I USK 240/24
Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2025-12-10
Skład orzekający: Ewa Stryczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zleceniobiorca będący emerytem i jednocześnie pozostający w stosunku pracy, z którego tytułu nie osiąga wynagrodzenia co najmniej równego minimalnemu wynagrodzeniu, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym zleceniobiorca będący emerytem i jednocześnie pozostający w stosunku pracy, z którego tytułu nie osiąga wynagrodzenia co najmniej równego minimalnemu wynagrodzeniu, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, nie budzi wątpliwości i nie wymaga dalszej wykładni. Skarga kasacyjna nie spełniła wymogów przyjęcia jej do rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez M. M., który był emerytem, posiadał umowę o pracę z wynagrodzeniem poniżej minimalnego oraz umowę zlecenia z L. Spółką z o.o. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję stwierdzającą obowiązek ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy zlecenia. Sądy obu instancji utrzymały tę decyzję w mocy, opierając się na ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
I USK 240/24 POSTANOWIENIE Dnia 10 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ewa Stryczyńska w sprawie z odwołania L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim z udziałem zainteresowanego M. M. o ustalenie ubezpieczenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 10 grudnia 2025 r., skargi kasacyjnej odwołującej się Spółki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 lutego 2024 r., sygn. akt III AUa 292/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Kaliszu, wyrokiem z 1 lutego 2023 r., oddalił odwołanie płatnika składek L. Spółki z o.o. w K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ostrowie Wielkopolskim z 12 listopada 2022 r., w której stwierdzono, że M.M. u tego płatnika składek jako zleceniobiorca, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym od 4 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. z określoną w decyzji podstawą wymiaru składek. Sąd pierwszej instancji ustalił, że L. Spółka z o.o. w K. prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność ochroniarska. M. M. z tytułu wykonywania umowy zlecenia zawartej z tym podmiotem został zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 4 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. M.
I USK 240/24 2 M. posiadał drugi tytuł ubezpieczenia społecznego - umowę o pracę, którą był związany od 30 kwietnia 2021 roku do dnia 30 czerwca 2021 r. Był zgłoszony do ubezpieczenia społecznego z tytułu umowy o pracę z uposażeniem poniżej kwoty minimalnego wynagrodzenia. Jest również uprawniony do świadczenia emerytalnego. Sąd pierwszej instancji podniósł, że spór w sprawie dotyczył zbiegu tytułów z ubezpieczenia społecznego dla emeryta i rozstrzygnięcia kwestii czy z tytułu umowy o pracę i równoczesnego zlecenia, emeryt podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę w sytuacji nieosiągania z tego tytułu wynagrodzenia odpowiadającego co najmniej wynagrodzeniu minimalnemu, czy też podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia. Sąd Okręgowy uznał, że ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury, pozostającego w stosunku pracy, dokonywana z uwzględnieniem art. 9 ust. 2c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, zwanej „ustawą systemową”) powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a tej ustawy. Sąd ten stwierdził, że w praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, mamy do czynienia wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy systemowej (to znaczy kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę), na co jednoznacznie wskazuje brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine tej ustawy, które nie określa wymienionych tam „innych tytułów”, a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Sąd Okręgowy stwierdził, że gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy jest niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury, pozostający w stosunku pracy, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Sąd Okręgowy przyjął zatem, że skoro M. M. w spornych miesiącach wprawdzie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartej umowy o pracę,
