I PZP 42/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN T. Szymanek (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Jachczyk, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Grocholi, w sprawie z wniosku Ludwika W. przeciwko Zakładom Chemicznym w O. o dodatek z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie postanowieniem z dnia 5 września 1979 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy w świetle decyzji dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Rafineryjnego i Petrochemicznego "P" w K. z dnia 10 września 1973 r. mistrz zatrudniony na oddziale aldehydu octowego ma prawo do dodatku z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, przewidzianego w art. 1 Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. i protokołu dodatkowego nr 15 do Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Chemicznego z dnia 22 lutego 1979 r.?"powziął następującą uchwałę:Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca zwrócił się do Komisji Rozjemczej przy Zakładach Chemicznych "O" o przyznanie mu dodatku z tytułu pracy wykonywanej w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, przewidzianego w art. 1 rozdziału II Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. oraz protokołu dodatkowego nr 15 z dnia 22 lutego 1978 r. do tego układu.Orzeczeniem z dnia 13 lipca 1978 r. komisja rozjemcza oddaliła wniosek, wyrażając zapatrywanie, że dodatek ten przysługuje tylko robotnikom zatrudnionym co najmniej przez 4 godziny dziennie lub 100 godzin w miesiącu w warunkach uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia.W odwołaniu od powyższego orzeczenia wnioskodawca twierdzi, że spełnia warunki, o których mowa w wymienionym wyżej przepisie, gdyż zatrudniony jest jako mistrz zmianowy w wydziale E-II przy produkcji aldehydu octowego, na którym to wydziale zatrudnieni pracownicy - robotnicy otrzymują dodatek w wysokości III grupy uciążliwości lub szkodliwości dla zdrowia.Po rozpoznaniu odwołania przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych powstało zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, a mianowicie:"Czy w świetle decyzji dyrektora Zjednoczenia Przemysłu Rafineryjnego i Petrochemicznego "P" w K. z dnia 10 września 1973 r. mistrz zatrudniony na oddziale aldehydu octowego ma prawo do dodatku z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, przewidzianego w art. 1 Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. i protokołu dodatkowego nr 15 do Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Chemicznego z dnia 22 lutego 1979 r.?", które Sąd ten przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 rozdziału II Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Chemicznego z dnia 28 grudnia 1974 r. oraz protokołu dodatkowego nr 15 z dnia 22 lutego 1979 r. do tego układu dodatek z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych przysługuje robotnikom zatrudnionym co najmniej przez 4 godziny dziennie lub 100 godzin w miesiącu przy pracach wykonywanych w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych.Zakres przedmiotowy powyższego przepisu obejmuje taki sam krąg osób uprawnionych do dodatków z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych, jaki był zastrzeżony w poprzednio obowiązującym układzie zbiorowym pracy dla pracowników przemysłu chemicznego.Analogiczną zasadę przyznawania dodatków z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych tylko na stanowiskach robotników przyjmują również nowe - spośród obecnie obowiązujących - układy zbiorowe pracy.Stanowiska pracy, uprawniające do otrzymywania wymienionego dodatku określa - w trybie przewidzianym w postanowieniach układu - dyrektor zjednoczenia w porozumieniu z Zarządem Głównym Związku Zawodowego Chemików.Wnioskodawca, żądając przyznania mu dodatku, powołuje się właśnie na pismo dyrektora zjednoczenia z dnia 10 września 1973 r., przyznające pracownikom zatrudnionym przy produkcji aldehydu octowego sporny dodatek. W piśmie tym użyto wprawdzie szerokiego sformułowania "pracownikom", ale pojęcie to nie może być rozumiane szerzej, aniżeli przewidują to postanowienia układów, a te przewidują dodatek tylko dla robotników na warunkach przewidzianych w wymienionym wyżej przepisie.W niniejszej sprawie nie może mieć znaczenia zniesienie - po wejściu w życie kodeksu pracy - różnic w sytuacji prawnej robotników i pracowników umysłowych. Również bowiem po 1 stycznia 1975 r. zachodzi istotne zróżnicowanie w zasadach wynagrodzenia pracowników umysłowych i pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych, uzasadnione rodzajem wykonywanej pracy i kwalifikacjami wymaganymi przy jej wykonywaniu, znajdujące swój wyraz w układach zbiorowych pracy i innych przepisach o charakterze płacowym.Pracownikom zatrudnionym na innych stanowiskach niż robotnicze przysługują wymienione dodatki, jeżeli postanowienia układów wyraźnie to przewidują. Na ogół jednak w obowiązującej siatce płac tej grupy zatrudnionych stawki wynagrodzenia są ustalone z uwzględnieniem odpowiedniej preferencji z tytułu pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych albo też preferencję z tego tytułu uwzględnia się przy określaniu należnego pracownikom wynagrodzenia w umowie o pracę, tak jak to ma miejsce w stosunku do wnioskodawcy.Z tych przyczyn na przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.