I PZP 69/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Rafacz-Krzyżanowska. Sędziowie: T. Szymanek (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marii K. przeciwko Wielkopolskim Zakładom Mechanizacji Budownictwa "Zremb" w P. o dodatek za staż pracy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu postanowieniem z dnia 22 listopada 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych."Czy do czasu pracy stanowiącego podstawę do przyznania dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę w przedsiębiorstwach przemysłowych i innych jednostkach organizacyjnych resortu przemysłu maszynowego w rozumieniu załącznika nr 5 do protokołu dodatkowego nr 4 z 30 kwietnia 1976 r. stanowiącego załącznik nr 21 do układu zbiorowego pracy dla przemysłu maszynowego można zaliczyć pracę w Radzie Zakładowej pozwanego Przedsiębiorstwa przy uwzględnieniu, że praca w Radzie Zakładowej w latach poprzedzających spór i w latach następnych wykonywana była dodatkowo oprócz pracy wykonywanej u pozwanego, a w latach objętych sporem (od 1.IV.1965 r. do 31.XII.1968 r.) Rada Zakładowa pozwanego była jedynym pracodawcą wnioskodawczyni?"powziął następującą uchwałę:Do czasu pracy stanowiącego podstawę do przyznania dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę w przedsiębiorstwach przemysłowych i innych jednostkach organizacyjnych resortu przemysłu maszynowego w rozumieniu załącznika nr 5 do protokołu dodatkowego nr 4 z dnia 30 kwietnia 1976 r. (załącznik nr 21 układu zbiorowego pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę zawartej z radą zakładową tych jednostek organizacyjnych. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości powstałe na tle poniższego stanu faktycznego.Wnioskodawczyni w okresie od 16.IV.1954 r. do 31.III.1965 r. zatrudniona była w pozwanych zakładach w charakterze księgowej. Z dniem 1.IV.1965 r. stosunek pracy między stronami ustał na mocy wzajemnego porozumienia stron, w związku z koniecznością sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad trojgiem małoletnich dzieci. Ponowne nawiązanie stosunku pracy przez strony nastąpiło z dniem 1.I.1969 r. i stosunek ten trwa do chwili obecnej.Wnioskodawczyni w okresie od 1.I.1962 r. zatrudniona była jednocześnie przez Radę Zakładową związków zawodowych działającą w pozwanych Zakładach. Pełniła ona obowiązki związane z prowadzeniem rachunkowości tej Rady.Stosunek pracy w Radzie Zakładowej wnioskodawczyni kontynuowała również w okresie przerwy w zatrudnieniu w pozwanych Zakładach.Ustalając uprawnienia wnioskodawczyni do dodatku za wysługę lat, pozwany Zakład wziął za podstawę jedynie okres jej zatrudnienia od 1.I.1969 r., pominął natomiast uprzedni okres pracy oraz zatrudnienie w Radzie Zakładowej.Wnioskodawczyni zaś twierdzi, że ma prawo do dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę w wysokości 15%, a nie w wysokości przyznanej jej przez zakład pracy, tj. 5% i we wniosku skierowanym do zakładowej komisji rozjemczej domagała się ustalenia prawa do tego dodatku.Zakładowa komisja rozjemcza nie znalazła podstaw prawnych do zaliczenia pracy wnioskodawczyni w Radzie Zakładowej do ciągłości pracy w celu przyznania jej dodatku za wieloletnią pracę i dlatego oddaliła dochodzone przez nią roszczenie.Wnioskodawczyni odwołała się od powyższego orzeczenia do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu sformułowane w osnowie postanowienia pytanie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prawo do dodatku za wieloletnią i nieprzerwaną pracę nabywają ci pracownicy pozwanego Zakładu, którzy legitymują się odpowiednim okresem pracy w tym Zakładzie oraz innych jednostkach organizacyjnych resortu przemysłu maszynowego określonych w ust. 1 załącznika nr 21 do układu zbiorowego pracy dla przemysłu maszynowego (według załącznika nr 5 do protokołu dodatkowego nr 4 z dnia 30 kwietnia 1976 r.), pod warunkiem, że przejście pracownika z jednego zakładu pracy do drugiego nastąpiło na podstawie decyzji jednostki nadrzędnej lub porozumienia obydwu zakładów pracy.Dodatek za wysługę lat jest świadczeniem honorującym wieloletni nieprzerwany staż pracy w jednym zakładzie pracy. Funkcjonowanie przepisów o wypłacaniu pracownikom dodatków za wieloletnią i nieprzerwaną pracę - przy uwzględnieniu ich społeczno-ekonomicznego charakteru i znaczenia - sprzyja pożądanej stabilizacji załóg pracowniczych i zapobiega nieuzasadnionej fluktuacji pracowników. Z tego zatem względu zasady nabywania uprawnień w zakresie prawa do tego dodatku w sposób preferowany traktują zatrudnienie w jednym zakładzie pracy, dopuszczając zaliczenie do okresu pracy uprawniającego do zatrudnienia w innym zakładzie pracy tylko w razie spełnienia przez pracownika ściśle określonych warunków.Obowiązujące w omawianym zakresie przepisy przewidują warunek zatrudnienia w zakładzie pracy tej samej branży lub resortu oraz zachowanie - przy zmianie zatrudnienia - ciągłości pracy według kryteriów wskazanych w tych przepisach.Do okresu pracy, warunkującego określony wymiar dodatku za staż pracy, zalicza się m.in. okres przerwy w pracy spowodowanej z przyczyn niezależnych od pracownika, jeżeli oczywiście okres niewykonywania pracy nie przekroczył 3 miesięcy.Przerwa w pracy wnioskodawczyni trwała prawie cztery lata i zgodnie z przepisami branżowymi pozwany Zakład nie może jej zaliczyć do czasu pracy w jednym zakładzie pracy. Przerwała ona ciągłość pracy wnioskodawczyni w pozwanym Zakładzie, i to w takim znaczeniu, że uniemożliwia zakładowi pracy wliczenie do czasu pracy stanowiącego podstawę do przyznania dodatku za staż pracy okresu poprzedniego jej zatrudnienia w tym samym zakładzie.Nie zmienia tego stanu rzeczy fakt wykonywania przez wnioskodawczynię - w okresie przerwy w zatrudnieniu w zakładzie pracy - obowiązków wynikających z umowy o pracę na stanowisku księgowej w Radzie Zakładowej. Obowiązki prowadzenia rachunkowości Rady Zakładowej objęte zostały odrębną umową o pracę, zawartą pomiędzy wnioskodawczynią i Radą Zakładową. Jest to odrębny od zawartego z macierzystym zakładem pracy stosunek pracy i dlatego nie można okresu zatrudnienia wnioskodawczyni w latach 1965-1968 traktować na równi z okresem zatrudnienia w macierzystym zakładzie pracy. Brak jest również podstaw prawnych do tego, aby okres pracy wnioskodawczyni w Radzie Zakładowej zaliczyć do okresu pracy uprawniającego do uzyskania prawa do dodatku za staż pracy lub ustalenia jego wymiaru.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na przedstawione mu pytanie prawne jak w sentencji uchwały.