I USK 240/24 3 ale z tego tytułu nie osiągał w tym okresie minimalnego wynagrodzenia, to jako emeryt podlega również ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu zawartej umowy zlecenia z L. Spółką z o.o. w K. w okresach wskazanych w spornej decyzji. Na skutek apelacji płatnika składek Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z 21 lutego 2024 r., oddalił apelację (pkt 1) i orzekł o kosztach postępowania (pkt 2). Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji oraz argumentację prawną, wywiedzioną z utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego. Wskazał, że w sprawie bezspornym było, że M. M. w kwestionowanym okresie był emerytem i jednocześnie pozostawał w stosunku pracy z innym płatnikiem składek, przy czym z tytułu tego zatrudnienia, w wymienionych miesiącach nie osiągnął minimalnego wynagrodzenia na podstawie umowy o pracę. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do interpretacji art. 9 ust. 2c i 4a ustawy systemowej. Sąd Apelacyjny podkreślił, że w najnowszym orzecznictwie, ugruntował się pogląd co do tego, że zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego przepisu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty, pozostający równocześnie w stosunku pracy, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiągnie kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy systemowej). Sąd drugiej instancji podniósł, powołując się na przykłady orzeczeń Sądu Najwyższego, że możliwość zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury, pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy systemowej (tj. co najmniej kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę). Wskazuje na to jednoznacznie brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa wymienionych tam „innych
I USK 240/24 4 tytułów”, a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Z kolei w sytuacji, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy jest niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury, pozostający w stosunku pracy, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia. Zdaniem Sądu drugiej instancji, skoro M. M. w spornym okresie był uprawnionym do emerytury i równocześnie był zatrudniony u innego płatnika na podstawie umowy o pracę, z tytułu której w wykazanych w zaskarżonej decyzji miesiącach, nie osiągał minimalnego wynagrodzenia za pracę to podlegał, jako zleceniobiorca odwołującego się płatnika, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia. Przedstawienie przez apelującego odmiennych poglądów na temat interpretacji art. 9 ust. 2c i 4a ustawy systemowej Sąd Apelacyjny uznał za polemikę z prawidłowym stanowiskiem prawnym Sądu pierwszej instancji, mającym oparcie w ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego, którą także podzielił Sąd Apelacyjny. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skargę kasacyjną wniosła odwołująca się L. spółka z o.o. w K. Zaskarżając wyrok w całości odwołująca się wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w zmienionym składzie, z pozostawieniem Sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem Najwyższym oraz w obu instancjach. We wniosku ewentualnym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, stosownie do art. 39816 k.p.c. Skarżąca wniosła także o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W podstawach skargi kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ust. 2c oraz ust. 4a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, zwanej „ustawą systemową”), przez ich wadliwą wykładnię, co w konsekwencji doprowadziło do ich błędnego zastosowania oraz przez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji zobowiązanie płatnika składek do opłacenia składek ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego, podczas gdy tego rodzaju zobowiązanie składkowe w ogóle nie powstało.
I USK 240/24 5 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na jej oczywistą zasadność oraz potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Skarżąca podniosła, że brak jest podstaw do zaakceptowania stanowiska Sądu Apelacyjnego w kwestii przyjęcia, że zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy systemowej zastrzeżenie „odsyłające” do ust. 2c tego artykułu powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiąga kwotę równą co najmniej kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a ww. ustawy). Zdaniem odwołującej się należy uznać, że zleceniobiorca - emeryt podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu umowy zlecenia, o ile nie pozostaje równocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą. Skarżąca podniosła, że wobec powyższego, rozstrzygnięcie sporu co do interpretacji art. 9 ust. 4a ustawy systemowej jest konieczne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie spełniła wymagań warunkujących przyjęcie jej do rozpoznania. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Nie przysługuje od każdego orzeczenia sądu drugiej instancji, które nie satysfakcjonuje strony skarżącej. Wnosi się ją do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku poza tokiem instancji. Jej przyjęcie do merytorycznego rozpoznania musi być uzasadnione istotnym interesem publicznym, w szczególności potrzebą dokonania wykładni przepisów, które dotychczas nie zostały poddane sądowej interpretacji albo wywołują poważne wątpliwości, rozstrzygnięciem istotnych zagadnień prawnych, zwłaszcza o charakterze precedensowym, dotychczas nierozważanych przez Sąd Najwyższy, wreszcie wyeliminowaniem orzeczeń oczywiście czy rażąco wadliwych. Wniesienie skargi kasacyjnej doznaje istotnych ograniczeń, pozwalających Sądowi Najwyższemu na
