I PZP 43/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Szymanek. Sędziowie SN: E. Jachczyk, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, K. Soboty, w sprawie z wniosku Bogdana R., Stanisława W. i Czesława P. przeciwko Przedsiębiorstwu Konserwacji i Urządzeń Wodnych i Melioracyjnych w P. o wynagrodzenie za pracę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni postanowieniem z dnia 12 sierpnia 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych"Czy postanowienie § 8 ust. 1 pkt 4 uchwały nr 21 Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1976 r. w sprawie obowiązków uprawnień mistrzów w zakładach pracy (M. P. Nr 7, poz. 34) tworzy dla tej kategorii pracowników podmiotowe prawo do żądania zapłaty wynagrodzenia odpowiadającego pod względem wysokości wytycznym zawartym w cytowanym przepisie?"udzielił następującej odpowiedzi:Przepis § 8 ust. 1 pkt 4 uchwały nr 21 Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1976 r. w sprawie obowiązków i uprawnień mistrzów w zakładach pracy (M. P. Nr 7, poz. 34) nie daje pracownikowi prawa podmiotowego do dochodzenia wynagrodzenia przewidzianego w tym przepisie. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca, powołując się na przepis § 8 ust. 1 pkt 4 uchwały nr 21 Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1976 r. w sprawie obowiązków i uprawnień mistrzów w zakładach pracy (M. P. Nr 7, poz. 34) domagał się wyrównania wynagrodzenia za pracę.Zakładowa Komisja Rozjemcza uznała żądanie wnioskodawcy za uzasadnione, a w związku z odwołaniem zakładu pracy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, przytoczone w sentencji uchwały. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uchwała nr 21 Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1976 r. w sprawie obowiązków i uprawnień mistrzów w zakładach pracy (M. P. Nr 7, poz. 34), tworząc warunki sprzyjające podniesieniu rangi i autorytetu mistrzów w zakładach pracy, przewiduje m.in. określone preferencje płacowe dla tej grupy pracowników. Te preferencje płacowe znajdują wyraz w dwóch kategoriach przepisów cytowanej uchwały. Do pierwszej kategorii należy zaliczyć te postanowienia uchwały, które zapewniają pracownikom skonkretyzowane uprawnienia płacowe. Ta kategoria uprawnień płacowych znalazła wyraz w § 7 pkt 1 omawianej uchwały, zgodnie z którym pracownik mający tytuł mistrza dyplomowanego otrzymuje w okresie pełnienia funkcji mistrza lub starszego mistrza stały dodatek do wynagrodzenia w wysokości od 500 do 1.000 zł. Sformułowanie cytowanego § 7 pkt 1 uchwały wskazuje, że po stronie mistrza powstaje prawo podmiotowe do żądania dodatku w wysokości 500 zł, skoro uprawnienie płacowe przewidziane w tym przepisie ma charakter uprawnienia skonfrontowanego i jest adresowane bezpośrednio do grupy pracowników, pełniącej w zakładzie pracy funkcję mistrza.Odmienny natomiast charakter ma ta grupa przepisów uchwały nr 21, której adresatem jest wyłącznie zakład pracy. Celem tych przepisów jest zwrócenie uwagi kierownikom zakładów pracy, aby - w miarę posiadanych możliwości - podejmowali starania w celu podniesienia autorytetu mistrza w zakładzie pracy, jak również polepszenia ich warunków pracy. Do tej grupy przepisów należy zaliczyć pkt 4 ust. 1 § 8 uchwały nr 21. W świetle tego przepisu ustalenie płac zasadniczych mistrzów powinno kształtować się w granicach wyższych (określonych tym przepisem) od miesięcznej płacy zasadniczej, wynikającej z kategorii osobistego zaszeregowania, najwyżej zaszeregowanych pracowników kierowanego przez mistrza zespołu.Na pierwszy rzut oka sformułowanie to mogłoby wskazywać, iż powyższy przepis daje mistrzowi uprawnienie podmiotowe do żądania wyższego wynagrodzenia zasadniczego określonego w pkt 4 ust. 1 § 8 uchwały. Przyjęcie takiego wniosku byłoby jednak błędne, jeśli zważy się, iż omawiany przepis adresowany jest wyłącznie do zakładu pracy, a nadto stanowi on jeden ze środków starań zalecanych kierownictwu zakładu pracy w celu podniesienia rangi i autorytetu mistrza. Wskazuje na to wyraźnie wstępna część § 8 uchwały, zgodnie z którą "kierownicy zakładów pracy podejmą środki w celu zapewnienia mistrzom warunków właściwej pracy i odpowiedniego autorytetu w zakładzie pracy" m.in. również przez podjęcie starań o podwyższenie płacy zasadniczej mistrza. Dlatego też przepis § 8 ust. 1 pkt 4 uchwały nr 21 Rady Ministrów z dnia 23 stycznia 1976 r. nie daje pracownikowi prawa podmiotowego do dochodzenia wynagrodzenia przewidzianego w tym przepisie.Zajęte w niniejszej uchwale stanowisko zbieżne jest z poglądem wyrażonym przez Centralną Radę Związków Zawodowych i przez przedstawiciela Prokuratury Generalnej PRL na rozprawie w Sądzie Najwyższym.Ubocznie zaznaczyć trzeba, że niektóre zbiorowe układy pracy, konkretyzując zalecenia wynikające z cytowanej uchwały, dokonały odpowiednich korekt i uzupełnień w stawkach płac mistrzów. W takich sytuacjach zainteresowani mają prawa podmiotowe do żądania wynagrodzenia w wysokości określonej zbiorowym układem pracy.