II URN 86/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Stefanii S. przeciwko Pomorskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w S. o kolejową rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 7 września 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawczyni od orzeczenia Komisji Odwoławczej do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji z dnia 26 czerwca 1978 r.Uzasadnienie faktyczneDecyzją organu rentowego z lutego 1978 r. przyznano wnioskodawczyni od dnia 1.I.1978 r. rentę w wysokości 3.711 zł 50 gr miesięcznie, biorąc za podstawę wynagrodzenie otrzymane w okresie od dnia 1.IV.1976 r. do dnia 31.XII.1977 r.W odwołaniu wnioskodawczyni domagała się ustalenia podstawy wymiaru renty, biorąc za podstawę zarobki osiągane w okresie od dnia 1.I.1977 r. do dnia 31.XII.1977 r. Wnioskodawczyni podniosła, że jest to dla niej korzystniejsze, ponieważ począwszy od dnia 1.I.1977 r. otrzymała awans.Komisja Odwoławcza do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji orzeczeniem z dnia 26.VI.1978 r. zatwierdziła decyzję organu rentowego, powołując się na § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia w sprawie obliczania podstawy wymiaru kolejowej emerytury lub renty (Dz. U. Nr 12, poz. 50).W związku z odwołaniem wnioskodawczyni Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zaskarżonym wyrokiem zmienił orzeczenie Komisji Odwoławczej do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji z dnia 26.VI.1978 r. w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni prawo do obliczenia podstawy wymiaru pobieranej renty inwalidzkiej według wynagrodzenia średniego miesięcznego uzyskanego w okresie od dnia 1.I.1977 r. do dnia 31.XII.1977 r., poczynając od dnia 17.XI.1977 r.Sąd ten ustalił, że wnioskodawczyni od dnia 9.III.1977 r. do końca tego roku korzystała ze zwolnień lekarskich z powodu choroby i w żadnym miesiącu nie przepracowała ani jednego dnia.Sąd stanął na stanowisku, że w świetle § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia 1977 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru kolejowej emerytury lub renty (Dz. U. Nr 12, poz. 50), który reguluje zasady obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty w razie korzystania przez pracownika z zasiłków chorobowych, okres pracy, za który wnioskodawczyni otrzymała wyłącznie zasiłek chorobowy (od dnia 1.IV.1977 r. do dnia 31.XII.1977 r.), należy wliczyć do podstawy wymiaru renty.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Komisji Odwoławczej do Spraw Emerytalnych przy Ministrze Komunikacji z dnia 20.VI.1978 r. Skarżący zarzuca naruszenie art. 6 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 10) i § 8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia 1977 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru kolejowej emerytury lub renty (Dz. U. Nr 12, poz. 50) oraz naruszenie interesu PRL.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia 1977 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru kolejowej emerytury lub renty (Dz. U. Nr 12, poz. 50) podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi przeciętny miesięczny zarobek w gotówce i w naturze uzyskany w zatrudnieniu na kolei lub zatrudnieniu równorzędnym.Stosownie do § 2 wymienionego rozporządzenia za zarobek uważa się zarobek w gotówce, tj. wypłaty dokonane z osobowego funduszu płac z wyjątkiem wypłat wymienionych w załączniku do rozporządzenia (§ 3 ust. 1) oraz wypłaty spoza osobowego funduszu płac, wymienione w § 3 ust. 2 rozporządzenia. Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin.W rozumieniu wspomnianych przepisów nie ma charakteru zarobku zasiłek chorobowy, jakkolwiek jest on wypłacany z osobowego funduszu płac (por. § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 1975 r. w sprawie obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki - Dz. U. Nr 35, poz. 195). Sprawa bowiem, z jakich funduszy zasiłek jest wypłacany, jest sprawą finansowo-organizacyjną i ta okoliczność nie przesądza o charakterze prawnym zasiłku.Charakter prawny zasiłku chorobowego wynika z przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 1975 r. Nr 34, poz. 188), które wskazują, iż zasiłek ten jest świadczeniem ubezpieczeniowym, skoro jest on wypłacany pracownikowi z tytułu doznanej przez niego przeszkody w świadczeniu pracy z powodu choroby. Charakter prawny zasiłku chorobowego jest zatem odmienny od charakteru prawnego wynagrodzenia za pracę, które jest ekwiwalentnym świadczeniem zakładu pracy za usługi świadczone przez pracownika w zakładzie pracy.Wynika stąd, że zasiłek chorobowy nie jest zarobkiem w rozumieniu § 1-3 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia 1977 r., a zatem - w razie braku odmiennego w tym względzie przepisu - nie może on podlegać wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury lub renty pracownika kolejowego.Takim przepisem szczególnym jest ust. 4 § 8 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia 1977 r., zgodnie z którym zarobki z miesięcy, w których pracownik przez część miesiąca pobierał zasiłek chorobowy, uzupełnia się o kwotę otrzymanego zasiłku. Z treści tego przepisu wynika, że tylko w sytuacji, gdy pracownik przez część miesiąca wykonywał pracę, choćby nawet okres wykonywania pracy był tak krótki, jak np. jeden dzień, zasiłek chorobowy może być wliczony do podstawy wymiaru emerytury lub renty, jako uzupełnienie osiągniętego zarobku. Przepis art. 4 § 8 jest przepisem szczególnym i zgodnie z ogólnymi zasadami interpretacyjnymi nie zezwala na stosowanie wykładni rozszerzającej. Tym samym brak jest podstaw do wliczenia do podstawy wymiaru emerytury lub renty pracownika kolejowego zasiłku chorobowego wypłaconego za cały miesiąc, w którym pracownik nie przepracował ani jednego dnia i nie uzyskał w danym miesiącu żadnego wynagrodzenia, skoro wymieniony ust. 4 § 8 uzależnia dopuszczalność wliczenia do podstawy wymiaru emerytury lub renty tego zasiłku od warunku, aby zasiłek był wypłacany tylko przez część miesiąca.Nie znajduje też uzasadnienia pogląd, który ze zdania drugiego ust. 4 § 8 usiłuje wyprowadzić wniosek, że do podstawy wymiaru emerytury lub renty wlicza się również zasiłek chorobowy, jeśli nawet pracownik nie przepracował w danym miesiącu ani jednego dnia. Zgodnie ze wspomnianą dyspozycją (zdanie drugie ust. 4 § 8) "na wniosek pracownika zarobki z miesięcy, z których zasiłek przysługiwał za więcej niż 5 dni, podlegają wyłączeniu". Powyższe postanowienie nie ma nic wspólnego z ogólną zasadą wynikającą ze zdania pierwszego ust. 4 § 8, zgodnie z którą tylko zasiłek chorobowy pobierany przez część miesiąca może być wliczony do podstawy wymiaru emerytury lub renty. W zdaniu drugim ust. 4 § 8 chodzi jedynie o taką sytuację, w której wysokość zasiłku chorobowego za więcej niż 5 dni nie stanowi 100% zarobku pracownika (art. 1 i 19 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa) i w tej szczególnej sytuacji ustawodawca zezwala - w interesie pracownika - na wyłączenie z podstawy wymiaru emerytury lub renty tych zasiłków i przyjęcie do tej podstawy wynagrodzenia z kolejnych miesięcy poprzednich (ust. 5 § 8 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1977 r.).W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zasiłek chorobowy wypłacony pracownikowi kolejowemu za miesiąc, w którym nie przepracował on ani jednego dnia, nie wlicza się do podstawy wymiaru emerytury lub renty kolejowej (§ 1 i § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 7 kwietnia 1977 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru kolejowej emerytury lub renty - Dz. U. Nr 12, poz. 50).Analogiczne stanowisko w omawianym przedmiocie wynikłe na tle ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3 poz. 6) zajął Sąd Najwyższy w uchwałach z dnia 25.X.1978 r. II UZP 28/78, z dnia 20.IX.1978 r. II UZP 26/78, z dnia 20.IX.1978 r. II UZP 29/78 i z dnia 20.IX.1978 r. II UZP 19/78.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.