I USK 240/24 6 wstępną selekcję spraw (w ramach tzw. „przedsądu”), które poddawane są merytorycznemu rozpoznaniu. Zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wniesiona skarga kasacyjna zawiera wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania uzasadniony w ten sposób, że skarga jest oczywiście uzasadniona oraz występuje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości oraz wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Ujęta w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka ma miejsce wtedy, gdy zasadność podniesionych w niej zarzutów wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu prawa oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571). Chodzi zatem o taką sytuację, gdy nie tylko zgłoszony zarzut jest słuszny, ale także stwierdzona nieprawidłowość jest tego rodzaju, że powoduje jaskrawą wadliwość zaskarżonego orzeczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2016 r., V CSK 622/15, LEX nr 2057365). W razie natomiast powołania jako przesłanki przedsądu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, przepisy mające być przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego powinny należeć do katalogu przepisów, których naruszenie przez sąd drugiej instancji zarzucono w ramach podstawy skargi (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 września 2002 r., I PKN 682/01, OSNP 2004 nr 12, poz. 211). Rzeczą skarżącego jest zaś wykazanie, że określony przepis prawa,
I USK 240/24 7 mimo że budzi poważne wątpliwości, ze sprecyzowaniem, na czym te poważne wątpliwości polegają, nie doczekał się wykładni bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które to orzecznictwo należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002 nr 12, poz. 151; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, LEX nr 315351; z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 2-4, poz. 43 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133). Budzący wątpliwości interpretacyjne przepis musi mieć zastosowanie w sprawie, a jego wykładnia – istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. Przedmiotem zainteresowania Sądu Najwyższego jest jednak sam przepis, a nie rozstrzygnięcie konkretnego sporu. Stąd też wątpliwości interpretacyjne powinny być na tyle poważne, aby ich wyjaśnienie nie sprowadzało się wyłącznie do prostej wykładni przepisów dokonywanej w celu rozstrzygnięcia sprawy. W tym wyraża się publicznoprawny charakter skargi kasacyjnej. Celem realizowanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej jest bowiem ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni przepisów prawa oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego, a nie jedynie korekta orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Po pierwsze wymaga zauważenia, że ujęte w skardze kasacyjnej przesłanki przedsądu wzajemnie się wykluczają. Nie można bowiem twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne na pierwszy rzut oka, bez pogłębionej analizy prawnej) i że jednocześnie w sprawie występują poważne wątpliwości prawne, które wymagają zaangażowania Sądu Najwyższego w dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). To, co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi, nie może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście
I USK 240/24 8 uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2012 r., I UK 118/12, LEX nr 1675225). Po wtóre uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w niniejszej sprawie ogranicza się jedynie do lakonicznego kontestowania przyjętego przez Sąd Apelacyjny stanowiska. We wniosku brak jest odpowiedniego wywodu prawnego, który wskazywałby na potrzebę wykładni przepisów prawnych czy rozbieżność w orzecznictwie, przy czym sądy obu instancji, orzekające w sprawie, powołały się na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego. W dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy przyjmuje bowiem, że ocena sytuacji prawnej zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury, pozostającego w stosunku pracy, dokonywana z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 9 ust. 2c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, zwanej „ustawą systemową”) powinna „wyprzedzać” ocenę dokonywaną wyłącznie na podstawie art. 9 ust. 4a tej ustawy. W praktyce z możliwością zastosowania zasady, w myśl której zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy osiąga kwotę określoną w art. 18 ust. 4 pkt 5a (to znaczy kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę). Potwierdzeniem trafności tak dokonanej wykładni jest brzmienie zdania drugiego art. 9 ust. 2c in fine, które nie określa wymienionych tam "innych tytułów", a zatem obejmuje także osoby pozostające w stosunku pracy. Natomiast, gdy podstawa wymiaru składek z tytułu pozostawania w stosunku pracy jest niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, zleceniobiorca uprawniony do emerytury, pozostający w stosunku pracy podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym również z tytułu wykonywania umowy zlecenia (postanowienie z 16 lutego 2023 r., II USK 35/22, LEX nr 3549740). Podobnie w wyroku z 21 marca 2019 r. (II UK 548/17, LEX nr 2638597) Sąd Najwyższy zaprezentował stanowisko, że zawarte w art. 9 ust. 4a ustawy o
