II UZP 21/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj (sprawozdawca). Sędziowie SN: W. Dębicka, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Downarowicz, w sprawie z wniosku Stanisława R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o rentę za przekazane gospodarstwo rolne następcy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 12 września 1980 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie, postanowieniem z dnia 23 czerwca 1980 r., sygn. akt U 664/80, do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy rolnikowi, któremu przyznano świadczenie pieniężne określone w art. 23 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) przysługuje dodatek przewidziany w art. 16 tej ustawy?"powziął następującą uchwałę:Do świadczenia przyznanego rolnikowi w myśl art. 23 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) nie przysługuje dodatek określony w art. 16 wymienionej ustawy.Uzasadnienie faktyczneW myśl art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. Nr 32, poz. 140) świadczenie pieniężne określone w tym przepisie przysługuje rolnikowi mającemu wiek emerytalny lub będącemu inwalidą I i II grupy, który przekazał nieodpłatnie gospodarstwo rolne zstępnym przed dniem 1 stycznia 1978 r., a nie ma własnych stałych źródeł dochodu. Z treści tego przepisu wynika, że przyznanie tego świadczenia pieniężnego jest uzależnione od sytuacji osobistej i majątkowej rolnika, a nie od przesłanek ustawowych, od jakich zależy uzyskanie świadczeń emerytalnych lub rentowych (art. 2 i 10 wymienionej ustawy).Świadczenie pieniężne określone w art. 23 ustawy - jakkolwiek jest świadczeniem przysługującym z ustawy - nie ma charakteru świadczenia emerytalnego lub rentowego, skoro jego przyznanie jest uzależnione od spełnienia innych przesłanek niż przesłanki do uzyskania jednego z wymienionych świadczeń rentowych.Przepis art. 23 ustawy jest przepisem szczególnym, przyznającym rolnikowi prawo do świadczenia pieniężnego w określonej sytuacji. Przepis ten jako przepis szczególny nie podlega wykładni rozszerzającej, a więc brak jest przesłanek do uznania, iż świadczenie pieniężne określone w tym przepisie jest równoznaczne (bądź stanowi odpowiednik) z emeryturą lub rentą.W myśl zaś art. 16 wymienionej ustawy dodatek w tym przepisie wymieniony przysługuje osobie pobierającej emeryturę lub rentę, a więc świadczenia określone w art. 2 i 10 ustawy.Skoro świadczenie pieniężne określone w art. 23 ustawy nie może być uznane za emeryturę lub rentę, pobieranie tego świadczenia nie uprawnia do uzyskania dodatku określonego w art. 16, pomimo zaliczenia rolnika do I grupy inwalidów lub osiągnięcia wieku 80 lat.Świadczenie pieniężne z art. 23 ustawy stanowi ustawową pomoc w utrzymaniu dla rolników, którzy przekazali gospodarstwa przed dniem 1.I.1978 r. i nie posiadają własnych stałych źródeł dochodu. Gdyby nie było przepisu art. 23 ustawy, rolnicy ci nie mogliby uzyskać żadnego świadczenia przewidzianego w ustawie.Przyznanie im ze względu na szczególne okoliczności określonego świadczenia pieniężnego nie może jednak prowadzić do przyznania im także dodatków, które są przewidziane dla innego rodzaju świadczeń, mających charakter świadczeń rentowych.Z tych powodów Sąd Najwyższy podjął uchwałę jak w sentencji.