywa prawomocnie zasądzone na jej rzecz świadczenie, a taka sytuacja istnieje w rozpoznawanej sprawie.Jak wynika z oświadczeń stron na rozprawie przed Sądem Najwyższym, sporna kwota została zużyta na bieżące potrzeby wnioskodawcy i rodziny, a pozwana Dyrekcja nie dysponuje dowodami, że wnioskodawca jest nadal wzbogacony o powyższą kwotę.Skoro zatem wnioskodawca nie jest już sporną kwotą wzbogacony i zużywając ją nie musiał się liczyć z obowiązkiem zwrotu, to z mocy art. 409 k.c. należało wniosek pozwanej Dyrekcji o zwrot zasądzonej kwoty oddalić.