I USK 240/24 9 systemie ubezpieczeń społecznych zastrzeżenie „odsyłające” do art. 9 ust. 2c powoduje, że zleceniobiorca uprawniony do emerytury lub renty pozostający równocześnie w stosunku pracy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia tylko wówczas, gdy wynagrodzenie uzyskiwane przez niego w ramach stosunku pracy osiąga kwotę co najmniej równą kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 18 ust. 4 pkt 5a powołanej ustawy). Pogląd przyjęty przez Sąd Najwyższy w przywołanym orzeczeniu utrwala jednolitą linię orzecznictwa, zgodnie z którą na użytek zbiegu tytułów ubezpieczenia społecznego dla osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia porównuje się podstawę wymiaru składek w danym miesiącu, stanowiącą iloczyn umówionej stawki godzinowej i liczby godzin przepracowanych w tym miesiącu, z minimalnym wynagrodzeniem za pracę (art. 9 ust. 2c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2023 r., II USK 170/22, LEX nr 3507355 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 22 października 2020 r., II UK 362/19, OSNP 2021 nr 12, poz. 134 oraz z 27 stycznia 2021 r., II USKP 3/21, OSNP 2021 nr 11, poz. 126). Co do zasady każdy zleceniobiorca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym niezależnie od tego, czy jest uprawniony do emerytury czy renty (z wyjątkiem osób wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy systemowej). Zwolnienie zleceniobiorcy z tego obowiązku wynika natomiast z faktu równoczesnego pozostawania w stosunku pracy, który z mocy art. 9 ust. 1 tej ustawy wyprzedza inne tytuły podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, co dotyczy również emerytów i rencistów (por. art. 9 ust. 4 w związku z art. 9 ust. 4a ustawy emerytalnej). Dlatego właśnie emeryci i renciści tak jak pozostali zleceniobiorcy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umów zlecenia, "jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy". Zawarte w art. 9 ust. 4a zastrzeżenie "odsyłające" do art. 9 ust. 2c ustawy systemowej, przy uwzględnieniu gramatycznych reguł wykładni, należy rozumieć w ten sposób, że sytuacja prawna zleceniobiorcy uprawnionego do emerytury lub renty, będącego równocześnie pracownikiem, jest regulowana treścią pierwszego z wymienionych przepisów (nie podlega on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia, a podlega im jedynie z tytułu stosunku pracy) tylko wtedy, gdy nie
I USK 240/24 10 wypełnia hipotezy z art. 9 ust. 2a ustawy systemowej (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 maja 2024 r., II USK 64/24; LEX nr 3712294). Wykładnia ta jest konsekwentnie podtrzymywana w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. przykładowo postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 października 2024 r., I USK 293/23; LEX nr 3815143, z 12 marca 2024 r., II USK 155/23; LEX nr 3702076 i z 20 września 2023 r., I USK 25/23; LEX nr 3609447), w związku z czym zasadne było stanowisko Sądu Apelacyjnego, który orzekł o obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym zainteresowanego M. M. z tytułu umowy zlecenia łączącej go z odwołującą się spółką, przy zastosowaniu powołanej wyżej wykładni. Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- III USK 5/22/1 2022-12-12Czy wniosek o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym powinien zostać uwzględniony?
- III UK 174/19 2020-07-30Czy Sąd Najwyższy powinien uzupełnić swoje postanowienie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym?
- I UK 303/18 2019-09-03Czy Sąd Najwyższy powinien uzupełnić swoje postanowienie o orzeczenie dotyczące kosztów zastępstwa procesowego w części, w której odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania?
- I USK 26/24/1 2025-09-23Czy Sąd Najwyższy powinien uzupełnić swoje postanowienie w przedmiocie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym?
- II USK 216/23/1 2025-02-06Czy wniosek o uzupełnienie postanowienia Sądu Najwyższego w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym powinien zostać uwzględniony?
Powołane przepisy
art. 9 ust. 2art. 9 ust. 4art. 18 ust. 4art. 39816 KPCart. 3989 § 1 pkt 1art. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 6 ust. 4art. 9 ust. 1art. 3989 § 2 KPC§ 1 pkt 1§ 1 pkt 4§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 29.07.2026. · PDF źródłowy